Uczniowie Zespołu Szkół w Rzepinie poznają i opisują losy Sybiraków

Uczniom Zespołu Szkół w Rzepinie od kilku lat losy Sybiraków są bardzo bliskie. Uczestniczyli w uroczystościach organizowanych przez Koło Związku Sybiraków w Rzepinie, odsłonięciu pomnika Sybiraków, uroczystych obchodach 25-lecia Związku.

W 2015 r. uczniowie przystąpili do międzynarodowego projektu „W krainie migrantów – Nowa Amerika – Im Land Der Migranten”. Młodzi rzepinianie realizowali temat związany z Sybirakami regionu pogranicza. Dokumentowali losy rodzin sybirackich, zesłanych z Polski, Litwy, Ukrainy w różne regiony byłego ZSRR. W tym celu nawiązali współpracę z Oddziałem Związku Sybiraków w Gorzowie Wielkopolskim, Kołem Związku Sybiraków w Rzepinie oraz Instytutem Pamięci Narodowej w Szczecinie, uzyskując skany cennych dokumentów, pamiątek, zapisków. Spotykali się z Sybirakami, przeprowadzali rozmowy, wywiady, dokumentowali pamiątki, fotografie, listy osób, które pamiętają dramat tamtych czasów. Wywiady zostały zarejestrowane na filmie wideo oraz zamieszczone w Internecie.

Zebrany materiał, pamiątki, dokumenty, fotografie, listy, a przede wszystkim wywiady posłużyły uczniom do opracowania wystawy, która była efektem końcowym projektu. Było to dla młodych ludzi bardzo odkrywcze i twórcze. Niezwykle intensywne i emocjonalne przeżycia towarzyszące podczas wywiadów, łzy wzruszenia pozwalały na identyfikowanie z losami naszych Sybiraków. Była to dla uczniów wspaniała lekcja historii. Wystawowe „sześciany” to losy naszych rzepińskich Sybiraków oraz ich rodzin. Walizka, z którą rodzina prezesa Zarządu Koła Antoniego Ratowta wyjechała z Litwy na Sybir i z którą powróciła na rzepińską ziemię – jej alegoria miała unaocznić tragizm wywózek, podczas których rodziny miały godzinę na spakowanie się. Co można spakować w jedną małą walizkę? Często to, co zesłańcy zabrali, było ich jedyną pamiątką, wspomnieniem dawnego życia. Kromka i okruchy chleba odzwierciedlały ciężką pracę i potworny głód, o którym wspominali wszyscy, a sugestywnie w swoim wywiadzie opisał to Wincenty Misztak, wieloletni prezes Zarządu rzepińskiego Koła Związku Sybiraków. Barak – fotografie zamieszczone w tym sześcianie to zdjęcia Lucyny Żukowskiej, której całą rodzinę wywieziono na Sybir, udało im się powrócić, jednak odcisnęło to na całej rodzinie okrutne piętno. Krzyż i modlitewnik – ukazują, że możliwe było przeżycie w tak ekstremalnych warunkach dzięki nieustającej modlitwie. Wspominali o niej Sybiracy, pokazując bezcenne książeczki z modlitwami, dające im nadzieję na poprawę losu. Odnajdziemy je w relacjach Ryszarda Kowaluka, Edwarda Hołuba, Jarosława Urilka i Ireny Janowskiej.

Wystawa była efektem końcowym projektu historyczno-demograficzno-badawczego. Umiejscowienie naszych sześcianów, wysokość wystawy zmuszają obserwujących do wejrzenia do środka, by choćby na chwilę odczuć tragizm losów zesłańców Sybiru.

Zebrane informacje posłużyły także do przygotowania montażu słowno-muzycznego przedstawionego uczniom i mieszkańcom naszego miasta. Następnie rezultaty wszystkich uczestniczących w projekcie szkół zaprezentowane zostały w Collegium Polonicum w Słubicach, podczas konferencji, na której młodzież osobiście przedstawiała wyniki swojej pracy.

Nasza wystawa przez kolejne dwa lata jako część mobilnej wystawy prezentowana była na całym zachodnim pograniczu po stronie polskiej i niemieckiej, spotykając się z bardzo dużym zainteresowaniem. Oprócz części plastycznej wystawy został umieszczony w niej tablet ze słuchawkami, na którym można obejrzeć i wysłuchać sześciu wywiadów, obejrzeć 1500 skanów dokumentów, pamiątek pochodzących z wystawy lubuskich Sybiraków, mapę wywózek, wysłuchać Hymnu Sybiraków, obejrzeć zdjęcia.

Wystawa powróciła do Rzepina we wrześniu 2017 r. Obecnie Zespół Szkół przygotowuje kolejny montaż słowno-muzyczny, chcemy poszerzyć wiedzę naszych młodych mieszkańców Rzepina. Wystawa będzie jeszcze raz pokazana młodszym uczniom, a następnie pragniemy przekazać ją w najbardziej godne miejsce – do Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku. Z muzeum prowadzone są w tej sprawie rozmowy.

Uczestnicy projektu: Majka Wąsowicz, Sandra Zazulak, Marika Sadowska, Paulina Jaroszonek, Karolina Maścianica, Marta Świercz, Jakub Łagowski, Oskar Sawaryn, Jacek Kulik, Kacper Misztak.

W 2016 r. młodzież z Zespołu Szkół w Rzepinie kontynuowała swoje dokumentowanie wspomnień i przeżyć Sybiraków, skupiając się na wywiadach z kolejnymi członkami Koła Związku Sybiraków. Ich losy przedstawiono w postaci albumów, prac, wspomnień i reportaży.

Młodzież wzięła udział w Ogólnopolskim Konkursie Historyczno-Artystycznym „Pamięć nieustająca” w Warszawie, w którym przedstawiła prace związane z losem Sybiraków. Otrzymała w kategorii albumów tytuł Laureata oraz Wyróżnienie Specjalne dla całej grupy młodzieży za pochylenie się nad losami Sybiraków i zwrócenie uwagi na temat, który tak naprawdę nie doczekał się swojej „Norymbergi”.

Młodzież z Rzepina na pewno będzie kontynuować rozpoczęty temat z rejestrowaniem informacji o zbrodniach Sybiru, troszcząc się o prawdę historyczną, by pamięć o ofierze złożonej przez Sybiraków miała swoje ważne miejsce w pamięci pokoleń.

Słowa prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Gorzowie Wielkopolskim Jadwigi Ostrowskiej skierowane do naszej młodzieży stały się mottem i motorem do podejmowania kolejnych działań: „Patriotyzm nie jest abstrakcją. Jego miarą jest nasza pamięć i to, co robimy na co dzień dla Polski, w której żyjemy tu i teraz”.

Kierownikiem wszystkich projektów i montaży słowno-muzycznych jest nauczycielka Zespołu Szkół Ogólnokształcących Wioletta Nowak.

Wspólne zdjęcie Sybiraków z uczniami, którzy brali udział w projekcie

Montaż słowno-muzyczny w Collegium Polonicum w Słubicach

Wystawowe „sześciany” z umieszczonym tabletem. Można wysłuchać wywiadów z Sybirakami i obejrzeć dokumenty i pamiątki zachowane przez rodziny Sybiraków