Dzień Sybiraka Oddziału Związku Sybiraków we Wrocławiu

Dążąc do nadania naszemu świętu godnej oprawy, przygotowania rozpoczęto już w miesiącu lipcu. Opracowano plan przebiegu uroczystości, ustalono listę zaproszonych gości i wysłano pisma do urzędów i instytucji, które prosiliśmy o pomoc w organizacji święta. Zapewniono udział (i pomoc w organizacji) jednostek Wojska Polskiego. Zdecydowano się obchodzić nasze święto w dniach 15 i 17 września 2017 r., bowiem połączenie uroczystości pod pomnikiem Zesłańcom Sybiru z podsumowaniem konkursu „Losy Polaków na Wschodzie w latach 1939–1953” i wręczeniem odznaczeń zasłużonym Sybirakom okazało się zbyt trudne organizacyjnie.

Spotkaliśmy się 15 września w Centrum Historii „Zajezdnia”, znajdującym się w historycznej zajezdni tramwajowej na ul. Grabiszyńskiej. Zajezdni, która była centralnym miejscem walki wrocławskiej „Solidarności” o obalenie komunizmu w latach 80. ubiegłego wieku. Licznie przybyli Sybiracy, młodzież – uczestnicy konkursu i zaproszeni goście. Uroczystość naszą zaszczycili swoją obecnością m.in. wojewoda dolnośląski Paweł Hreniak, zastępca marszałka województwa dolnośląskiego Jerzy Michalak, dolnośląski kurator oświaty Roman Kowalczyk, zastępca prezydenta Wrocławia Wojciech Adamski, kapelan ks. prałat Wojciech Tokarz, dyrektor Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” Marek Mutor, pełnomocnik ds. kombatantów i osób represjonowanych Paweł Aszkiełowicz, przedstawiciele Komendy Wojewódzkiej Policji, Akademii Wojsk Lądowych, Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych oraz oficerowie Dowództwa i Komendy Garnizonu Wrocław.

Zebranych uczestników uroczystości powitał gospodarz tego obiektu dyrektor Marek Mutor, podkreślając wagę uroczystości i wyrażając zadowolenie, że właśnie obiekt Centrum Historii „Zajezdnia” stał się miejscem spotkania Sybiraków.

Uroczystość otworzył prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków we Wrocławiu, a jednocześnie sekretarz generalny Zarządu Głównego Związku Eugeniusz Kuszka. Wprowadzony został sztandar Oddziału i uczestnicy odśpiewali hymn Rzeczypospolitej Polskiej. Po przywitaniu zebranych prezes Eugeniusz Kuszka poprosił kapelana o odmówienie modlitwy za Sybiraków. Kapelan ks. Wojciech Tokarz modlił się z nami za zmarłych na Syberii, którzy często w bezimiennych mogiłach pochowani zostali na „nieludzkiej ziemi”, za zmarłych, którym udało się powrócić do ojczyzny i spoczywają na polskich cmentarzach. Modliliśmy się za Sybiraków, którzy nie powrócili do Polski, a ich groby rozsiane są po całym świecie. Ksiądz kapelan, zwracając się do zebranych Sybiraków, życzył nam zdrowia i wiary w Opatrzność Bożą i opiekę Matki Bożej Sybiraków.

Po modlitwie głos zabrał wojewoda Paweł Hreniak. W swoim wystąpieniu podkreślił potrzebę utrwalania wiedzy o zbrodniach Sowietów popełnionych na narodzie polskim w latach 1939–1953; o 1,3 mln zesłańców Sybiru, którzy w głodzie, mrozie, poniżeniu i w ciężkiej pracy nie wyrzekli się ojczyzny; o tych setkach tysięcy, którzy nie wytrzymali tej męki i pozostali na wieki w tajdze czy bezkresnych stepach Kazachstanu w bezimiennych mogiłach. Zapewnił Sybiraków, że Polska nie zapomni też o żyjących.

Po wystąpieniu wojewody nastąpiła najważniejsza część uroczystości – udekorowanie zasłużonych Sybiraków medalami Pro Patia i odznaczeniami związkowymi. Medale Pro Patria, przyznane przez szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, wręczał wojewoda Paweł Hreniak w asyście sekretarza generalnego Zarządu Głównego ZS Eugeniusza Kuszki. Odznaczeniami związkowymi dekorował Eugeniusz Kuszka w asyście Krystyny Jaśniewicz i Lucyny Zgłobickiej-Węcławskiej.

Kolejnym punktem programu było podsumowanie i ogłoszenie wyników konkursu „Losy Polaków na Wschodzie w latach 1939–1953”. Konkurs, obejmujący swym zasięgiem całe województwo dolnośląskie, przeprowadzono w dwóch kategoriach szkół – podstawowych i gimnazjalnych. Uczestnicy konkursu wykonywali prace plastyczne i prace literackie. Zwycięzcy w poszczególnych kategoriach otrzymali nagrody ufundowane przez kuratora dolnośląskiego Romana Kowalczyka i Zarząd Oddziału Związku Sybiraków. Wojewoda dolnośląski wyróżnił zwycięzców nagrodą szczególnie cenną – podróżą historyczną na zachodnią Ukrainę – nasze dawne Kresy Wschodnie, która zorganizowana będzie w 2018 r. w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości.

W części artystycznej wystąpili uczniowie, uczestnicy konkursu – deklamowali wiersze, śpiewali, czytali urywki wspomnień Sybiraków.

Uroczystość zakończył prezes Zarządu Oddziału ZS Eugeniusz Kuszka, podziękował naszym gościom za udział w święcie, szczególnie gorąco uczestniczącym w konkursie uczniom i nauczycielom, i zaprosił wszystkich na spotkanie „przy kawie”. Przez kolejne godziny, spożywając przygotowane przez gospodarzy potrawy, snuto wspomnienia, dzielono się uwagami o żyjących i zmarłych przyjaciołach, planowano przyszłe działania.

Druga część obchodów naszego święta – 17 września 2017 r., której gospodarzem był wiceprezes Zarządu Oddziału Roman Janik – rozpoczęła się uroczystą mszą świętą, celebrowaną w ceremoniale wojskowym. Mszę odprawili kapelani naszego Oddziału – ks. prof. dr hab. Franciszek Głód i ks. kanonik dr Wojciech Tokarz. Wzruszającą homilię o losach Sybiraków wygłosił ks. kapelan Franciszek Głód.

Po mszy świętej przeszliśmy pod pomnik Zesłańcom Sybiru, gdzie uczestników powitał wiceprezes Zarządu Oddziału, a jednocześnie przewodniczący Głównej Komisji Rewizyjnej Związku Sybiraków Roman Janik. Po krótkim wystąpieniu Roman Janik zaprosił zebranych do złożenia wieńców i kwiatów. Pod pomnikiem kwiaty złożyły delegacje Oddziału i Kół Związku Sybiraków, wojewody, marszałka, prezydenta miasta, dolnośląskiego kuratora oświaty, Dowództwa Garnizonu Wrocław, policji i instytucji.

Uroczystą oprawę składania wieńców zapewniła Komenda Garnizonu Wrocław. Poczet sztandarowy i posterunki honorowe wystawiła Akademia Wojsk Lądowych z Wrocławia.

Uroczystość zakończono odśpiewaniem Hymnu Sybiraków.

Szczególne podziękowania Sybiracy składają członkom Stowarzyszenia Pamięci Zesłańców Sybiru z prezes Antoniną Kużaj, którzy zorganizowali dla nas, Sybiraków, tę uroczystość. To dzięki nim poczuliśmy, że pamięć o naszych losach ma szansę przetrwać kolejne pokolenia.