Obchody 74. rocznicy ataku ZSRR na Polskę oraz Dnia Sybiraka w Nowogardzie

Moja bezbronna ojczyzna przyjmie cię najeźdźco
i da ci sążeń ziemi pod wierzbą – i spokój
by ci co po nas przyjdą uczyli się znowu
najtrudniejszego kunsztu – odpuszczania win.

Zbigniew Herbert, „17 IX”

We wtorek, 17 września o godz. 12 pod pomnikiem Sybiraków na cmentarzu w Nowogardzie odbyły się uroczystości upamiętniające 74. rocznicę inwazji sowieckiej na Polskę. 17 września obchodzony jest także Dzień Sybiraka.

Uroczystość prowadziła pani Franciszka Kobylińska, prezes Koła Związku Sybiraków w Nowogardzie. Spotkanie rozpoczęło się odśpiewaniem Hymnu Sybiraków i symbolicznym złożeniem wieńców pod pomnikiem. Następnie pani Franciszka Kobylińska, w nawiązaniu do obchodzonego Dnia Sybiraka, krótko przypomniała historię Związku Sybiraków: „pierwszy zjazd Sybiraków odbył się w dniach 29–30 czerwca 1928 r. (…) W zjeździe uczestniczył Prezydent Rzeczpospolitej prof. Ignacy Mościcki i Marszałek Polski Józef Piłsudski. (…) Związek działał do 1939 r., został reaktywowany w 1988 r.”. Po czym przytoczyła słowa Józefa Piłsudskiego: „Związek Sybiraków jest pomostem między starym a nowym pokoleniem. Przekazywanie prawdy historycznej i doświadczeń zesłania jest podstawowym zadaniem Związku”.

Po przemówieniu pani Franciszki Kobylińskiej, głos zabrał wiceburmistrz Nowogardu Damian Simiński: „Dziś, w 74. rocznicę agresji Armii Czerwonej na Polskę, spotykamy się tutaj, aby uczcić pamięć naszych przodków – poległych, pomordowanych, represjonowanych Polaków. Spotykamy się, by oddać hołd tym, którzy przez ludzkie bestialstwo stracili wszystko – ojców, matki, braci, siostry, a nawet dzieci. Mimo to ludzie ci nigdy nie poddali się sowieckiemu i niemieckiemu najeźdźcy. Walczyli do końca o odzyskanie niepodległości. Oni sami i ich potomkowie są również dziś obecni tutaj, stoją wśród nas. Za wasze oddanie, bohaterstwo, przywiązanie do ojczyzny serdeczne Bóg zapłać”.

Następnie Piotr Słomski, redaktor „Dziennika Nowogardzkiego” oraz doktorant historii na Uniwersytecie Szczecińskim, został poproszony o wygłoszenie przemówienia w formie krótkiej lekcji historii. Oto fragmenty: „Rocznica, którą dziś obchodzimy, jest nazywana przez historyków IV rozbiorem Polski. Na mocy tajnego protokołu między Związkiem Radzieckim a Niemcami, zawartego w pakcie Ribbentrop–Mołotow z 23 sierpnia 1939 r., ZSRR zobowiązał się do zbrojnego wystąpienia przeciw Polsce, w razie gdyby ta znalazła się w stanie wojny z Niemcami. Tak to Niemcy i Rosjanie eufemistycznie określili, jeszcze w sierpniu, bezprawny atak na Polskę hitlerowskich Niemiec 1 września 1939 r. (…) Oficjalny pretekst ataku na Polskę Sowieci przekazali 17 września o godz. 3.00 nad ranem ambasadorowi polskiemu w Moskwie Wacławowi Grzybowskiemu. Sowieci kłamliwie stwierdzali w sporządzonej przez siebie nocie, że państwo polskie rozpadło się, że przedstawiciele rządu polskiego uciekli. (…) Tak wyglądały początki agresji ZSRR na Polskę. Agresji, która podobnie jak okupacja niemiecka – przyniosła ogromne straty narodowi polskiemu: wspomnijmy tu choćby deportacje setek tysięcy Polaków na Sybir czy wymordowanie wiosną 1940 w Katyniu, Miednoje, Ostaszkowie i innych miejscach kaźni kilkudziesięciu tysięcy obywateli polskich, w tym ponad 10 tys. oficerów. (…) O tej polskiej krwi, tak obficie przelanej, nigdy nie wolno nam zapomnieć. Ta krew powinna użyźniać grunt, na którym dojrzewał będzie patriotyzm następnych pokoleń. Także wasz, z obecnych tutaj, najmłodszych. Wiedzcie, że budując każdego dnia przyszłość naszej ojczyzny, musicie być zawsze pomni tego, co działo się w przeszłości. Nie żywcie z tego powodu nienawiści do naszych sąsiadów – Rosjan, Niemców czy Ukraińców. Ale nie bądźcie też naiwni. Szanujcie innych, ale zawsze bądźcie czujni. I wreszcie. Przyjmijcie to dziedzictwo krwi rodaków, kultywujcie je i przekażcie tym, którzy po was przyjdą. By przetrwała pamięć, jeden z najważniejszych budulców narodowej tożsamości”.

Piotr Słomski zakończył swoje przemówienie odczytem wiersza Zbigniewa Herberta „17 IX”.

Po wystąpieniach uczestnicy odmówili modlitwę w intencji tych, którzy zginęli na Syberii, Sybiraków, wszystkich poległych podczas II wojny światowej i w intencji wolnej, niepodległej Ojczyzny. Modlitwę poprowadził ks. Kazimierz Łukjaniuk, proboszcz parafii pw. św. Rafała Kalinowskiego w Nowogardzie. Po modlitwie przyszła pora na poezję. Czworo uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 1 recytowało „Balladę Zesłańców”.

Na koniec spotkania odbył się uroczysty przemarsz, ze szkolnymi pocztami sztandarowymi, pod Krzyż Poległym na Wschodzie. Tam został odmówiony, wraz z ks. Andrzejem Gańskim z parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Nowogardzie, Anioł Pański.

Bardzo ważna jest pamięć o takich wydarzeniach jak 17 września. Nie tylko ze względu na pokolenia, które przeżyły tę tragedię, ale głównie ze względu na młodych ludzi. Dzięki takim uroczystościom jak ta mają oni szansę dowiedzieć się, jak było naprawdę i jak wyglądało to z perspektywy ludzi, którzy brali w tym udział. Nie są to suche fakty, przedstawiane na lekcjach historii, ale prawdziwe, ludzkie wspomnienia.