Śladami wielkich Polaków

Od wielu lat członkowie Oddziału Związku Sybiraków w Poznaniu są zapraszani do poznańskich szkół w ramach edukacji młodzieży o życiu zesłańców na zsyłce na Sybir. Często po spotkaniu słyszeliśmy, że „żywy” przekaz o katordze zesłańców pozostaje na długo w pamięci młodzieży w odróżnieniu od wiedzy z książek lub przekazanej przez nauczycieli, które wpadają jednym uchem, a wylatują drugim. Staramy się rozpowszechniać wiedzę o zesłaniach w szkołach czy organizując wyjazdy do Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku.

Postanowiłem podziękować młodzieży za duże zainteresowanie tematem zsyłek i zorganizować wycieczkę do Wilna pod tytułem „Śladami wielkich Polaków”. Czemu Wilno? Bo stamtąd też wielu Polaków trafiło na Sybir, m.in. i ja wraz z rodzicami trafiłem prawie na 11 lat do uralskiej tajgi. Do dnia dzisiejszego utrzymuję kontakty z kolegami Litwinami, którzy znaleźli się w tej samej miejscowości, do której nas wywieziono.

Wystąpiłem z pismem poznańskiego Oddziału Związku Sybiraków do władz Poznania o dofinansowanie wyjazdu z młodzieżą z poznańskich szkół do Wilna w ramach patriotyczno-edukacyjnej wędrówki śladami wielkich Polaków, takich jak Adam Mickiewicz i jego przyjaciele – Antoni Odyniec, Jan Czeczot, Tomasz Zan, Ignacy Domeyko oraz Juliusz Słowacki, Józef Ignacy Kraszewski, Władysław Syrokomla, Stanisław Moniuszko (tam powstały „Halka” i muzyka do „Prząśniczki”), Joachim Lelewel, Paweł Jasienica, Czesław Miłosz czy mieszkający obecnie w Warszawie Bernard Ładysz. Oprócz „młodzieży” z Wilnem są związani Jagiellonowie, twórcy i wykładowcy Uniwersytetu Stefana Batorego czy bardziej współczesny Józef Piłsudski (też Sybirak).

Po pozytywnym rozpatrzeniu naszej prośby przez poznańskie władze uzgodniłem z dyrektorami szkół, tj. Zespołem Szkół Handlowych (dyrektor Andrzej Kaczmarek), Gimnazjum nr 50 (dyrektor Ligia Przybył) oraz Gimnazjum nr 58 (dyrektor Elżbieta Marciniak), wyjazd autokarowy do Wilna w dniach 3–7 czerwca 2017 r. Oprócz młodzieży udział w wycieczce wzięli dyrektorzy szkół, po jednym wychowawcy, wicedyrektor Wydziału Oświaty w Poznaniu Wiesław Banaś, przedstawicielka Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Lesznie Zofia Szabel-Zakrzewska. Pilotem wycieczki była członkini Zarządu Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej Krystyna Liminowicz, a jednym z kierowców – wiceprezes tego Towarzystwa Roman Waśko. Zamieszkaliśmy w kameralnym hotelu RunMis, będącym własnością zamieszkałych w Wilnie Polaków.

Już pierwszego dnia, pomimo zmęczenia długą podróżą, po zakwaterowaniu poszliśmy na spacer. Po minięciu bramy, nad którą króluje obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej, znaleźliśmy się na jednej z najpiękniejszych Starówek w Europie. Duży teren z mnóstwem kawiarenek i knajpek oraz wspaniale oświetlonych placyków spowodował, że minęło zmęczenie i to był pierwszy „łyk” uroków Wilna (jest to opinia młodzieży, która pomimo zmęczenia wybrała się z nami na spacer).

Drugiego dnia (niedziela) udaliśmy się do kościoła św. Teresy na odprawianą w języku polskim mszę (udział dla chętnych). Po mszy świętej ruszyliśmy z przewodniczką na zwiedzanie miasta. Rozpoczęliśmy od słynnego cmentarza na Rossie, gdzie spoczywa matka Józefa Piłsudskiego i jego serce. Było to oddanie hołdu Sybirakowi, a następnie naczelnikowi państwa polskiego. Złożyliśmy kwiaty i zapaliliśmy znicze. Zwiedziliśmy cmentarz, gdzie spoczywa wielu słynnych Polaków. Odwiedziliśmy również cmentarz na Antokolu, gdzie m.in. spoczywają polscy żołnierze, uczestnicy walk polsko-rosyjskich w latach 1919–1921. Tam również zapaliliśmy znicze i przewiązaliśmy krzyże biało-czerwonymi wstążkami.

Zwiedzanie miasta było ukierunkowane programem wyjazdu, tj. śladami wielkich Polaków. Poznaliśmy miejsca zamieszkiwania słynnych Polaków, chodziliśmy uliczkami, po których chodzili oni w czasie studiów i po ich skończeniu. Młodzież wczuwała się w epokę znanych Polaków i zadawała dużo pytań, które świadczyły o jej zainteresowaniu. Uczniowie byli dumni, że mogą chodzić tymi uliczkami. Zwiedzaliśmy piękne kościoły i nie tylko katolickie. Wejście do słynnego uniwersytetu też powodowało, że młodzi czuli się jak żacy z dawnych czasów.

W ramach spotkań integracyjnych odwiedziliśmy jedno z „polskich” gimnazjów – Gimnazjum im. Jana Pawła II. Na spotkanie z młodzieżą z tego gimnazjum przygotowano pieczenie kiełbasek z dodatkami z prywatnych zasobów dyrektora i nauczycieli tej szkoły. Dyrektor Adam Błaszkiewicz zorganizował to spotkanie w taki sposób, że młodzież miejscowa i przyjezdna bardzo szybko znalazła wspólny język i doskonale potrafiła razem się bawić. Młodzież dzieliła się uwagami o metodach pracy w szkołach na Litwie i w Polsce.

Następny dzień przeznaczony był na wędrówki po okolicach. Rozpoczęliśmy od dawnej stolicy w Trokach. Zwiedziliśmy piękny zamek na jeziorze Galvė, zbudowany przez litewskiego księcia Kiejstuta i jego syna Witolda. Następnie pojechaliśmy do Kiernowa, gdzie znajdowała się pierwsza, jeszcze pogańska, stolica Litwy. Położenie na pięciu wzgórzach w zakolu rzeki Wilii oddawało ducha dawnych czasów. Następnie jechaliśmy szlakiem działań II Wileńskiej Brygady AK. W Mejszagole zapaliliśmy znicze na grobie patriarchy Litwy prałata Józefa Obrębskiego, który żył 105 lat. Odwiedzali go m.in. prezydenci Polski i wielu innych znanych ludzi. Zapaliliśmy również znicze na grobie ks. Jana Koryckiego, kapelana II Wileńskiej Brygady AK. Na zakończenie zwiedzania w tym dniu odwiedziliśmy polską Szkołę Podstawową w Rzeszy. Tu też spotkaliśmy się z gorącym przyjęciem. Pięknie zastawiony smakołykami stół wywoływał uśmiech na twarzach naszej młodzieży. Dyrektorki tej szkoły opowiedziały o pracy z dziećmi, o wspólnych przedsięwzięciach z rodzicami, o osiągnięciach i trudnościach. Ta wizyta też bardzo podobała się młodzieży.

Na koniec opinia kilku młodych uczestników tej wycieczki: wyjeżdżając do Wilna myśleliśmy, że to będzie jeszcze jedna wycieczka szkolna bez żadnego „wow!”, bo przecież Wilno to nie Paryż czy Nowy Jork. Po powrocie stwierdzamy, że to było „wow!” i oby takich wyjazdów było jak najwięcej.

Przy pomniku Adama Mickiewicza w Wilnie

Perełka barokowa – kościół św. Anny, z prawej pomnik Adama Mickiewicza

Przy grobie matki Józefa Piłsudskiego i jego serca na cmentarzu na Rossie

Takich krzyży naszych żołnierzy na cmentarzu w dzielnicy Antokol jest bardzo dużo

Młodzież z Poznania i Wilna przed Gimnazjum Jana Pawła II

Stoją od lewej: dyrektor gimnazjum Adam Błaszkiewicz, dyrektor Wydziału Oświaty Wiesław Banaś, pilot wycieczki Krystyna Liminowicz, dyrektor Zespołu Szkół Handlowych w Poznaniu Andrzej Kaczmarek Andrzej Kaczmarek, Marek Macutkiewicz, dziennikarka „Kuriera Wileńskiego” redaktor Jadwiga Podmostko, dyrektor Gimnazjum nr 50 Ligia Przybył