Uroczystość z okazji Dnia Sybiraka w Gdańsku

Dzień 17 września 1939 r. stał się dla Polski i Polaków żyjących na Kresach niewyobrażalną klęską i odmienił kartę naszej historii, przez wieki związanej z Kresami. Dziś możemy tylko wyrazić tęsknotę i żal za tym, co bezpowrotnie minęło.

Zbrojna agresja sowiecka na Polskę była złamaniem paktu o nieagresji, zawartego między Polską a Związkiem Radzieckim, obowiązującego do 31 grudnia 1945 r., z zasadą automatycznego przedłużania. To miało zagwarantować nienaruszalność stosunków pokojowych między Polską a ZSRR. Niestety, Związek Radziecki Polskę zdradził, zawierając tajny pakt z Niemcami (pakt Ribbentrop–Mołotow) o wspólnej napaści na Polskę i definitywnej likwidacji państwa polskiego. Sowiecka agresja zbrojna przypieczętowała klęskę armii polskiej. Nie mogło być inaczej, skoro armia polska miała przeciwko sobie dwie wielokrotnie przekraczające ją potęgi, a pomoc sprzymierzeńców nie nadeszła.

Już po dwóch miesiącach Rada Najwyższa ZSRR uznała, że zajęte we wrześniu terytoria stały się integralną częścią ZSRR, a mieszkańcy obywatelami radzieckimi. W ten sposób odebrano nam 51% naszych ziem i suwerenność.

Kresy utraciliśmy bezpowrotnie, a suwerenność odzyskaliśmy dopiero po upadku komunizmu, dzięki powstałej w Gdańsku „Solidarności”. Dlatego 17 września dla Kresowiaków, którym odebrano ziemię i których zesłano na Sybir, został ustanowiony jako Dzień Sybiraka, obchodzony każdego roku.

W Gdańsku w tym dniu, przy pomniku Ofiar Golgoty Wschodu, jako Miejscu Pamięci Narodowej, niezwykle licznie zgromadzili się uczestnicy uroczystości: Sybiracy, członkowie Rodziny Katyńskiej, kombatanci z pocztami sztandarowymi, przedstawiciele władz lokalnych i państwowych oraz duchowieństwa, parlamentarzyści, młodzież szkolna pod opieką wychowawców, mieszkańcy.

Słowa hymnu państwowego i Hymnu Sybiraków, odśpiewanego przez młodzież, przywołały historię walk naszego narodu o wolną i niepodległą Polskę. Pomnik – Syberyjska Pieta, przedstawiający matkę tulącą w ramionach czwórkę maleńkich dzieci i pochyloną nad piątym, siedzącym u jej stóp, wskrzesiła pamięć dzieciństwa i bohaterstwo matek walczących o los i życie swych dzieci na zesłaniu.

W imieniu prezydenta miasta Gdańska Pawła Adamowicza, Oddziału Wojewódzkiego Związku Sybiraków i Rodziny Katyńskiej uroczystość prowadzili nauczyciele Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 7 im. Józefa Wybickiego: Andrzej Matyjaszczyk i Elżbieta Cimaszkiewicz, która wraz z uczniami tej szkoły przygotowała część artystyczną.

Podczas uroczystości głos zabierali: prezydent miasta Gdańska Paweł Adamowicz, prezes Zarządu Głównego Związku Sybiraków Kordian Borejko, minister Kazimierz Smoliński i senator Anna Maria Anders, odnosząc się do tragicznych losów Polaków w czasie II wojny światowej, bohaterskich walk i odzyskanej suwerenności.

Po wystąpieniach odbyło się wręczenie medali „XXV lat Sybiraków Oddziału Gdańskiego”. Otrzymali je: senator Anna Maria Anders za życzliwe promowanie Związku Sybiraków i mecenas Roman Nowosielski za pomoc prawną Sybirakom i reprezentowanie „pro bono” rodzin katyńsko-sybirackich przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie zbrodni katyńskiej. Dzięki tym działaniom Trybunał już w pierwszej instancji uznał, iż mord katyński był zbrodnią wojenną, czego Rosja nie chciała uznać i śledztwo katyńskie umorzyła i utajniła.

Część modlitewną, w intencji ofiar Golgoty Wschodu, prowadził metropolita gdański abp Sławoj Leszek Głódź wraz z kapelanem Sybiraków – ks. kanonikiem Henrykiem Kilaczyńskim. Po modlitwie odbył się apel pamięci w wykonaniu harcmistrza Artura Lemańskiego i harcerzy.

Na zakończenie uroczystości, u stóp pomnika złożono wiele wiązanek kwiatów w hołdzie tym, którzy zginęli na „nieludzkiej ziemi”.

Dalszy ciąg uroczystości odbywał się w Szymbarku jako XIV Światowy Dzień Sybiraka, organizowany przez Lidię Czapiewską – właścicielkę Centrum Edukacji i Promocji Regionu.

Po odegraniu hymnów przez Orkiestrę Morskiego Oddziału Straży Granicznej i po odczytaniu apelu poległych, uczestnicy uroczystości wysłuchali mszy świętej, koncelebrowanej pod przewodnictwem ks. abp. Tomasza Pety, ordynariusza archidiecezji Najświętszej Maryi Panny, z oprawą wojskową.

W amfiteatrze odbyły się krótkie wystąpienia, wśród nich wystąpienie organizatorki uroczystości Lidii Czapiewskiej, senator Anny Marii Anders, prezesa Zarządu Głównego Związku Sybiraków Kordiana Borejki; wręczanie odznak przyznanych przez Związek Sybiraków i nagród Bursztynowe Drzewo; koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Cappelli Gedanensis oraz prezentacja książki Ewy Kubasiewicz-Houée „Przypomnij mi zapach chleba”. Całość programu pięknie i wzruszająco prowadzili aktorzy Marzanna Graff i Aleksander Mikołajczak.

W Sali Promocji Regionu przygotowano poczęstunek i spotkanie z żywymi bohaterami książki oraz autorką Ewą Kubasiewicz-Houée.

W ten sposób kolejna, 78. rocznica agresji sowieckiej na Polskę została upamiętniona z przesłaniem, aby nigdy więcej nie spotkał Polski taki los.

Wręczenie przez prezesa Zarządu Głównego Związku Sybiraków Kordiana Borejkę pamiątkowego medalu „XXV lat Sybiraków Oddziału Gdańskiego” senator Annie Marii Anders

Autorzy: Celina Riedl, Irena Witort