Obchody Dnia Sybiraka w Gdańsku i Szymbarku

17 września 2016 r. w całym kraju obchodziliśmy Dzień Sybiraka w 77. rocznicę napaści sowieckiej na Polskę. W Gdańsku, przy pomniku Ofiar Golgoty Wschodu o godz. 10.00 zebrali się Sybiracy, członkowie Rodzin Katyńskich, władze miasta i województwa, parlamentarzyści, młodzież szkolna, mieszkańcy. Przybył także wiceminister infrastruktury i budownictwa Kazimierz Smoliński.

Już tradycyjnie w tym dniu szczególna rola przypadła pedagogom i młodzieży Gimnazjum im. Jana Pawła II w Gdańsku. Szkoła ta jest opiekunem pomnika i tablic stanowiących Miejsce Pamięci Narodowej. Znakomici nauczyciele tej szkoły – Andrzej Matyjaszczyk i Elżbieta Cimaszkiewicz – prowadzili uroczystość, a chór szkolny z orkiestrą wojskową odśpiewał hymn Polski i Hymn Sybiraków. Uczniowie deklamowali tematycznie dobrane wiersze.

Prezes Zarządu Głównego Związku Sybiraków (a zarazem prezes Zarządu Oddziału ZS w Gdańsku) Kordian Borejko w swoim wystąpieniu zwięźle przypomniał losy Polaków na Kresach i skutki agresji sowieckiej na Polskę. Mówił:

„(…) To właśnie 17 września 1939 r. ojczyzna nasza, broniąc się przed Niemcami, otrzymuje zdradziecki cios ze strony Rosji Sowieckiej. To zmienia nasz los. Wkracza Armia Czerwona, zajmuje nasze Kresy zgodnie z umową Ribbentrop–Mołotow. Tracimy ponad połowę naszych ziem. Armia Czerwona bezprawnie zagarnia do niewoli ponad 200 tys. polskich żołnierzy! Część z nich przekazuje wojskom NKWD. W obozach specjalnych i więzieniach osadzają elitę wojskową i cywilną. Potem przewożą ich do miejsc kaźni i podstępnie mordują. Liczba zabitych to 21 857 osób! Symbolem tego mordu jest Katyń. Reszta jeńców zasila setki obozów niewolniczej pracy w nieludzkich warunkach, gdzie wielu z nich również traci życie.

Na zagarniętych terenach władze sowieckie narzucają Polakom obywatelstwo sowieckie i do Armii Czerwonej wcielają młodych Polaków w wieku 18–20 lat. Rozpraszają ich na ogromnym obszarze Związku Sowieckiego. W ten sposób tracimy ich na zawsze. Wobec cywilnych środowisk patriotycznych również stosują represje: więzienia, obozy, masowe deportacje rodzin na Syberię i do Kazachstanu. Wywieziono 1,3 mln polskich obywateli jako tzw. »element antyradziecki«.

My, obecni Sybiracy, wówczas byliśmy dziećmi w różnym wieku: kilkunastoletnimi, kilkuletnimi i niemowlętami. Wywożeni nocą, brutalnie wyrwani ze snu, przerażeni, popychani, wtłoczeni do bydlęcych wagonów wśród przerażonych matek, rodziców, bliskich… Czekała nas tam nędza, głód, choroby, umieranie, osierocenie. Do Polski wróciło z zesłania 5 tys. sierot! Z wojskiem gen. Andersa wyprowadzono 3 tys. sierot, które znalazły miejsce dla siebie na Zachodzie, poza granicami Polski.

Dzisiaj, w Dniu Sybiraka, przypomnijmy sobie także najszczęśliwsze chwile, które przeżywaliśmy, tak jak i moja rodzina – to powrót do Polski! Dzisiaj wracają te wspomnienia… Te łzy radości, że przekroczyliśmy granicę i już jesteśmy na polskiej ziemi, w naszej utęsknionej ojczyźnie, że wszędzie słychać polską mowę, że chleba możemy jeść do syta, że jesteśmy wolni…

Dlatego dla nas, zesłańców Sybiru, słowa »ojczyzna«, »Polska« do dziś znaczą tak bardzo wiele!

Nasze dzisiejsze spotkanie jest aktem pamięci, szacunku i żalu dla tych wszystkich, którzy od nas odeszli i pozostali na obcej, nieludzkiej ziemi. Na nas, którzy ocaleli i wrócili do ojczyzny, spoczywa obowiązek przybliżania prawdy o Golgocie Wschodu kolejnym pokoleniom. Patrząc na tak licznie zgromadzonych na dzisiejszej uroczystości, żywię nadzieję, że nasza historia o zesłaniach w głąb Związku Sowieckiego nigdy nie zniknie z pamięci i serc rodaków. To nasza patriotyczna powinność (…)”.

Podczas uroczystości głos zabierali także wojewoda pomorski Dariusz Drelich i prezydent miasta Gdańska Paweł Adamowicz, którzy wyrażali uznanie dla Sybiraków za ich patriotyzm i aktywność społeczną, za przekazywanie patriotyzmu młodemu pokoleniu.

Uroczystość zakończono apelem pamięci, salwą honorową i modlitwą za zmarłych. U stóp pomnika złożono kwiaty i zapalono znicze.

Dalsza część uroczystości od godz. 13.00 odbywała się w Szymbarku, w Centrum Edukacji i Promocji Regionu pod kierownictwem Lidii Czapiewskiej – organizatorki XIII Światowego Dnia Sybiraka. Tam, w kościele św. Rafała Kalinowskiego odprawiona została z oprawą wojskową msza święta koncelebrowana pod przewodnictwem JE ks. bp. Wiesława Śmigla. Zasłużonym dla Związku Sybiraków wręczono Odznaki Honorowe Sybiraka, a także nagrodę Bursztynowe Drzewo – której inicjatorką i fundatorką jest właścicielka Centrum Edukacji i Promocji Regionu Lidia Czapiewska.

W dalszej części obchodów odbyły się koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Cappelli Gedanensis oraz spotkanie poetyckie – muzyka i wiersze sybirackie, a następnie biesiady, spotkania, prezentacje filmów, książek. Uczestnicy obchodów Dnia Sybiraka odwożeni byli sukcesywnie autokarami do Gdańska do godz. 18.00.