Uroczystości 77. rocznicy pierwszej deportacji Polaków na Sybir w Toruniu

10 lutego 2017 r. o godz. 11.00 w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego w Toruniu ks. prałat Józef Nowakowski, opiekun duchowy Sybiraków, celebrował mszę świętą przy współudziale ks. prałata Stanisława Majewskiego oraz ks. mitrata płk. Mikołaja Hajduczeni.

Po mszy świętej wszyscy udali się do krużganku kościoła, miejsca ważnego dla Sybiraków, gdzie 3 czerwca 1998 r. odsłonięto tablicę z napisem „W hołdzie współbraciom zmarłym i zamęczonym w łagrach Sybiru, w obozach jenieckich, w tajdze i na stepach Azji”. Nie sposób nie wspomnieć jej inicjatorów – Stanisława Rychlika, Anny Narebskiej, Zofii Kalisz, Krystyny Buniak, Danuty Komassy.

Po odśpiewaniu hymnu państwowego prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków Jan Myrcha przywitał Sybiraków przybyłych z Torunia, Chełmży i okolic oraz zaproszonych gości. W uroczystości wzięli udział: prezydent Torunia Michał Zaleski wraz z przewodniczącym Rady Miasta Torunia Marcinem Czyżniewskim, przedstawiciele dowódcy Garnizonu ppłk Marcin Plewa oraz kpt. Mariusz Wysocki, przedstawiciel marszałka województwa Eugeniusz Lala, w imieniu starosty toruńskiego naczelnik Wydziału Oświaty Jan Krajewski, z Fundacji gen. E. Zawackiej Ania Rojewska wraz z Barbarą Rojek, Zbigniew Matuszewicz – dyrektor Zespołu Szkół nr 1 (VI LO i Gimnazjum nr 6) im. Zesłańców Sybiru z gronem pedagogicznym oraz uczniami. Przybyli także uczniowie Gimnazjum im. gen. E Zawackiej, przedstawiciele związków kombatanckich, poczty sztandarowe oraz liczni mieszkańcy Torunia.

Jan Myrcha przypomniał wydarzenia sprzed 77 lat, gdy w nocy z 9 na 10 lutego 1940 r. do wielu polskich domów na wschodnich ziemiach przedwojennej Polski zastukali do drzwi funkcjonariusze NKWD. Wtedy właśnie kilkunastu bohaterów tej uroczystości jechało na Sybir. „Mieliście po kilka lat, wiele osób z waszych rodzin nie dojechało. Tutaj przypominają się słowa naszej dumnej, żołnierskiej pieśni: »Ta ziemia do Polski należy, choć Polska daleko stąd. Bo wolność krzyżami się mierzy, historia ten jeden ma błąd«” – powiedział.

Prezes podziękował Sybirakom za udział w obchodach rocznicy, za to, że mimo bardzo niskiej temperatury niosą pamięć o tamtych mrocznych czasach i w tym wysiłku nie ustępują. „Kiedy mówicie o ofiarach, to myślicie o poległych, ale ofiarami też jesteście wy sami, ocaleni. Nie zapominajcie o tym” – apelował. „Młodzież szkół »sybirackich«, przychodząc tu mimo przerwy w zajęciach, chce się wam odwdzięczyć za żywe lekcje historii” – podkreślał. Ważne jest bowiem, by ofiara niewyobrażalnego cierpienia zesłańców stała się orężem nowoczesnej Polski i zobowiązaniem, że tak tragiczna historia już się nie powtórzy.

W nawiązaniu do tego wystąpienia przybyły na uroczystość przyjaciel Sybiraków, prezydent miasta Torunia Michał Zaleski przypomniał, że po zakończeniu okupacji hitlerowskiej rozpoczął się nowy okres prześladowań Polaków. Toruń jest jednym z miast, z którego NKWD wywiozło mieszkańców na Syberię długo po wyzwoleniu, których świadomie zesłano na śmierć nie dlatego, że byli przeciwnikami, ale dlatego, że byli polskiej narodowości.

Na zakończenie złożono kwiaty i zapalono znicze oraz uroczyście odśpiewano Hymn Sybiraków.