Żywa Pamięć Historii w SP nr 293 im. Jana Kochanowskiego w Warszawie

W miesiącu kwietniu 2024 r. my Sybiracy tzn. Halina Bieniakońska-Żak oraz Leon Zujko byliśmy zaproszeni przez Szkołę Podstawową nr 293 im. Jana Kochanowskiego w Warszawie na spotkanie z młodzieżą szkolną tej szkoły, na  lekcje „Żywa Pamięć Historii”.

Ideą tych spotkań jest przybliżenie młodzieży prawdy o tragedii Polaków deportowanych i zesłanych na katorgę w bezkresne obszary Związku Sowieckiego. Trzeba podkreślić zaangażowanie nauczycielki historii pani Wioletty Kokot w przygotowanie samego spotkania jak i młodzieży, która uczestniczyła w tych spotkaniach. Spotkania rozpoczęły się odśpiewaniem hymnu szkoły przez chórek młodzieżowy. Sybiracy relacjonując swoje i rodzinne przeżycia przedstawiali warunki deportacji poczynając od sposobu aresztowania, poprzez transport w nieludzkich warunkach jak i tragicznych warunkach klimatycznych (do których nie byli przygotowani), bytowania i niewolniczej pracy. Mimo tragicznych okoliczności nigdy nie stracili nadziei powrotu do Polski. Po napaści Niemiec Sowieci zostali zmuszeni do zawarcia paktu Sikorski-Majski, efektem którego było ogłoszenia amnestii dla Polaków i decyzja o tworzeniu pod dowództwem W. Andersa Wojska Polskiego. Mimo olbrzymich trudności z transportem i dużych odległości do pokonania, Polacy masowo z całymi rodzinami, jeżeli tylko uzyskali zgodę, ruszyli do punktów mobilizacyjnych. Po dotarciu do punktów mobilizacji wielu nie zostało przyjętych z powodu stanu zdrowia a również ograniczeń ilościowych wprowadzonych przez Rosjan. Rodziny wojskowych w tym tysiące dzieci koczowali w okolicy licząc na pomoc wojska. Anders dzielił się głodowymi racjami wojskowymi z ludnością cywilną. Mimo tego tysiące ludzi umierało z głodu i chorób. Andersowi udało się wyprowadzić z Rosji do Iranu ponad 120 tys. ludzi w tym oprócz wojska również około 50 tysięcy cywili,  w tym około 20 tys. dzieci.

W Rosji pozostała duża ilość zesłanych Polaków dla których kolejną szansą wyrwania się z nieludzkiej ziemi było powołanie już pod egidą ZPP Wojska Polskiego podporządkowanego już Sowietom. Również i tym razem masowo Polacy zgłaszali się do wojska chcąc walczyć o pokonanie hitlerowskich Niemiec jak
i powrotu do kraju. Powrót do Polski rodzin żołnierskich nastąpił dopiero w 1946 r. ale nie do swoich rodzimych miejsc, a na tzw. Ziemie Odzyskane. Gehennę przechodzili również Polacy którzy pozostali na Kresach. Ponownie byli deportowani w głąb Rosji Sowieckiej do 1956 r. lub zmuszani do opuszczenia swoich rodzinnych stron na kresach jako „repatrianci”.