„Zapal znicz wywiezionym”

W dniu 8 lutego 2015 r. w Przemyślu odbyła się uroczystość „Zapal znicz wywiezionym”, upamiętniająca 75. rocznicę deportacji Polaków na Sybir.

O godz. 10.00 została odprawiona msza święta koncelebrowana w kościele pw. Świętej Trójcy w intencji zmarłych Sybiraków oraz o błogosławieństwo Boże dla żyjących i ich rodzin. Przewodniczył jej ks. Jan Mazurek, kapelan Oddziału Związku Sybiraków w Przemyślu, proboszcz parafii. Koncelebransami byli ks. Tadeusz Pater – Kresowianin, ks. prałat Stanisław Czenczek i ks. Stanisław Zarych. W homilii ks. Jan Mazurek powiedział: „Człowiek był niesamowicie doświadczony przez Boga. Kiedyś została złamana, zniszczona, podcięta gałąź naszego narodu przez tragiczną historię, która jest historią przemyską, historią bakończycką. Ci, którzy opuścili ojczyznę pod przymusem, którzy zostali tak bardzo zranieni, skrzywdzeni, to byli przemyślanie. Niektórzy jeszcze żyją i niektórzy przywieźli z Syberii zranienia i bolesną pamięć. Zobaczmy, jak bardzo cierpieli ci, którzy nie mieli domu, ojczyzny, którzy byli tam i nigdy nie wrócili. Dzisiaj wspominamy te bolesne, trudne chwile, ale musimy na to wszystko patrzeć z perspektywy wiary”.

Po zakończeniu mszy świętej uczestnicy przeszli pod tablicę poświęconą „W hołdzie ofiarom stalinizmu, zesłanym na zagładę, pomordowanym i zmarłym na »nieludzkiej ziemi«”, wmurowaną w arkadach kościoła, gdzie została odmówiona modlitwa Anioł Pański. Następnie głos zabrał senator RP Andrzej Matusiewicz, który przypomniał historię deportacji, zaapelował o wybudowanie pomnika poświęconego zesłańcom Sybiru i ofiarom Katynia. Prezydent miasta Przemyśla Robert Choma podziękował w imieniu samorządu za udział w uroczystościach. Zapewnił, że w tej kadencji powstanie pomnik. Zachęcił środowiska zaangażowane w budowę pomnika o wzajemną współpracę i jedność wokół tej idei.

Prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Przemyślu Joanna Preiss powiedziała: „Kiedy wracamy pamięcią do mroźnych lutowych dni 1940 r., gdy setki tysięcy naszych rodaków w bydlęcych wagonach zsyłano w głąb Rosji sowieckiej, to najczęściej myślimy o bezmiarze cierpień, upokorzeń, represjach doznanych na zesłaniu, na »nieludzkiej ziemi« zwanej Golgotą Wschodu.

My, Sybiracy, pamiętamy o tym i naszym obowiązkiem jest przekazywanie tej prawdy młodszemu pokoleniu, by również pamiętało o ofiarach II wojny światowej, o Sybirakach, którzy każdego dnia świadczyli, że są Polakami, że Polska jest ich ojczyzną – marzyli o powrocie do domu”. „Czas złowrogiego Sybiru minął, ale pamięć o nim niech trwa” – podkreśliła.

Na zakończenie pierwszej części uroczystości zebrani złożyli kwiaty i zapalili znicze pod tablicą.

Miejscem kulminacyjnym uroczystości było spotkanie na nieczynnej rampie kolejowej stacji Bakończyce, z której 75 lat temu tysiące mieszkańców Przemyśla i okolic zostało deportowanych w głąb Rosji. Tam uczestnicy zapalili znicze.

Krystyna Zwierkowska, wiceprezes Oddziału Związku Sybiraków III RP w Przemyślu, powiedziała: „W życiu każdego narodu są wydarzenia, które pozostają na zawsze w pamięci. Takim dniem jest dzień 10 lutego 1940 r. Trudno zapomnieć. Czas tak szybko mija, a z nim i ludzie. Dlatego my, którym dane było doczekać 2015 r., dziękujemy Bogu, a tym, którzy odeszli na Syberii, należy się pamięć. Ci, którzy tam zmarli, pozostają w naszej pamięci, póki my żyjemy. Symbolem tej pamięci są płonące znicze, a człowiek i naród żyją tak długo, jak żyje o nich pamięć”.

Mieczysław Tłuczek, wiceprezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Przemyślu, przypomniał historię czterech deportacji. Powiedział: „Nasi oprawcy, stalinowscy NKWD-ziści mówili nam, że Polski już nie będzie, a my tam wyzdychamy. Opatrzność Boża, szczera modlitwa i siła woli pozwoliły nam przetrwać i wrócić do Polski. Historia Polski musi być prawdziwa i jedyna, gdyż to nam da siłę przetrwania. Historia prawdziwa dla kraju jest jak korzenie dla drzewa, bez nich drzewo umiera. Dlatego musimy bronić prawdy historycznej”.

Msza w kościele pw. Świętej Trójcy. Od lewej: ks. Stanisław Zarych, ks. Jan Mazurek – kapelan Oddziału, ks. prałat Stanisław Czenczek, ks. Tadeusz Pater – kapelan Kresowian

Tablica pamiątkowa przy kościele pw. Świętej Trójcy z wartą honorową wystawioną przez Przemyskie Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej „X D.O.K.”

Uroczystość przy tablicy pamiątkowej. Przemawia prezes Zarządu Oddziału Joanna Preiss

Poczet sztandarowy Oddziału ZS w Przemyślu (od lewej): Mariusz Piwko, Jan Filozof, Andrzej Stawarz

Stacja Przemyśl-Bakończyce – nieczynna rampa kolejowa, z której wywożono Polaków na Sybir, centralne miejsce uroczystości „Zapal znicz wywiezionym”

Wiceprezes Zarządu Oddziału Mieczysław Tłuczek (przemawia), członkowie Zarządu Stanisław Cichocki i Helena Cichocka, prezes Przemyskiego Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej „X D.O.K.” Mirosław Majkowski

Od prawej: wiceprezes Oddziału Związku Sybiraków III RP Krystyna Zwierkowska, członek Zarządu Stanisława Żak, prezes Zarządu Oddziału Joanna Preiss

Oprac. i zdjęcia: Marian Boczar, sekretarz Zarządu Oddziału ZS w Przemyślu