Dzień Sybiraka w Dusznikach-Zdroju

Sybir – obco i groźnie brzmi ta nazwa w naszej ojczyźnie, a jednak znana jest Polakom, bo już od XVII w. za panowania cara Piotra I Wielkiego odnotowuje się pierwsze zesłania Polaków na katorżnicze prace w dalekie rejony Syberii. Panowanie Katarzyny II Wielkiej to czas narastania represji w stosunku do Polaków. To wtedy konfederaci barscy i żołnierze Tadeusza Kościuszki pędzeni byli w kajdanach na Sybir, często z dożywotnim wyrokiem. XIX w. naznaczyły zesłania powstańców narodowych. Jednak Polacy to naród niepokorny i im większe były represje i prześladowania, tym silniejsze było dążenie do niepodległości. To właśnie patrioci walczący o wolność Polski słowo „Sybir” umieścili w nazwie Związku Sybiraków powołanego do życia w 1928 r. Zdawać by się mogło, że po uzyskaniu niepodległości można było żyć spokojnie i budować zręby wolnej Polski, bez grozy wspomnień o zesłaniach naszych dziadów i ojców.

Niestety zamiary zagłady narodu polskiego i innych narodów rodziły się już w umysłach wielkich morderców z pierwszej połowy XX w., jakimi byli Hitler i Stalin. Wybuch II wojny światowej rozpoczął kolejne represje, zsyłki i wywózki Polaków na groźny Sybir. Okres ten nie pozwalał na jawną działalność Związku.

Dopiero w 1988 r. we Wrocławiu i w Warszawie podjęto pierwsze prace organizacyjne – nie nad powołaniem Związku Sybiraków, lecz by reaktywować bliski Polakom Związek Sybiraków z 1928 r. Po rozbudowie i dostosowaniu do obecnych potrzeb Statutu Związku z 1928 r., w grudniu 1988 r. został zarejestrowany reaktywowany Związek Sybiraków. Jednym z naczelnych zadań ujętych w Statucie jest upamiętnianie martyrologii Polaków na Wschodzie.

Od tego czasu wszędzie tam, gdzie osiedleni zostali Polacy powracający z Syberii, powstawały Koła i Oddziały Związku Sybiraków, by swą działalnością upamiętniać śmierć wszystkich Sybiraków zagłodzonych, pomordowanych, zamarzniętych w śniegach Syberii, by pamięć o nich nie zaginęła.

Koło Związku Sybiraków w Dusznikach-Zdroju rozpoczęło działalność pod koniec 1989 r. Inicjatorką powołania Koła była Sybiraczka Maria Homerska, w poczynaniach tych wspierały ją Elżbieta Budzińska, ówczesna przewodnicząca Związku Zawodowego „Solidarność” w Dusznikach-Zdroju oraz Sybiraczka Weronika Winczura, późniejsza prezes Zarządu Koła.

Koło, realizując zadania ujęte w Statucie, dla upamiętnienia martyrologii narodu polskiego, dla tych, którzy zostali tam, na tej niegościnnej ziemi, którym nie były dane ani grób, ani krzyż, postanowiło postawić symboliczny grób w postaci obelisku Sybiraków, który stanął na rynku w 1996 r. W związku z przebudową rynku, obelisk Sybiraków został przeniesiony na plac przy kościele parafialnym pw. Świętych Piotra i Pawła przy ul. Kłodzkiej, gdzie co roku 10 lutego i 17 września spotykają się Sybiracy, poczty sztandarowe i mieszkańcy na krótkiej modlitwie, zapaleniu zniczy, złożeniu wiązanek kwiatów, a następnie uczestniczą w mszy świętej w intencjach zmarłych i żyjących Sybiraków.

Innymi znakami pamięci zainicjowanymi przez Koło są: sztandar Koła, urna z ziemią z grobów katyńskich i tablica poświęcona pomordowanym żołnierzom Polakom umieszczona przy obelisku Sybiraków, tablica poświęcona Sybirakom umieszczona w kościele parafialnym pw. Jana Chrzciciela w Szczytnej (tamtejsi Sybiracy należą do dusznickiego Koła), aleja Sybiraków biegnąca wzdłuż rzeczki Bystrzycy Dusznickiej, tablica poświęcona patronowi Sybiraków św. Rafałowi Kalinowskiemu umieszczona w kościele parafialnym w Dusznikach-Zdroju.

Dzień Sybiraka 17 września 2017 r. uczczono jak co roku spotkaniem przy obelisku Sybiraków. Uczestniczyli w nim Sybiracy, poczty sztandarowe Koła Związku Sybiraków, Szkoły Podstawowej i dusznickiego Koła Krwiodawców, księża, ministranci oraz mieszkańcy.

Po odmówieniu krótkiej modlitwy, zapaleniu zniczy i złożeniu wiązanek kwiatów od młodzieży szkolnej, burmistrza i od Sybiraków, wszyscy przy dźwiękach „Marsza Sybiraków” weszli do kościoła na uroczystą mszę świętą, którą odprawił ojciec franciszkanin, a homilię wygłosił ks. wikary Bartłomiej Picheta.

Na zakończenie mszy świętej prezes Zarządu Koła Janina Łaba w krótkich słowach przybliżyła zebranym historię tragicznych przeżyć Polaków na zesłaniu. Następnie odczytała piękną modlitwę dziękczynną ku czci Matki Boskiej Sybirackiej za szczęśliwy powrót do kraju tych zesłańców, którzy przeżyli, i podziękowała księżom, ministrantom, pocztom sztandarowym i wszystkim uczestniczącym w mszy świętej. Mszę zakończono odśpiewaniem hymnu „Boże, coś Polskę”.

Wystąpienie prezes Zarządu Koła ZS w Dusznikach-Zdroju Janiny Łaby

Od lewej: poczet sztandarowy Szkoły Podstawowej w Dusznikach-Zdroju, Koła Związku Sybiraków w Dusznikach-Zdroju, osoby składające kwiaty, poczet sztandarowy Koła Krwiodawców

Autor: Zarząd Koła ZS w Dusznikach-Zdroju