Mały Katyń

W dniu 21 lipca 2024 roku delegacja Sybiraków z Oddziału w Białymstoku oraz członkowie Podlaskiego Stowarzyszenia Pamięci Zesłańców Sybiru wzięli udział w uroczystości poświęconej ofiarom Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.

Zaproszenie było wystosowane w imieniu wójta Gminy Giby Roberta Bagińskiego, Parafii rzymsko-katolickiej i Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku.

Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej został ustalony decyzją Sejmu RP dnia dziewiątego lipca 2015 roku, a obchodzony 12 lipca, w dniu rozpoczęcia obławy, która trwała do 28 lipca 1945 roku. Tekst decyzji brzmi: W hołdzie ofiarom Obławy Augustowskiej, bohaterom antykomunistycznego podziemia, którzy nie pogodzili się z nową, sowiecką okupacją.

Msza św. w kościele św. Anny, koncelebrowana przez ks. bp. Dariusza Zalewskiego, a głoszona homilia przybliżyła tragedię tej zbrodni.

Historycy nazywają tragiczne wydarzenia na Suwalszczyźnie w lipcu 1945 roku małym Katyniem. 79 lat temu oddziały Armii Czerwonej w liczbie 45 tys., Smierszu, NKWD oraz oddziały I Armii Ludowego Wojska Polskiego uderzyły w działaczy podziemia niepodległościowego. Aresztowano ponad 7 tysięcy lokalnych mieszkańców, zaglądano do każdej chałupy, stodoły, a nawet aresztowano ludzi wychodzących z kościoła. Spośród zatrzymanych wydzielono około 600 osób i uprowadzono ich w niewiadomym kierunku. Mimo wytężonych badań w pobliżu granicy z Białorusią, utrudniającą poszukiwania, niczego nie odkryto. Domniemania, że są w jamach śmierci w Kaletach, też nie udało się potwierdzić.

Uroczystość w Gibach jest symbolem uczczenia tych ofiar, których nazwiska są wyryte na krzyżu. Jest też przywołaniem wielkiego dramatu ich historii. Oddajemy cześć prześladowanym rodakom, którzy zapłacili straszliwą cenę za wierność Polsce. Jesteśmy świadomi swojej należności wobec ich patriotycznej postawy.

Widniejący napis na kamiennym monumencie u podstawy wzgórza głosi: „Zginęli, bo byli Polakami. Pozostaną w naszej pamięci i modlitwie”.

Wzgórze Krzyży jest traktowane jako symboliczny grób tych, którzy zginęli, bo byli wierni suwerennej Polsce. Ofiarami tej brutalnej akcji byli żołnierze Armii Krajowej i wspierający ich mieszkańcy terenów Puszczy Augustowskiej, powiatu sokólskiego, suwalskiego i sejneńskiego.

Wszyscy zabierający głos podkreślali zbrodnicze wydarzenia, które miały miejsce już po zakończonej wojnie w Europie, w czasie pokoju. Łączyli zbieżność obecnej sytuacji na Ukrainie i działania Obławy Augustowskiej. Głosząc swoje orędzie b. Prezydent Bronisław Komorowski nawoływał do jedności w narodzie, ponieważ obecna sytuacja na granicy stawia nas w niebezpiecznym położeniu. Przekazane listy od premiera RP, marszałka woj. podlaskiego i innych, oddały cześć i szacunek żołnierzom armii niepodległościowej.

Wśród gości uczestniczących w obchodach tej tragicznej rocznicy byli członkowie rodzin zamordowanych w lipcu 1945 roku, Sybiracy z oddziału Augustów i Łomża jak również lokalni mieszkańcy.

Liczne poczty sztandarowe, szczególnie służb mundurowych, organizacji społecznych, szkolne uświetniły tę bolesną rocznicę, a wspaniała słoneczna pogoda  dodała splendoru.

Opracowała: Jolanta Hryniewicka