Ojczyzną jest również pamięć ludzka…

Pod tym hasłem odbyło się w Technikum Leśnym w Białowieży w dniu 9 lutego 2015 r. spotkanie z okazji 75. rocznicy wywiezienia leśników i ich rodzin w głąb Związku Radzieckiego.

O godzinie 10.00 tego dnia wszyscy zaproszeni, w tym prezes Zarządu Głównego Związku Sybiraków Tadeusz Chwiedź oraz prelegenci dr Jan Jerzy Milewski i dr inż. Czesław Okołów, spotkali się w odświętnie udekorowanej auli internatu Technikum Leśnego. Prowadząca spotkanie dyrektor technikum Anna Kulbacka w imieniu organizatorów serdecznie powitała obecnych, których większość stanowili leśnicy i młodzież szkolna technikum.

Czesław Okołów z Białowieskiego Parku Narodowego, pełniący także funkcję prezesa Zarządu lokalnego Koła Związku Sybiraków, w bardzo szerokim aspekcie przedstawił historię deportacji leśników z Puszczy Białowieskiej, powołując się na wiarygodne, udokumentowane źródła. Byli to leśnicy, pracownicy służb leśnych, urzędnicy związani z przemysłem leśnym. Zsyłka objęła 1440 osób, głównie wywiezionych podczas pierwszej wywózki w lutym 1940 r., choć wywożono w głąb Związku Radzieckiego również w latach późniejszych.

Dr Jan Jerzy Milewski z Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku odniósł się do masowych deportacji, przedstawiając losy i liczbę Polaków wywiezionych z Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej. Dane dotyczące liczby zesłanych osób oszacował według danych przedstawianych przez historyków rosyjskich, powołujących się na liczby z transportów NKWD – według tych szacunków liczba obywateli polskich wywiezionych do ZSRR w latach 1939–1941 wynosiła około 320 tys.

W odpowiedzi na tak drastyczne zaniżenie liczby deportowanych głos zabrał prezes Zarządu Głównego Związku Sybiraków Tadeusz Chwiedź. Przekazał zebranym informację o powołaniu specjalnej komisji mającej definitywnie ustalić faktyczną liczbę zesłanych Polaków. W skład tej komisji wchodzą przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, Ośrodka KARTA, Polskiej Akademii Nauk i Związku Sybiraków.

Na zlecenie Senatu został powołany zespół historyków, który w specjalnym opracowaniu podał liczbę deportowanych 800–900 tys. W opracowaniu tym znalazła się również uwaga, że inne liczby, niższe od wymienionych są fałszowaniem historii i zadaniem kłamstwa prawdzie. Instytut Pamięci Narodowej w piśmie z 14 stycznia 2008 r. podaje liczbę 760 tys., Ośrodek KARTA w pracy opublikowanej w 2002 r. – ponad 600 tys., Polska Akademia Nauk w piśmie z 2 lutego 2011 r. – 887 tys., Główny Urząd Statystyczny w publikacji „Historia Polski w liczbach” z 1994 r. – 1 050 tys. (w czterech masowych deportacjach), raport gen. Władysława Andersa – 1,5 mln. Komisja Historyczna Związku Sybiraków po sprawdzeniu dokumentów archiwalnych z lat 1937–1956 podaje 1 350 tys. Dane te, tj. 1 350 tys., przekazano do IPN w Warszawie. Ponieważ nie zostały zakwestionowane, Związek Sybiraków uważa, że posługiwanie się tą liczbą jest całkowicie wiarygodne i uzasadnione.

Drugą część uroczystości rozpoczęło wykonanie przez Chór Leśników Białowieskich Hymnu Sybiraków oraz wiązanki pieśni patriotycznych. Uroczysty charakter spotkania podkreślił montaż słowno-muzyczny zaprezentowany przez uczniów Technikum Leśnego w Białowieży.

Na zakończenie tej wspaniałej uroczystości patriotycznej dokonano dekoracji Odznaką Honorową Sybiraka zasłużonych leśników współpracujących ze Związkiem Sybiraków.

Uczestnicy zwiedzili bogato wyposażoną salę, w której trójwymiarowe plansze sprawiały wrażenie obecności w lesie w środku lata.

Wróciliśmy do Białegostoku pełni wrażeń z tak godnego uczczenia tragicznej rocznicy wywózek. Pragniemy wyrazić jak najgłębsze wyrazy uznania i podziękowania organizatorom za przygotowanie tak inspirującego spotkania, aby prawda o zesłaniach i zesłańcach z lat 40. XX w. nie odeszła w niepamięć.

Oprac.: Jolanta Hryniewicka, sekretarz Zarządu Oddziału ZS w Białymstoku