Centrum Zdrowia im. Polskich Sybiraków na równiku

Z okazji 75. rocznicy przybycia Sybiraków do Afryki Wschodniej w dniu 19 listopada 2017 r. dokonaliśmy otwarcia i nadania imienia Polskich Sybiraków Centrum Zdrowia w Koji w Ugandzie. W ten sposób, po odnowieniu i otwarciu w 2012 r. cmentarza tułaczy nad Jeziorem Wiktorii, powstał kolejny symbol naszej wojennej tułaczki. Z inicjatywy byłych mieszkańców osiedla Koja powstał Komitet Budowy Centrum Zdrowia, którego szefem na nasze prośby został prof. Hubert Chudzio z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, dyrektor Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń UP. Środki pieniężne zgromadzone zostały ze składek Sybiraków (szczególnie hojni byli Sybiracy z Australii, Kanady, Stanów Zjednoczonych). Środki te zasilone zostały również dotacją przyznaną przez Ambasadę RP w Nairobi. Komitet Budowy Centrum Zdrowia przekazał pieniądze na konto Salezjańskiego Wolontariatu Misyjnego, która to instytucja odtąd nadzorowała budowę szpitala w Koji.

W uroczystościach związanych z otwarciem Centrum Zdrowia uczestniczyli senator Marcin Łuczak, chargé d’affaires Ambasady RP w Nairobi Sergiusz Wolski, delegacja byłych mieszkańców osiedla Koja z Polski: Danuta Sedlak, Halina Machalska, Danuta Kołodziejska, Artur Woźniakowski i Ryszard Janosz, Sybiracy z Kanady i Australii, pracownicy naukowi Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie prof. Hubert Chudzio i Anna Hejczyk oraz przedstawiciele Uniwersytetu w Kampali, miejscowe władze i duchowieństwo. W imieniu licznie przybyłej lokalnej społeczności podziękowanie złożyli przedstawiciel prezydenta Ugandy, minister zdrowia i minister ds. uchodźców. Dla uświetnienia uroczystości miejscowa ludność przygotowała część artystyczną z pokazami folklorystycznymi i tanecznymi.

Bardzo bogaty był program spotkań towarzyszących otwarciu Centrum Zdrowia w dniach 17–24 listopada 2017 r. Bez wsparcia finansowego byłoby niemożliwe dotarcie do różnych odległych od siebie miejsc. Dotacja z Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych (10 tys. zł) zapewniła nam pobyt w Ugandzie, pozwoliła nam przemieszczać się i realizować plany związane z wyjazdem.

Byliśmy w różnych miejscach. Zapalaliśmy znicze na naszym cmentarzu w Koji, a potem jechaliśmy na drugi koniec półwyspu po to, by dokonać otwarcia Centrum Zdrowia. Odwiedziliśmy misję Don Bosco w Namugongo, w której wychowankowie ks. Ryszarda Jóźwiaka wykonali 96 krzyży na cmentarz tułaczy.

Zaproszono nas również do szkoły dla dzieci ulicy prowadzonej przez naszą rodaczkę Jadwigę Nowak. Pełna zapału, niezwykle energiczna założycielka szkoły daje wychowankom poczucie bezpieczeństwa i zapewnia poprzez edukację zdobycie zawodu. Z tej placówki pochodzą wielokrotni mistrzowie Afryki Wschodniej w sztuce walki taekwondo.

Ważnym punktem programu była międzynarodowa konferencja w Muzeum Narodowym Ugandy w Kampali „Uchodźcy w Ugandzie – dawniej i dziś. Historia polskich uchodźców w Afryce Wschodniej i sytuacja uchodźców w Ugandzie współcześnie”. W tej części wystąpili: senator RP Maciej Łuczak, ambasador Unii Europejskiej w Ugandzie Attilio Pacifici oraz Danuta Sedlak – była mieszkanka osiedla w Koji. W panelu historycznym referaty wygłosili prof. Hubert Chudzio, Anna Hejczyk, a także przedstawiciel prezydenta Ugandy ds. polityki historycznej oraz minister ds. uchodźców, który przedstawił referat „Podejście Ugandy do uchodźców współcześnie”. Podsumowania konferencji dokonała Agnieszka Torres de Oliveira z Ambasady RP w Nairobi.

Dużym zainteresowaniem cieszyła się połączona z konferencją wystawa „Afryka – nowy dom. Z mrozów Syberii pod słońce Afryki. Polacy w Afryce w latach 1942–1952”. Otwarcia wystawy dokonał prof. Ephraim Kamuntu – minister turystyki Ugandy i konsul honorowy RP. Tablice informacyjne zostały przygotowane przez pracowników naukowych Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, a sekretarz Ambasady RP Agnieszka Torres de Oliveira zabiega o to, by wystawa była stałą ekspozycją w Muzeum Narodowym Ugandy.

Seminarium przygotowali również pracownicy Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń UP w Krakowie.

Jak wielkim wydarzeniem było dla miejscowej ludności nasze przybycie – mogą świadczyć szpalery witających ludzi z biało-czerwonymi chorągiewkami. Ogromna ilość tubylców uczestniczyła w uroczystościach otwarcia Centrum Zdrowia im. Polskich Sybiraków – tego żywego pomnika uświadamiającego związki, jakie połączyły Polaków z ziemią ugandyjską. Tak ważne dla lokalnej społeczności pod względem opieki medycznej miejsce będzie także miejscem trwałej pamięci o naszych losach w Afryce.

Powitanie Polaków na uroczystości w Ugandzie

Uroczystość otwarcia Centrum Zdrowia w Koji i nadania mu imienia Polskich Sybiraków. Przemawia Danuta Sedlak, przewodnicząca Komisji Współpracy z Zagranicą Związku Sybiraków i dawna rezydentka polskiego osiedla w Koji

Występy okolicznościowe przygotowane przez miejscową ludność

Msza w Koji

Dzieci przed Centrum Zdrowia im. Polskich Sybiraków

Tablica odsłonięta z okazji otwarcia Centrum Zdrowia

Senator Maciej Łuczak i minister transportu prof. Ephraim Kamuntu z Sybirakami, przedstawicielami Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie

Złożenie kwiatów i zapalenie zniczy na cmentarzu tułaczy nad Jeziorem Wiktorii

Podczas konferencji w Muzeum Narodowym Ugandy w Kampali otwarta została wystawa poświęcona polskim uchodźcom w Afryce w latach 1942–1952. Przemawia senator Maciej Łuczak