„Zapal znicz wywiezionym”

11 lutego 2017 r. Sybiracy i mieszkańcy Przemyśla dla upamiętnienia ofiar pierwszej masowej deportacji Polaków na Sybir 10 lutego 1940 r. i trzech kolejnych deportacji zapalili tradycyjnie znicze na nieczynnej rampie kolejowej w dzielnicy Przemyśl-Bakończyce.

Już po raz kolejny żyjący Sybiracy czynią ten gest, pamiętając o tych, którzy zginęli w różnych zakątkach Syberii i Kazachstanu. Pamiętają o tym, gdyż sami byli ofiarami reżimu stalinowskiego, choć mieli wówczas po kilka lat. Pamiętają – szczególnie mieszkańcy powiatu przemyskiego – tę tragiczną noc 10 lutego 1940 r. Przychodząc co roku na nieczynną rampę kolejową, bolesne miejsce w ich życiowym losie, chcą przekazać młodemu pokoleniu pamięć o losach Polaków w czasie II wojny światowej. Chcą, by te białe karty historii, dziś po części zapisane ich losami, na nowo nie stały się białe.

Pamięć o ofiarach czterech masowych deportacji Polaków nie może zostać wytarta z historii narodu polskiego. Pamiętajmy o tym i starajmy się zapalić znicz dla tych, których groby są gdzieś w tajgach Syberii, w stepach Kazachstanu i innych zakątkach, gdzie nikt nie zapali światełka na ich grobie, szczególnie w rocznicę masowych deportacji.

12 lutego 2017 r., w drugim dniu uroczystości upamiętniających rocznicę deportacji Polaków w 1940 r., w kościele pw. Świętej Trójcy została odprawiona msza święta w intencji zmarłych Sybiraków. W homilii ks. prałat Jan Mazurek powiedział: „Dzisiejsza ewangelia mówi, że trzeba uszanować prawo, Boże prawo i kto by uczył je zachowywać i zachowywał, będzie największy w Królestwie Niebieskim. (…) Prawo i miłość sprawiają, że możemy głębiej poznawać wolę Bożą, w wolności ją przyjmować i w wielkim wysiłku realizować, bo życie chrześcijańskie nie jest łatwe. (…) Dzisiaj niech te wszystkie treści nas ubogacają i tych, którzy będą za chwilę oddawać hołd Sybirakom zmarłym na dalekiej Syberii i tutaj. Tych, którzy przybyli tutaj, żeby się historią ubogacać, bo trzeba nam wspominać historię. Trzeba, by nasze pokolenie młodych ludzi też wyrosło na ludzi ideowców”.

Po mszy świętej uczestnicy przeszli pod tablicę pamiątkową znajdującą się w arkadach kościoła, gdzie została odmówiona modlitwa w intencji ofiar pierwszej masowej deportacji Polaków na Sybir i zapalono zesłańcom znicze pamięci.

Po tej części uroczystości zgromadzeni udali się pod pomnik Zesłańcom Sybiru i Ofiarom Katynia. Przy tym ważnym dla przemyskich Sybiraków, ofiar II wojny światowej symbolu, przybyłych mieszkańców miasta i powiatu, Sybiraków, władze miasta i powiatu przemyskiego powitała Stanisława Żak, członek Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Przemyślu. Odegrano Hymn Sybiraków, a Tadeusz Szczerbaty, aktor Teatru Fredreum, odczytał wiersz „Modlitwa Sybiraków do Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej”.

Głos zabrał wiceprezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków Mieczysław Tłuczek: „Stajemy dziś tutaj przy pomniku Zesłańcom Sybiru i Ofiarom Katynia, by upamiętnić rocznicę pierwszej masowej deportacji Polaków na Sybir z Przemyśla i okolic, ale również wspomnieć tych wszystkich, którzy zostali deportowani w kolejnych trzech deportacjach lat 40. ubiegłego wieku. Dla nas, Sybiraków, i ich potomków jest to równie ważne miejsce jak rampa kolejowa w Bakończycach. (…) Ten obelisk jest dla nas symbolem pamięci, szacunku i nadzieją, że pamięć o nas, Sybirakach, nie zaginie. Nie zaginie prawda historyczna i będzie przekazywana kolejnym pokoleniom, a szczególnie młodym pokoleniom na lekcjach historii w szkole. (…) Młode pokolenie w duchu przebaczenia i pojednania powinno budować przyszłość nową, inną niż ta naznaczona bólem i krzywdą”.

Prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków III RP Krystyna Zwierkowska poinformowała zgromadzonych o jedności Sybiraków: „(…) Szanowni Państwo, Droga Rodzino Sybiraków. Nas łączą te same tragiczne przeżycia, nic nas nie dzieli i wszystko nas łączy. Dlatego postanowiliśmy stworzyć w Przemyślu jedną Rodzinę Sybiracką, taką od serca. Niech to będzie jeden Związek Sybiraków w Przemyślu, żyjący tym samym duchem, tą samą myślą. Póki my, Sybiracy, żyjemy, chcemy wszystkim przypominać, że jesteśmy jedynymi z ostatnich żyjących naocznych świadków tamtej tragedii”.

Głos zabrał także poseł Andrzej Matusiewicz: „Sybiracy przemyscy w ubiegłym roku doczekali się tego symbolu swojej kategorii. Pomnika, który stoi w symbolicznym miejscu. Sybiracy doczekali się swojego święta, ale to wszystko za późno. To pokolenie odchodzi. Dobrze, że takie uroczystości są, gdzie dbamy o naszą pamięć historyczną, gdzie możemy wysłuchać jeszcze naocznych świadków. Dzisiaj wyrażamy wielkie wyrazy uznania i hołdu dla wszystkich, którzy tę gehennę sybiracką przeszliście. Jesteśmy Wam winni szacunek i jesteśmy Wam winni pamięć o tych wszystkich wydarzeniach tam na Syberii. Cieszę się bardzo, że będzie w Przemyślu jeden Związek Sybiraków. Już będziemy razem obchodzić spotkania opłatkowe, rocznicę deportacji i Dzień Sybiraka”.

Poseł Wojciech Bakun powiedział: „Chciałbym podziękować Sybirakom za wytrwałość 77 lat temu, za to, że tak wytrwale dążyliście do tego, żeby wrócić do kraju i przekazać nam to, co Was spotkało tam, na dalekiej Syberii. Chciałem podziękować za to, że w obecnym czasie wiedzę o Syberii wyciągnęliście z serc i przekazujecie przyszłym pokoleniom, młodym pokoleniom”.

Na zakończenie uroczystości władze miasta i powiatu, posłowie, Sybiracy i kombatanci, mieszkańcy miasta i powiatu przemyskiego zapalili znicze i złożyli kwiaty przed pomnikiem Zesłańcom Sybiru i Ofiarom Katynia.

Zapalone znicze na nieczynnej rampie kolejowej Przemyśl-Bakończyce

Sybiracy, mieszkańcy miasta Przemyśla, władze miasta i powiatu

Od lewej: kapelan Oddziału ks. Jan Mazurek, przewodnicząca Rady Miasta Przemyśla Lucyna Podhalicz, członek Zarządu Oddziału ZS Stanisława Żak, prezes Zarządu Oddziału Joanna Preiss, wiceprezes Zarządu Oddziału Mieczysław Tłuczek, członek Zarządu Oddziału Jadwiga Maszczak oraz członkowie Związku Strzeleckiego „Strzelec”

Mszę świętą w kościele pw. Świętej Trójcy celebrował ks. prałat Jan Mazurek, kapelan Oddziału Związku Sybiraków w Przemyślu

Tablica pamiątkowa w arkadach kościoła Świętej Trójcy, wartę honorową wystawił Związek Strzelecki „Strzelec”

Kwiaty pod tablicą składa wicestarosta przemyski Marek Kudła

Władze miasta i powiatu, mieszkańcy miasta Przemyśla. Od lewej: prezes Zarządu Oddziału III RP Krystyna Zwierkowska, zastępca prezydenta miasta Przemyśla Janusz Hamryszczak, poseł na Sejm RP Wojciech Bakun, poseł na Sejm RP Andrzej Matusiewicz, wójt gminy Przemyśl Andrzej Huk, przewodnicząca Rady Miasta Przemyśla Lucyna Podhalicz, zastępca prezydenta miasta Przemyśla Grzegorz Hayder, przedstawiciele Związku Sybiraków III RP w Przemyślu

Członkowie przemyskiego Oddziału Związku Sybiraków

Poczty sztandarowe

Na zdjęciu: członkowie Oddziału Związku Sybiraków w Przemyślu, przedstawiciele Związku Strzeleckiego „Strzelec” przy pomniku Zesłańcom Sybiru i Ofiarom Katynia

Link do programu nadanego w aktualnościach z regionu podkarpackiego:

https://rzeszow.tvp.pl/29044896/rocznica-pierwszej-sowieckiej-wywozki-z-przemysla-na-syberie

Oprac.: Marian Boczar