Dzień Sybiraka w Toruniu

Tam na tej nieludzkiej ziemi,
(…) Pracowałem i cierpiałem.
Zwyciężyłem i przetrwałem.

(fragment „Rozmowy wnuka z dziadkiem”)

6 września 2013 r. już po raz trzynasty odbył się w Białymstoku Międzynarodowy Marsz Żywej Pamięci Polskiego Sybiru. W uroczystościach wzięli udział: przedstawiciele Toruńskiego Oddziału Związku Sybiraków z prezesem Janem Myrchą, prałat parafii NMP ks. Józef Nowakowski – opiekun duchowy Sybiraków, pełnomocnik zarządu województwa kujawsko-pomorskiego ds. kombatantów i osób represjonowanych Marcin Swaczyna oraz uczniowie z VI Liceum Ogólnokształcącego im. Zesłańców Sybiru w Toruniu. Tegoroczny marsz upamiętniał 4 niezwykle ważne daty: 150. rocznicę powstania styczniowego, 70. rocznicę bitwy pod Lenino, 85. rocznicę powstania Związku Sybiraków oraz 25-lecie jego reaktywowania. Uczestnicy marszu spotkali się przy Pomniku Katyńskim, stamtąd ulicami Białegostoku przeszli do kościoła pw. Ducha Świętego na mszę celebrowaną przez metropolitę białostockiego abp. prof. dr. hab. Edwarda Ozorowskiego. Po mszy wszyscy uczestnicy zgromadzili się przy Pomniku – Grobie Nieznanego Sybiraka, gdzie odbył się apel poległych i odmówiono modlitwę za zmarłych. Potem nastąpiło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.

Sybiracy i młodzież z VI LO im. Zesłańców Sybiru spędzili w Białymstoku niezwykle wzruszające chwile. Wspólny wyjazd był dla uczniów okazją do wysłuchania wspomnień, poznania historii tych, którzy doświadczyli zesłania. Obejrzeli także ekspozycję poświęconą agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 r. oraz wystawę o Sybirakach prezentowaną w kościele pw. Ducha Świętego.

Dzień Sybiraka niezwykle uroczyście obchodzono także w Toruniu. Inauguracja tego święta miała miejsce 13 września w parafii pw. Miłosierdzia Bożego i św. Siostry Faustyny. Mszę świętą celebrował ks. prałat płk Marek Karczewski. Uroczystość uświetnił chór, który na początku przepięknie zaśpiewał „Hymn” Jana Kochanowskiego. Liturgia została odprawiona w intencji ofiar i ich oprawców, a w jej trakcie przytoczono słowa, jakie do Sybiraków wygłosił Jan Paweł II: „Jesteście świadkami śmierci, która nie powinna zostać zapomniana”. Po zakończonej mszy wszyscy uczestnicy wzięli udział w III Toruńskim Marszu Żywej Pamięci Polskiego Sybiru, który już na stałe wpisał się w tradycję obchodów Dnia Sybiraka. Zgromadzeni goście, Sybiracy, poczty sztandarowe kół Związku Sybiraków i szkół przeszli na Cmentarz Komunalny nr 2 im. Ofiar II Wojny Światowej.

Uroczystość przy Obelisku Sybiraków, gdzie wartę honorową pełnili żołnierze oraz uczniowie z VI Liceum Ogólnokształcącego im. Zesłańców Sybiru i Gimnazjum nr 6 im. Zesłańców Sybiru w Toruniu, rozpoczęła się odśpiewaniem hymnu państwowego. Następnie głos zabrał prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków Jan Myrcha, który powitał przybyłych gości. Obchody swą obecnością uświetnili: Marek Smoczyk, reprezentujący marszałka województwa kujawsko-pomorskiego, Zbigniew Fiderewicz – zastępca prezydenta miasta Torunia wraz z przedstawicielami Urzędu Miasta, Kazimierz Sobiesiak – z ramienia wojewody kujawsko-pomorskiego, Marian Frąckiewicz – przewodniczący Rady Miasta Torunia, ks. płk Marek Karczewski – dziekan wojsk lądowych, ks. płk Mikołaj Hajduczenia – dziekan Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, Janusz Kalinowski – przewodniczący Rady Miasta Chełmża, Mirosław Myśliński – prezes Oddziału Związku Sybiraków w Bydgoszczy, kombatanci, przedstawiciele związków zawodowych, harcerze, mieszkańcy Torunia. Szczególnie serdecznie Jan Myrcha zwrócił się do Sybiraków i dyrektorów szkół noszących imię Zesłańców Sybiru na czele ze Zbigniewem Matuszewiczem – dyrektorem Zespołu Szkół nr 1 w Toruniu, który uczestniczył w uroczystości wraz z grupą młodzieży i nauczycieli.

Prezes Jan Myrcha zwrócił się do zebranych Sybiraków: „Drodzy Sybiracy! Uczcie młode pokolenie umiłowania Ojczyzny i patriotyzmu na własnym przykładzie, tak jak w ekstremalnych warunkach czynili wasi rodzice na zesłaniu. Tylko wychowanie młodych w duchu patriotyzmu i bezgranicznego umiłowania Ojczyzny będzie gwarantem niepodległości i suwerenności Polski jako dobra najwyższego Polaków”.

W końcowej części przemówienia Jan Myrcha zwrócił się z apelem do posłanek i posłów, by uwzględnili prośby Sybiraków i 17 września ustanowili Dniem Sybiraka, ponieważ: „od 23 lat Sybiracy właśnie ten dzień obchodzą jako Dzień Sybiraka”, i aby w dniu posiedzenia Sejmu przekonywali wszystkich do tego projektu i zagłosowali dla Sybiraków.

Następnie odbył się apel poległych, prowadzony przez mjr. Mariusza Wysockiego, reprezentującego CSAiU w Toruniu, po czym oddano salwę honorową. W dalszej części obchodów głos zabrał sekretarz województwa kujawsko-pomorskiego Marek Smoczyk. Swoje przemówienie skierował przede wszystkim do Sybiraków. Serdecznie podziękował im za trud i działania, jakie podejmują. Dzięki temu pamięć i prawda o tragicznej i bolesnej przeszłości będą trwały.

Na zakończenie złożono kwiaty przy Obelisku Sybiraków i zapalono znicze. Delegacjom asystowali uczniowie z klas mundurowych VI Liceum Ogólnokształcącego im. Zesłańców Sybiru w Toruniu. Wspólne odśpiewanie Hymnu Sybiraków zakończyło obchody Dnia Sybiraka.

Poczet sztandarowy VI LO i Gimnazjum nr 6 im. Zesłańców Sybiru (z lewej) podczas III Toruńskiego Marszu Żywej Pamięci Polskiego Sybiru

Przemawia prezes Oddziału Związku Sybiraków w Toruniu Jan Myrcha

Warta honorowa z udziałem uczniów z VI LO i Gimnazjum nr 6 im. Zesłańców Sybiru w Toruniu przy Obelisku Sybiraków

Dyrektorzy VI LO i Gimnazjum nr 6 im. Zesłańców Sybiru – Zbigniew Matuszewicz i Mariusz Ślebioda w asyście uczniów Gimnazjum nr 6 składają kwiaty pod Obeliskiem Sybiraków

Oprac.: Izabela Świtała, nauczyciel VI LO i Gimnazjum nr 6 im. Zesłańców Sybiru w Toruniu, fot. Jolanta Kwiatkowska