Wyjazd do Kazachstanu i Uzbekistanu na groby Rodaków

W dniach 6 – 11.10.2025 r. Urząd do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zorganizował wyjazd do Kazachstanu i Uzbekistanu na groby Rodaków dla upamiętnienia Ich.

Pierwsze masowe wywózki Polaków w głąb Związku Sowieckiego rozpoczęły się 85 lat temu. Zsyłano na Syberię, a także do Uzbekistanu i Kazachstanu. Polska delegacja, w skład której weszło kilkudziesięciu Sybiraków i kombatantów oraz Ich rodziny, udała się śladami Zesłańców, aby oddać hołd Polakom, którzy stracili życie na obcej ziemi. Delegacji przewodniczył Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób. Represjonowanych – Minister Lech Parell, Związek Sybiraków reprezentował Adam Mitelsztet– Wiceprezes ZS.

Naszym obowiązkiem jest bycie głosem tych, którzy zamilkli na zawsze, a ofiara nie poszła na marne. Krzyże wbite w ziemię nie są jedynie znakiem śmierci, lecz pomnikiem niezłomnej woli życia, symbolem drogi do Ojczyzny – powiedział Adam Mitelsztet.

Zarząd Oddziału ZS w Legnicy był reprezentowany przeze mnie i Panią Helenę Kuskę.

Z ogromną satysfakcją i wdzięcznością przyjęłyśmy wiadomość i zaproszenie do udziału w wyjeździe, dziękując serdecznie Zarządowi Oddziału Związku Sybiraków w Legnicy, w szczególności Panu Ryszardowi Filipienko – Prezesowi Oddziału i Pani Wandzie Ostrowskiej – Sekretarzowi Zarządu.

Podróż rozpoczęła się 6.10.2025 r. w Warszawie. Samolotem rządowym polecieliśmy do Taszkentu w Uzbekistanie. Następnego dnia odbyły się uroczystości na Polskim Cmentarzu Wojennym Olmazor I i Olmazor II, następnie wspólna modlitwa, złożenie kwiatów, nawiedzenie grobów. Było to niesamowitym przeżyciem, szczególnie wymowny był odgłos przejeżdżających pociągów, którymi w czasie wojennym dowożono Zesłańców.

Uczestnicy wyjazdu odbyli spotkanie z miejscową społecznością, która bardzo serdecznie nas przywitała wspaniałym poczęstunkiem. W czasach wojennych również dzielili się z Polakami, choć sami nie mieli za wiele.

Ważna w porządku wyprawy była Msza Święta, a następnie zwiedzanie Katedry Najświętszego serca Jezusa w Taszkencie, spotkanie z Polonią, złożenie kwiatów pod pomnikiem generała Władysława Andersa. Zwiedzaliśmy również Taszkent, miejsca tradycji i kultury, m.in.: Hazrati Imam, miejsce gdzie przechowywany jest najstarszy Koran Usmana.

Zakwaterowani byliśmy w przepięknych hotelach „Crowne Plaza” w Taszkencie, w „Ramada by Wyndham” Szymkencie, „Radisson” w Astanie, „Mercure” w Warszawie. Mogliśmy poznać smaczną, urozmaiconą,  lokalną kuchnię.

W dniu 9.10.2025 r. odbyły się dalsze uroczystości, tym razem na Polskim Cmentarzu Wojennym Szokpak Baba i Mankencie. Przejazd i zwiedzanie Muzeum Ałżir, tu witał nas ogromny łuk smutku lub boleści, to symbol obozu. Tablice umieszczone w długich szeregach
z nazwiskami 70 osób – skazańców do obozu. Lepianki i powracające wspomnienia, transporty, związane z trudną, wyciskającą łzy z okresu ZSRS, z lat 1937 – 1953.

Na obrzeżach miasta Astana znajduje się dawny obóz koncentracyjny i muzeum poświęcone pamięci ofiar represji i totalitaryzmu.

Na terenie Uzbekistanu pochowanych jest 2500 – 3000 Polaków, znajduje się tu 17 cmentarzy żołnierzy polskich generała Andersa.

„Przybyliśmy kilka tysięcy kilometrów, żeby pochylić się nad grobami tych, którzy na tej ziemi zginęli, wspominamy ich i jesteśmy wdzięczni organizatorom za możliwość udziału w tych smutnych wydarzeniach” – mówił Pan Adam Mitelsztet. Odbyła się też ceremonia wręczenia medali przez Pan ministra Lecha Parella. Odznaczeni medalami „Pro Bono Polonia”  zostali: Pani Emilia Kotek i Pan Marian Gwiazdowski, zaś medalami „Pro Patria” Pan Paweł Kuściński – za zasługi w pielęgnowaniu pamięci o polskich bohaterach.

W dniu 11.10.2025 r. odbyło się spotkanie z Polonią w Katedrze Matki Bożej Nieustającej Pomocy.

To dla mnie podróż mojego życia, być tam i odwiedzić miejsca, gdzie zostali zesłani Polacy i ich losy, cmentarze, łagry, więzienia, tysiące poległych, zamęczonych w nieludzkich warunkach…

Relację przygotowała: Emilia Kotek
uczestniczka wyjazdu