Obchody Dnia Sybiraka w Dębnie

Obchody Dnia Sybiraka miały w tym roku szczególnie uroczysty charakter. Wiązały się bowiem z 25. rocznicą powstania Koła Związku Sybiraków w Dębnie (Oddział w Gorzowie Wielkopolskim) oraz z odsłonięciem tablicy pamiątkowej na kamieniu polnym usytuowanym przy pomniku Sybiraka na cmentarzu przy ul. Włościańskiej. Zarząd Koła od dawna pragnął oddać hołd wszystkim kobietom – matkom, które trafiły w tryby stalinowskiej machiny. Chylimy czoła przed tymi, które nie zniosły trudu zesłania, ale i przed tymi, które dotarły do miejsc przeznaczenia i tam, tysiące kilometrów od domu, własnymi rękami próbowały odtworzyć skrawek Polski.

17 września o godz. 10 odprawiona została msza święta w kościele pw. św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Dębnie. Już w kościele ustawiły się poczty sztandarowe. Mszę odprawiał proboszcz tamtejszej parafii ks. Jacek Jaszewski. Celebrantami byli księża Daniel Nowocień i Edward Skiba – wikariusz z parafii Matki Bożej Fatimskiej. Ministrantami byli: Henryk Moskalik, syn Sybiraczki i kościelny Paweł Popławski. Homilię wygłosił ks. Jacek Jaszewski. Powiedział, że tradycją stały się obchody upamiętniające rocznice i święta Sybiraków, a towarzyszą im wspomnienie rozłąki, ból tęsknoty i widoczność śmierci. Wiceburmistrz Piotr Czepułkowski odczytał Hymn o miłości z Listu św. Pawła do Koryntian.

Po mszy udaliśmy się na cmentarz przy ul. Włościańskiej. Liczna grupa zebranych Sybiraków i sympatyków Związku uświetniła uroczystość. Sztandary i flagi nadawały jej odświętny charakter. Poczet sztandarowy stanowiła młodzież szkolna. Przy sztandarze Koła Związku Sybiraków w poczcie stanęli uczniowie Gimnazjum Publicznego im. A. Fiedlera w Dębnie – Natalia Skulisz, Joanna Rawska, Paweł Korzeniowski. Poczet sztandaru Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. J. Słowackiego stanowili Karolina Potaniec, Bartosz Zaradzki i Luiza Kwarcińska. Przy sztandarze Ligi Obrony Kraju – Olivier Syroka, Anna Włodkowska-Moszej i Weronika Krawczuk. Przy sztandarze Koła Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych – w mundurach Związku Strzeleckiego „Strzelec” Wągrowiec Oleh Fedyna, Paweł Laszek, Artur Paczewski.

Nie zabrakło burmistrza miasta Dębna Piotra Downara, wraz z radnymi Adamem Kaczmarczykiem, Andrzejem Dobrowolskim, Krystyną Ziołą z mężem Edwardem, Heleną Sługocką, księży Jacka Jaszewskiego, Daniela Nowocienia i Edwarda Skiby, przedstawicieli Zarządu Oddziału ZS w Gorzowie Wielkopolskim – wiceprezesa Wincentego Hubskiego, sekretarz Haliny Zalewskiej i członka Zarządu Stanisławy Moroch. Przybyli przedstawiciele Zarządu Okręgowego Związku Inwalidów Wojennych RP w Szczecinie z płk. Stanisławem Kimszalem na czele, a także Koła w Dębnie z prezesem Zdzisławem Pyrą. Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych reprezentowała prezes tutejszego Koła Maria Mazur. Byli dyrektorzy – Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego w Dębnie Danuta Patkowska, Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Dębnie Andrzej Dobrowolski, Gimnazjum Publicznego im. Arkadego Fiedlera Barbara Kornaś, z nauczycielką Magdaleną Umińską, przedstawiciele Liceum Społecznego w Zespole Szkół Stowarzyszenia Oświatowego w Dębnie z ks. Krzysztofem Kobielą, przedstawiciele Zespołu Szkół w Boleszkowicach – z Agnieszką Sztubecką, Przedszkola nr 2 w Dębnie – z dyrektor Dorotą Ulicz, wychowawczynią Iwoną Dumą wraz z dziećmi oraz Przedszkola nr 1 w Dębnie – z dyrektor Joanną Ryżyńską. Udział wzięli Janina Bladyniec i Elżbieta Krupka z drukarni Pol-Graf w Dębnie, przedstawiciele zespołu plastycznego Pastele w Dębnie, chór Srebrny Włos, sympatycy z Boleszkowic, Antoni Żmuda-Trzebiatowski, Czesława Stoparek, Leontyna Grzybek z Sarbinowa i Zielenia, dorosłe dzieci Sybiraków – Andrzej Jędras, Henryk Moskalik i inni, Sybiracy, ich rodziny i sympatycy, Ryszard Czaczka, Józef Cierluk i Stanisław Szóstka.

Cmentarz przybrał uroczysty charakter, do czego przyczyniły się flagi państwowe i sztandary. Kamień z napisem pokryty był biało-czerwonym pokrowcem. Obok kamienia stała warta – w mundurach wojskowych Marek Aleksandrowicz i Bartosz Ramus. Po krótkim przemówieniu okolicznościowym burmistrza miasta Dębna Piotra Downara, odsłonięty został nowy znak pamięci – kamień z napisem poświęconym Matkom Sybiraczkom. Odsłonięcia dokonał burmistrz Piotr Downar z prezes Zarządu Koła Związku Sybiraków Zofią Sadowską. Ks. Edward Skiba z parafii Matki Bożej Fatimskiej i ks. Jacek Jaszewski poświęcili kamień. Liczne delegacje złożyły wiązanki i kwiaty. Prowadzącym uroczystość był radny Adam Kaczmarczyk – stale współpracujący z Kołem Związku Sybiraków w Dębnie.

Zebrani udali się następnie do Dębnowskiego Ośrodka Kultury. Tam na ścianie frontowej została przygotowana wystawa – obrazy namalowane przez dzieci z zespołu plastycznego Pastele przy DOK w Dębnie pt. „Syberia w oczach dzieci”. W gablotach umieszczone zostały pamiątki rodzinne Sybiraków. Wystawiona była kronika Koła Związku Sybiraków w Dębnie. Przez 10 lat prowadziła ją z artystycznym talentem Sybiraczka Alina Nawrocka, następne tomy prowadzi Sybiraczka Anna Bukowska.

Podobnie jak na cmentarzu, tak i w sali DOK uroczystość prowadził radny Adam Kaczmarczyk. Prezes Zofia Sadowska złożyła krótkie sprawozdanie. Głos zabrali burmistrz Piotr Downar, wiceprezes Zarządu Oddziału ZS w Gorzowie Wielkopolskim Wincenty Hubski, prezes Zarządu Okręgowego Związku Inwalidów Wojennych w Szczecinie płk Stanisław Kimszal, zastępca przewodniczącego Rady Miejskiej Andrzej Dobrowolski.

Antoni Żmuda-Trzebiatowski odznaczony został Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej, Agnieszka Sztubecka – Odznaką Honorową Sybiraka, a Jadwiga Downar, Henryk Bondini i Adam Kaczmarczyk – Krzyżem 95-lecia ZIW RP.

Dyplomy uznania i podziękowania otrzymali: Ryszard Czaczka, Emil Woźniak, Jadwiga Ostrowska, Barbara Kornaś, Magdalena Umińska, Dorota Ulicz, Iwona Duma, Michał Cholewiński, Piotr Downar, Anna Szymczyk, Wojciech Czepułkowski, Alina Nawrocka, Adam Kaczmarczyk, Anna Bukowska, Henryk Górewicz, Jadwiga Downar oraz Gimnazjum Publiczne im. Arkadego Fiedlera, Przedszkole nr 2 w Dębnie, Dębnowski Ośrodek Kultury, Drukarnia Pol-Graf i Rada Miejska w Dębnie. Dyplomy uznania i upominki w postaci farbek akwareli otrzymali instruktorka zespołu plastycznego Pastele Aniela Głodna i 14 młodych artystów.

Młodzież z Gimnazjum Publicznego im. A. Fiedlera w Dębnie wykonała program słowno-muzyczny o Syberii, który wzruszył słuchaczy i skłonił do refleksji. Chór Srebrny Włos zaśpiewał trzy pieśni – „Kwiaty polskie”, „Modlitwę obozową”, „Małe miasteczko na wschodzie”.

Nad sceną zamontowany był ekran, na którym widoczne były fotografie z działalności Zarządu Koła i jego członków z całego 25-lecia.

W kolejności były podziękowania, kwiaty i serdeczności. Kwiaty na ręce prezes Zarządu Koła Zofii Sadowskiej złożyli burmistrz miasta Dębna Piotr Downar, zastępca przewodniczącego Rady Miasta Andrzej Dobrowolski, dyrektor Gimnazjum Publicznego im. A. Fiedlera Barbara Kornaś i dowódca Oddziału Związku Strzeleckiego „Strzelec” Wągrowiec kpr. Marek Aleksandrowicz.

Spotkanie zakończyło się posiłkiem, za który dziękujemy Stanisławie Piotrowskiej i Marii Jackiewicz. Dziękujemy też osobom, które przyczyniły się do uświetnienia uroczystości, za okazaną pomoc i zaangażowanie. Wyrażamy wdzięczność burmistrzowi miasta Dębna Piotrowi Downarowi, księżom obu parafii – św. św. Apostołów Piotra i Pawła oraz Matki Bożej Fatimskiej, Adamowi Kaczmarczykowi i innym.

Uroczystość zakończyła się w pogodnej, refleksyjnej atmosferze. Nowo odsłonięty znak pamięci niech przypomina ból i cierpienie matek walczących o chleb, życie i polskość swych dzieci.

Tablica pamiątkowa, która została odsłonięta w dniu 17 września 2014 r. przy pomniku Sybiraka w Dębnie na cmentarzu przy ul. Włościańskiej

Kwiaty składają burmistrz miasta Dębna Piotr Downar oraz radne Krystyna Zioła (z prawej) i Helena Sługocka

Kwiaty składają (od prawej): wiceprezes Teresa Wiśniewska, prezes Zofia Sadowska, skarbnik Henryk Górewicz, kronikarz Anna Bukowska

Przed kamieniem z tablicą – burmistrz, księża, młodzież, Sybiracy

Obchody Dnia Sybiraka w Dębnie łączą się z 25-leciem powstania Koła Związku Sybiraków w Dębnie. Na scenie młodzież Gimnazjum Publicznego im. A. Fiedlera w przedstawianiu słowno-muzycznym

Oprac.: Teresa Wiśniewska, wiceprezes Zarządu Koła w Dębnie, zdjęcia Andrzej Jędras