Uroczystość Dnia Sybiraka w Toruniu

17 września, w rocznicę napaści sowieckiej Rosji na Polskę, obchodzimy Dzień Sybiraka. Uroczystości z tej okazji odbywają się w całym kraju.

Toruńskie obchody Dnia Sybiraka rozpoczęły się w środę zawodami historyczno-obronnymi – VII Bieg Zesłańca. Jego trasa została wytyczona na Barbarce. Uczestniczyli w nim uczniowie klas mundurowych z kilku szkół w regionie: z Torunia, Bydgoszczy, Włocławka i Kościelca. Zawody te odbywały się już siódmy raz i na stałe wpisały się w kultywowanie pamięci o zesłaniach. Jedna z ważniejszych konkurencji biegu to zadania sprawdzające znajomość wydarzeń, związanych z zesłaniami na Sybir.

Centralne uroczystości odbyły się 19 września na terenie VI Liceum Ogólnokształcącego im. Zesłańców Sybiru w Toruniu przy pomniku Sybiraków. Na uroczystość przybyło wielu gości. Byli, oczywiście, Sybiracy, przedstawiciele wojewody i marszałka województwa kujawsko- pomorskiego, Prezydent Miasta Torunia – Paweł Gulewski, w-ce przewodniczący Rady Miasta Torunia – Marcin Czyżniewski wraz z radnymi, poczty sztandarowe, przedstawiciele związków kombatanckich, duchowieństwa i mediów. Kompanię Honorową wystawili żołnierze z CSAiU w Toruniu. Nie mogło zabraknąć społeczności szkolnej VI LO. Wraz z dyrektorem Zbigniewem Matuszewiczem, licznie stawili się także nauczyciele i uczniowie. Młodzież z klas mundurowych podczas uroczystości pełniła wartę przy pomniku, asystowała także przy składaniu wiązanek i zniczy.

Spotkanie rozpoczął prezes toruńskiego oddziału Związku Sybiraków – Jan Myrcha. Poprosił wszystkich zebranych o powstanie i uczczenie minutą ciszy tych Sybiraków, którzy odeszli w przeciągu ostatnich tygodni a nawet dni. Następnie zwrócił się bezpośrednio do jednego z obecnych gości – Stanisława Dubiela- Sybiraka. Gorąco mu podziękował za to, że zawsze jest i w każdej sytuacji można na niego liczyć. Poinformował, że Stanisław Dubiel został odznaczony medalem „Pro Bono Poloniae’’- odznaczeniem przyznawanym przez Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.  Prezes przypomniał historię Zesłańców, wspomniał o corocznych spotkaniach Sybiraków z całego świata w Gdańsku pod pomnikiem Golgoty Wschodu na Cmentarzu Łostowickim, a później w Szymbarku. Z żalem zaznaczył, że, niestety, co roku na tych spotkaniach Sybiraków jest coraz mniej.’’ Mieliście po kilka lat, mimo to, dobrze pamiętajcie co to katorga, głód, mróz…
— Ta Wasza podróż- po – „nieludzkiej ziemi” – została usłana krzyżami Waszych bliskich. To krzyże naszych Polaków, zesłańców. Kiedy przypominają się Wam te krzyże, to przypominają się też słowa naszej dumnej, żołnierskiej pieśni:

„Ta ziemia do Polski należy, choć Polska daleko stąd. Bo wolność krzyżami się mierzy, historia ten jeden ma błąd”.

Podczas uroczystości wręczono odznaczenia i przyznano wyróżnienia tym, którzy szczególnie zasłużyli się dla kultywowania pamięci o zesłaniach. Dla naszej szkolnej społeczności niezwykle ważne było przyznanie Złotej Odznaki Honorowej dla VI Liceum Ogólnokształcącego im. Zesłańców Sybiru za zasługi dla Związku Sybiraków. Wręczono także Honorowe Odznaki Sybiraków: mjr Agnieszce Śmiechowskiej, Władysławowi Wójtkiewiczowi i Edmundowi Zaleskiemu. Wyróżnienia otrzymali uczniowie VI LO- Milena Zarębska, Anna Kaczmarska, Nikodem Mucha, Krystian Moszniński; nauczyciele i pracownicy: Ewa Trawińska, Izabela Świtała, Marek Banach i Krzysztof Anusiak.

Na zakończenie uroczystości delegacje złożyły wiązanki i znicze pod pomnikiem Sybiraków i wspólnie odśpiewano Hymn Sybiraków.

Po oficjalnej części, wszyscy mogli obejrzeć wystawę zatytułowaną „Sybiracy dawniej i dziś’’. Wystawa w doskonały sposób połączyła stare zdjęcia i dokumenty z czasów zesłań, które udostępnili Sybiracy, ze współczesnymi – z uroczystości i miejsc pamięci. Tradycją zakończenia obchodów Dnia Sybiraka jest „spotkanie pokoleń’’- możliwość wspólnego wypicia herbaty i przede wszystkim, rozmowy między Sybirakami a młodzieżą licealną. To świetna możliwość podzielenia się wspomnieniami, przeżyciami, a dla młodych ludzi – okazja do poznania tej tragicznej historii od uczestników i świadków wydarzeń.

Opracowała: Izabela Świtała
nauczycielka j. polskiego
w VI LO im. Zesłańców Sybiru w Toruniu