„Kwiecień – miesiącem pamięci Golgoty Wschodu”

W tym roku, w dniach 20–21 kwietnia Oddział Związku Sybiraków we Wrocławiu po raz szósty zorganizował, przy wsparciu Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, prezydenta miasta Wrocławia i Zarządu Głównego Związku Sybiraków, ogólnopolskie uroczystości upamiętniające tragiczne losy ponad miliona obywateli polskich wywiezionych w latach 1940–1956 przez bolszewickich oprawców na „nieludzką ziemię”.

W pierwszym dniu uroczystości odbyło się posiedzenie Zarządu Głównego Związku Sybiraków z udziałem prezesów Zarządów Oddziałów oraz prezesów Stowarzyszeń Pamięci Zesłańców Sybiru. Omówiono wiele istotnych kwestii, m.in. prezes Kordian Borejko powiedział zgromadzonym, jakie są podejmowane działania w celu uzyskania statusu osoby represjonowanej dla wszystkich Sybiraków oraz w sprawie zadośćuczynienia, a sekretarz generalny Eugeniusz Kuszka przekazał informację na temat działalności Zarządu w ostatnim roku.

Następnie wszyscy udali się do Centrum Historii Zajezdnia, legendarnego miejsca walk Pierwszej Solidarności, gdzie miała miejsce uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych, resortowych i związkowych zasłużonym Sybirakom i osobom wspierającym nasze działania. Powitania wszystkich zgromadzonych dokonał Juliusz Woźny. Kapelan Oddziału ks. prof. dr hab. Franciszek Głódź odmówił modlitwę za zmarłych i żyjących Sybiraków. Potem nastąpiła chwila wręczania odznaczeń, przeplatana wystąpieniem laureatów konkursu poezji sybirackiej, którzy we wzruszający sposób deklamowali wiersze napisane przez Sybiraków. Wystąpiły również Sybiraczki – Anna Staszewska deklamowała swój wiersz „Wywózka luty 1940 r.”, a Eugenia Pastuszek zaprezentowała wiersz, który napisała w wieku 17 lat zaraz po przyjeździe do kraju, zadedykowany swojej mamie.

Odznaczenia dokonał wicewojewoda dolnośląski Kamil Krzysztof Kamiński. Sekretarz generalny Zarządu Głównego – prezes Zarządu Oddziału we Wrocławiu Eugeniusz Kuszka odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Następnie przez wicewojewodę w asyście sekretarza generalnego ZS odznaczeni zostali: Krzyżem Zesłańców Sybiru – Teresa Wójcik, medalami Pro Patria działacze i osoby zasłużone dla Sybiraków – z Oddziału ZS w Gliwicach Eugeniusz Cymbor, z Oddziału ZS w Jeleniej Górze Maria Aleksandrowicz, z Oddziału ZS w Legnicy Emilia Kotek, Bogusława Kuś, Regina Tęcza, z Oddziału ZS w Wałbrzychu Małgorzata Buczkowska, z Oddziału ZS we Wrocławiu Tomasz Frischmann, Małgorzata Danuta Iwańska, Stanisław Jaśnikowski, Genowefa Suwała, Otylia Sych, Stanisława Szarysz, Beata Wrona-Bąk, Teresa Wójcicka i Danuta Zawko. Po dokonaniu dekoracji do wyróżnionych i zgromadzonych na sali zwrócił się wicewojewoda dolnośląski Kamil Krzysztof Kamiński, wspominając tragiczne losy Sybiraków i dziękując odznaczonym za pracę na rzecz środowiska sybirackiego. W imieniu odznaczonych za zaszczyt otrzymania wyróżnień podziękował Eugeniusz Kuszka. Dodał, że dla wszystkich był to moment wzruszający i podniosły. Podziękował również wszystkim tym, którzy pomagali w przygotowaniach do uroczystości, za ich zaangażowanie, życzliwość i dyspozycyjność.

Po powrocie do hoteli i obiedzie pozostałe godziny pierwszego dnia przeznaczone były na zwiedzanie atrakcji Wrocławia. Organizatorzy zapewnili chętnym możliwość odwiedzenia Panoramy Racławickiej, Afrykarium, Muzeum Wody – Hydropolis oraz Sky Tower. Pozostali mogli udać się na indywidualne zwiedzanie miasta.

Drugiego dnia uroczystości rozpoczęły się mszą świętą w intencji Sybiraków w Bazylice Mniejszej pw. św. Elżbiety. Mszę odprawili proboszcz parafii ks. płk Janusz Radzik, kapelan Związku Sybiraków ks. Zdzisław Banaś i kapelan Oddziału ZS we Wrocławiu ks. prof. Franciszek Głód, który wygłosił wzruszającą homilię nawiązującą do tragicznych wydarzeń sprzed 70 lat. W mszy wzięły udział poczty sztandarowe Oddziałów i Kół Związku Sybiraków, szkół, wojska, policji oraz reprezentujące urzędy. Mszę uświetniła orkiestra reprezentacyjna Wojska Polskiego.

Po mszy w pochodzie ulicami Wrocławia, prowadzeni przez orkiestrę, poczty sztandarowe, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, Sybiracy, młodzież i mieszkańcy miasta udali się pod pomnik Zesłańcom Sybiru. Pod pomnikiem orkiestra odegrała hymn państwowy, Kompania Honorowa WP i uczestnicy uroczystości odśpiewali jej pełny tekst. Zebranych na uroczystości przywitał sekretarz generalny Zarządu Głównego Związku Sybiraków, prezes Zarządu Oddziału ZS we Wrocławiu Eugeniusz Kuszka. Następnie głos zabrał p.o. szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk. W swoim wystąpieniu podkreślił znaczenie takich patriotycznych uroczystości w kształtowaniu historycznej świadomości społeczeństwa. Przypomniał, że właśnie w tym dniu – 21 kwietnia – mija rocznica zsyłki na Sybir marszałka Józefa Piłsudskiego. Zwrócił uwagę na bezmiar krzywd i okrucieństwo bolszewików, jakiego doświadczyli zesłańcy, a którego powodem było tylko to, że byli Polakami. Prezes Zarządu Głównego ZS Kordian Borejko podkreślił, że obowiązkiem członków Związku jest poszerzanie i utrwalanie wiedzy o Golgocie Wschodu szczególnie wśród młodzieży, tak aby już nigdy taki los nie spotkał kolejnych pokoleń Polaków. Złożył też serdeczne podziękowania szefowi UdsKiOR Janowi Józefowi Kasprzykowi za współorganizację uroczystości, zaznaczając, że wsparcie finansowe z Urzędu pozwala nam organizować uroczystości, które są istotnym elementem w budowaniu patriotyzmu wśród Polaków.

Modlitwę za zmarłych i żyjących Sybiraków odmówił JE ks. bp Jacek Kiciński. Odczytany został apel pamięci przywołujący pamięć o zamęczonych głodem, nadludzką pracą, mrozem i tęsknotą za Polską zesłańcach Sybiru. Apel zakończyła salwa honorowa. Następnie przystąpiono do składania wieńców i kwiatów. Jako pierwsze złożone zostały wieńce od Zarządu Głównego Związku Sybiraków, wojewody dolnośląskiego, prezydenta Wrocławia i Zarządu Oddziału Związku Sybiraków we Wrocławiu, potem od delegacji z poszczególnych Oddziałów i Kół Związku, instytucji oraz szkół. Zapalono znicze.

Uroczystość zakończyły podziękowania sekretarza generalnego Eugeniusza Kuszki za udział w uroczystości, pomoc w jej zorganizowaniu i za wyrazy pamięci. Szczególne słowa podziękowania sekretarz generalny skierował do młodzieży, która tak licznie i wyraziście wzięła udział w Marszu Golgoty Wschodu. Podziękował serdecznie p.o. szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Janowi Józefowi Kasprzykowi za podjęcie roli współorganizatora i za zaszczycenie uroczystości obecnością. Życzył wszystkim zgromadzonym szczęśliwego powrotu do domu i spotkania za dwa lata we Wrocławiu. Odśpiewany został Hymn Sybiraków.

Po zakończeniu zaproszono uczestników na grochówkę, a następnie zgromadzeni się rozeszli.

W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele 52 Oddziałów i Kół Związku Sybiraków, wystawiono 21 pocztów sybirackich, 23 poczty szkół noszących imię Sybiraków oraz szkół imiennie związanych z bohaterami narodowymi, a także 3 poczty organizacji i urzędów.

Uroczystość w Centrum Historii Zajezdnia

Odznaczenie sekretarza generalnego Zarządu Głównego Eugeniusza Kuszki Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski

Wręczenie przez wicewojewodę dolnośląskiego Kamila Krzysztofa Kamińskiego medali Pro Patria

Odznaczeni i zaproszeni goście podczas uroczystości w Centrum Historii Zajezdnia

Podczas części artystycznej poezję sybiracką własnego autorstwa deklamowała m.in. prezes Zarządu Oddziału ZS w Kaliszu Eugenia Pastuszek

Msza święta w intencji Sybiraków odprawiona w Bazylice Mniejszej pw. św. Elżbiety przez (od prawej): proboszcza ks. płk. Janusza Radzika, kapelana Związku Sybiraków ks. Zdzisława Banasia oraz kapelana Oddziału ZS we Wrocławiu ks. prof. Franciszka Głodzia