Dzień Sybiraka w Toruniu

W 75. rocznicę napaści Związku Radzieckiego na Polskę, uwikłaną w wojnę z Niemcami, i zajęcia przez Sowietów Kresów Wschodnich odbyły się w Toruniu uroczystości upamiętniające to wydarzenie.

Przekroczenie wschodniej granicy państwa polskiego i zajęcie przez Armię Czerwoną Kresów Wschodnich poprzedzone było podpisaniem w Moskwie paktu Ribbentrop–Mołotow, później przez historyków nazwanego czwartym rozbiorem Polski. W nocie przekazanej polskiemu ambasadorowi w Moskwie agresor swą napaść nazwał interwencją podjętą w obronie życia i mienia mniejszości narodowych Białorusinów i Ukraińców oraz w celu uwolnienia narodu polskiego od panów.

Jak to było w rzeczywistości, doskonale pamiętamy. Po zaanektowaniu Kresów Wschodnich Rosjanie rozpoczęli aresztowania, egzekucje i deportacje. Wydarzenia te głęboko wryły się w naszą pamięć, o czym przypominamy od lat w miejscowościach, w których reaktywowany został Związek Sybiraków, organizując uroczystości, nagłaśniane w radiu, prasie i telewizji lokalnej.

W bieżącym roku po raz pierwszy uroczystości te organizowane były 17 września w ramach obchodów Dnia Sybiraka ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej.

Oddział i Koło Związku Sybiraków w Toruniu dzień ten rozpoczęły spotkaniem w Urzędzie Marszałkowskim. Prezes Zarządu Oddziału Jan Myrcha powitał zaproszonych gości i zapoznał z programem obchodów Dnia Sybiraka. Po wprowadzeniu sztandarów i odegraniu Hymnu Sybiraków nastąpiło uhonorowanie osób, które ofiarnie i z zaangażowaniem pełnią od wielu lat funkcję w Związku lub w sposób nadzwyczajny przyczyniają się do wypełniania statutowych celów Związku.

Medalami Pro Patria uhonorowane zostały następujące osoby: Jadwiga Krokowska, Weronika Janowicz, Idalia Danuta Komassa, Krystyna Buniak. Srebrną Odznakę Honorową za Zasługi dla Związku Sybiraków otrzymały Danuta Szelatyńska i Idalia Komassa. Odznaka Honorowa Sybiraka nadana została za niezwykłe zaangażowanie w pracę Związku i w pomoc Sybirakom: Bożenie Błaszkiewicz, Andrzejowi Nowickiemu, Izabeli Świtale, Małgorzacie Woźniak, Markowi Frąckiewiczowi, Michałowi Wojtczakowi, kpt. Mariuszowi Wysockiemu, Marioli Zygmunt i Helenie Maniakowskiej.

W czasie dekoracji obecni byli przedstawiciele władz województwa i miasta. W imieniu odznaczonych podziękowała Jadwiga Krokowska. Tę część uroczystości zakończono odśpiewaniem Hymnu Sybiraków i wyprowadzeniem sztandarów Związku oraz VI Liceum i Gimnazjum nr 6 im. Zesłańców Sybiru.

Następnie w kościele pw. Miłosierdzia Bożego i św. Faustyny mszę świętą w intencji Sybiraków: tych, którzy pozostali na „nieludzkiej ziemi”, tych, co schorowani wrócili do Polski i wkrótce odeszli, tych, którzy odchodzą każdego dnia, i nas żyjących z prośbą o godną starość, odprawił kapelan Sybiraków ks. prałat Józef Nowakowski w asyście proboszcza tej parafii i innych księży. Ksiądz proboszcz wprowadził zebranych w intencję odprawianej mszy, w której uczestniczyli Sybiracy, młodzież szkolna i mieszkańcy Torunia. Wprowadzono sztandary i odśpiewano Hymn Sybiraków. Lekcję czytała Krystyna Kazimierczak, modlitwę Sybiraków Jadwiga Krokowska. Dary składali Sybiracy w asyście uczniów z VI Liceum i Gimnazjum nr 6 im. Zesłańców Sybiru. Mszę uświetnił swym występem chór Związku Nauczycielstwa Polskiego Con Anima.

Po mszy ulicami miasta przeszedł IV Toruński Marsz Żywej Pamięci Polskiego Sybiru na Cmentarz Komunalny nr 2 im. Ofiar II Wojny Światowej przy ul. Grudziądzkiej, pod obelisk Sybiraków.

Uroczystość pod obeliskiem przebiegła z zachowaniem ceremoniału wojskowego. Orkiestra wojskowa odegrała hymn państwowy. Okolicznościowe przemówienia wygłosili: prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków Jan Myrcha, prezydent miasta Torunia Michał Zaleski, sekretarz Urzędu Marszałkowskiego Woj. Kujawsko-Pomorskiego Marek Smoczyk. Odczytano apel poległych zakończony salwą honorową plutonu z Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w Toruniu. Złożono wieńce i zapalono znicze. Uroczystość zakończyła się odśpiewaniem Hymnu Sybiraków.

Sekretarz województwa kujawsko-pomorskiego Marek Smoczyk (z prawej) i prezes Zarządu Oddziału ZS w Toruniu Jan Myrcha wręczyli Sybiraczkom Danucie Szelatyńskiej (z lewej) i Idalii Komassie Odznaki Honorowe za Zasługi dla Związku Sybiraków

Uhonorowani Odznakami Honorowymi Sybiraka (od lewej): Bożena Błaszkiewicz, Helena Maniakowska, Andrzej Nowicki, Michał Wojtczak, Izabela Świtała, Małgorzata Woźniak i kpt. Mariusz Wysocki. Odznaki wręczyli prezes Jan Myrcha i honorowa prezes Zofia Kalisz