Odsłonięcie tablicy pamiątkowej w Nowej Uszycy

Nowa Uszyca, miasto położone w odległości 50 km na wschód od Kamieńca Podolskiego, niegdyś w granicach Rzeczypospolitej Polskiej, po I wojnie światowej znalazła się w nowo powstałym państwie ZSRR.

Część ludności polskiej wyemigrowała do Polski, inni pozostali na tamtych terenach. Różnie układały się stosunki między ludnością polską a władzami radzieckimi.

Po przegranej przez ZSRR wojnie polsko-radzieckiej w 1920 r. (bitwa warszawska) władze radzieckie wzbraniały pochówku polskich żołnierzy na cmentarzach katolickich na całym wschodnim Podolu. Jednakże ludność polska nadal kultywowała dawne zwyczaje. Polacy, narażając się na niebezpieczeństwo utraty życia, zmarłych żołnierzy chowali na cmentarzach katolickich i dbali o ich groby. Z pokolenia na pokolenie przekazywano pamięć o miejscach grzebalnych polskich żołnierzy.

W Nowej Uszycy o takie miejsca dbała rodzina Szczypkowskich. Zadbała o to, by miejsce pochówku żołnierzy zostało ogrodzone, a także by ustawiono tablicę pamiątkową i ją uroczyście poświęcono w dniu 17 listopada 2013 r.

Uroczystość poświęcenia tablicy zgromadziła na cmentarzu przedstawicieli miejscowych władz i ludności. Polskę reprezentował Henryk Majewski – członek Zarządu Głównego Związku Sybiraków, miejscową Polonię – działacz polonijny Leonard Szczypkowski.

Odremontowaną mogiłę poświęcił proboszcz parafii katolickiej w Nowej Uszycy ks. Marek Wójcik, któremu asystował harcmistrz ks. Dariusz Stańczyk – wychowawca harcerzy z Wilna. W uroczystości na cmentarzu uczestniczyli konsul generalny RP w Winnicy Krzysztof Świderek, attaché obrony RP w Kijowie płk Krzysztof Lis, wicekonsul RP w Kijowie Damian Czarczyński, prezes Kozaków w Kijowie gen. Jurij Dobrowolski.

Poświęcenie mogiły żołnierzy Wojska Polskiego w Nowej Uszycy

Wykonawca ogrodzenia Edward Majewski (z lewej) z Henrykiem Majewskim przy tablicy pamiątkowej ku czci żołnierzy polskich poległych w 1920 r.

Od lewej: attaché obrony RP w Kijowie płk Krzysztof Lis, prezes Kozaków w Kijowie gen. Jurij Dobrowolski, konsul generalny RP w Winnicy Krzysztof Świderek, wicekonsul RP w Kijowie Damian Czarczyński, przedstawiciel Zarządu Głównego Związku Sybiraków Henryk Majewski

Oprac.: na podstawie materiałów Henryka Majewskiego