Obchody 79. rocznicy pierwszej masowej zsyłki na Sybir we Wrocławiu

Ku wiecznej pamięci wszystkich, którzy doświadczyli Golgoty Wschodu – przeszli szlakiem „syberyjskiej tułaczki”

Rok 2019, w którym obchodzimy 30. rocznicę zawiązywania się struktur reaktywowanego w 1988 r. Związku Sybiraków (powstawanie Oddziałów i Kół na Dolnym Śląsku), skłonił nas do nadania szczególnego wyrazu obchodom 79. rocznicy pierwszej masowej zsyłki na Sybir.

Ze względu na różnorodny charakter zaplanowanych uroczystości, ich miejsce oraz czas trwania, obchody tej rocznicy trwały we Wrocławiu trzy dni.

W dniu 10 lutego uroczystości religijno-patriotyczne odbyły się w Złotnikach (dzielnica Fabryczna), w kościele pw. Najświętszej Marii Panny Różańcowej.

W czasie mszy świętej, odprawianej pod przewodnictwem kapelana naszego Oddziału ks. Franciszka Głoda, odegrane zostały hymn Polski i Hymn Sybiraków. Ewa Kobyl przedstawiła historię zsyłek na Sybir Polaków od XVII w., zwłaszcza w latach 1940–1956. W czasie mszy świętej pani Ewa poprowadziła razem z księdzem proboszczem – swojego rodzaju – apel poległych, modliliśmy się za tych wszystkich, którzy zginęli w obronie naszej ojczyzny, zostali zamęczeni i zamordowani w miejscach kaźni i deportacji, oraz za tych, którzy przeżyli i wrócili do ojczyzny.

Po mszy świętej procesją, na czele której delegacja w składzie Roman Janik, Zofia Daniszewska i Stanisława Szarycz niosła urnę i znicze, przeszliśmy pod ołtarz Matki Bożej Królowej Polski, gdzie nastąpiło wmurowanie urny z syberyjską ziemią, w której spoczywają Polacy – zesłańcy, i poświęcenie umieszczonej na „Ścieżce Historii” płyty upamiętniającej zesłania Polaków na Sybir w latach 1939–1956. Całej tej bardzo podniosłej ceremonii przewodniczył nasz kapelan ks. prof. dr hab. Franciszek Głód w asyście proboszcza ks. Andrzeja Pańczaka.

Na zakończenie oficjalnej części uroczystości prezes Zarządu Oddziału we Wrocławiu Eugeniusz Kuszka serdecznie podziękował: księdzu proboszczowi za podjęcie inicjatywy powstania kolejnego znaku pamięci zesłańców Sybiru, księdzu kapelanowi za przewodniczenie ceremonii religijno-patriotycznej, a także Stanisławie Szarycz (inicjatorce tego przedsięwzięcia) i Ewie Kobyl (za scenariusz i przygotowanie tak podniosłej uroczystości).

Po zakończeniu uroczystości ksiądz proboszcz i Stanisława Szarycz zaprosili uczestników (Sybiraków i gości) na obiad i smaczne ciasta – wypieki własnoręcznie przygotowane przez organizatorów.

Tą drogą niech nam wolno będzie podziękować parafianom należącym do kościoła pw. NMP Różańcowej za uczestnictwo i przygotowanie tak wspaniałego uczczenia 79. rocznicy najtragiczniejszej deportacji Polaków do ZSRR.

Spotkanie zakończyliśmy wspólnym zdjęciem i wspomnieniami przy kawie i herbatce ze wspaniałymi ciastkami.

W ten sposób uczciliśmy pamięć naszych rodaków, którzy na zawsze zostali pochowani w ziemi stworzonej przez Pana Boga, a tak zniszczonej przez carów i bolszewików, że nazwaną ją „nieludzką ziemią”. Na tej ziemi żyli i wciąż żyją ludzie, którzy bardzo często pomagali nam, zesłańcom. Dlatego Sybiracy, miejmy dobrą pamięć o biednym narodzie rosyjskim (wczoraj i dziś), a mówmy w sposób „konkretny”, czyli naganny, o rządach nie tylko bolszewików i nie tylko pod kierownictwem Lenina i Stalina – jednych z największych morderców ubiegłego wieku.

W dniu 11 lutego 2019 r. Sybiracy i zaproszeni goście spotkali się w Klubie Podchorążego Akademii Wojsk Lądowych im. Tadeusza Kościuszki. Tutaj odbyła się akademia poświęcona pamięci Golgoty Wschodu.

Na uroczystości stawili się reprezentanci Kół Związku Sybiraków Dolnego Śląska oraz zaproszeni goście, których prezes Zarządu Oddziału Eugeniusz Kuszka serdecznie powitał. Wśród przybyłych byli: ppłk Sławomir Hajt z AWL, wojewoda wrocławski Damian Mrozek, wizytator dolnośląskiego Kuratorium Oświaty Sławomir Strzelecki, marszałek dolnośląski Paweł Aszkiełowicz i prezes Stowarzyszenia Pamięci Zesłańców Sybiru Antonina Kużaj, przedstawiciele jednostek wojskowych i szkół podstawowych oraz średnich (w uroczystości upamiętnienia pamięci zesłańców udział wzięła m.in. młodzież ze szkół dzielnicy Psie Pole we Wrocławiu).

Po wprowadzeniu sztandarów został odegrany hymn Polski. Po czym Andrzej Olejniczak z IPN przedstawił krótko genezę zesłania obywateli Polski na Sybir w latach 1939–1956.

Po przemówieniach zasłużeni Sybiracy zostali odznaczeni Złotą i Srebrną Odznaką Honorową za Zasługi dla Związku Sybiraków. Dekoracji dokonał prezes Eugeniusz Kuszka.

Na zakończenie prezes Kuszka podziękował wszystkim obecnym, a prowadząca naszą akademię Janina Jakubowska przedstawiła sylwetkę pianisty Mikołaja Ferenca, który zagrał kilka znanych okolicznościowych utworów, w tym poloneza Michała Ogińskiego „Pożegnanie ojczyzny”. Niejednemu z uczestników zakręciła się łezka w oku. Po koncercie odśpiewaliśmy Marsza Sybiraków i nastąpiło wyprowadzenie sztandarów. Na tym akademię zakończono.

W dniu 12 lutego o godz. 11.00 kolejny dzień pamięci o zesłańcach rozpoczęliśmy mszą świętą w kościele pw. św. Bonifacego, celebrowaną przez bp. Jacka Kicińskiego, w asyście ks. Franciszka Głoda – kapelana Sybiraków, ks. Jerzego Żytowieckiego – proboszcza parafii, ks. Wojciecha Tokarza – rezydenta i ks. płk. Janusza Radzika – dziekana Dekanatu Sił Powietrznych. Była to już trzecia uroczystość oddania czci i złożenia hołdu osobom zamordowanym i poległym w latach 1939–1956 poprzez przeprowadzenie apelu poległych w ramach przedsięwzięcia religijno-patriotycznego. Uroczystość została zorganizowana przez Oddział Związku Sybiraków we Wrocławiu i przy pomocy Wojska Polskiego, a także instytucji państwowych Wrocławia przy pomniku Zesłańcom Sybiru.

Tak jak zawsze, tak i tym razem uroczystości religijno-patriotyczne rozpoczęliśmy hymnem Polski, a zakończyliśmy odśpiewaniem Marsza Sybiraków. W czasie mszy świętej towarzyszyła nam orkiestra wojskowa. Kazanie okolicznościowe wygłosił ks. bp Jacek Kiciński.

Po mszy świętej udaliśmy się na pl. Strzelecki pod pomnik Zesłańcom Sybiru, gdzie zgodnie z ceremoniałem wojskowym została przeprowadzona część patriotyczna. W uroczystości brali udział przedstawiciele instytucji państwowych Dolnego Śląska, naszego miasta – Wrocławia, wojska i policji.

Prezes Zarządu Oddziału Eugeniusz Kuszka powitał zaproszonych gości, Sybiraków i uczestników spotkania. Krótko nawiązał do aktualnej uroczystości.

Okolicznościowe przemówienia wygłosili przedstawiciele instytucji państwowych, z głównym mottem dotyczącym zesłań do gułagów i obozów pracy, wyrażając słowa pocieszenia i życzeń dla uczestniczących w obchodach Sybiraków. Najgłębsze w swoim wyrazie było krótkie przemówienie dyrektora wrocławskiego Oddziału IPN Andrzeja Drogonia, które dotyczyło faktów zesłania i przeżyć zesłańców.

Po okolicznościowych przemówieniach, wiceprezes Zarządu Oddziału Ryszard Janosz odczytał listę osób wyróżnionych medalem 30-lecia reaktywowania Związku Sybiraków na Dolnym Śląsku (17 września 1988 r.).

Następnie kapelan Sybiraków ks. prof. Franciszek Głód poprowadził krótką modlitwę za tych, którzy zostali w „syberyjskiej ziemi”, i za tych, którzy mogli w różnych okresach wrócić do kraju.

Najważniejszym elementem części patriotycznej był apel poległych zakończony salwą honorową.

Po modlitwie i apelu poległych delegacje instytucji państwowych i Kół Związku Sybiraków złożyły kwiaty pod pomnikiem Zesłańcom Sybiru. Niech biało-czerwona symbolika kwiatów będzie odzwierciedleniem naszych wszystkich intencji i zrozumienia dla czasów przeszłych oraz chęci i marzenia o lepszej teraźniejszości, a nawet przyszłości!

Po złożeniu kwiatów ks. Jerzy Żytowiecki zaprosił wszystkich na poczęstunek i ogrzanie się gorącą kawą lub herbatą do sali spotkań i na plebanię.

Na tym my – Sybiracy z Oddziału ZS we Wrocławiu – zakończyliśmy trzydniowe obchody zesłań naszych rodaków i nas samych w nieznane zakątki ZSRR, szczególnie w latach II wojny światowej i tuż po niej.

Spotkaliśmy się w trzech dzielnicach stolicy Dolnego Śląska – Wrocławia: Fabryczna, Psie Pole i Śródmieście. Mimo odległości pomiędzy poszczególnymi miejscami spotkania niektórzy z nas byli obecni codziennie. Należą im się i podziękowania, i brawa, jednak największe są zarezerwowane w tym wypadku dla organizatorów. Organizacja przedsięwzięć w tak dużym rozmachu religijno-patriotycznym, informacyjnym i logistycznym jest godna naśladowania.

Osobom zaproszonym i tym, którzy chcieli uczestniczyć z własnej potrzeby, w imieniu wszystkich Sybiraków serdecznie dziękuję.

Kochanej młodzieży i wspaniałym dzieciom – w tym harcerzom – dziękujemy za upiększenie naszej uroczystości, za udział i przypomnienie nam dawnego, ale jakże trudnego dzieciństwa i wieku dojrzewania.

Księżom proboszczom i parafianom z kościołów: Najświętszej Maryi Panny Różańcowej w Złotnikach i św. Bonifacego przy pl. Strzeleckim w imieniu Sybiraków dziękuję za zorganizowanie pięknego nabożeństwa, pomoc w zorganizowaniu manifestacji patriotycznych oraz przygotowanie smacznego, słodkiego i z sercem przygotowanego poczęstunku.

Tak jak w tych dniach bądźmy, Sybiracy, zawsze razem i pamiętajmy o tych, którzy nie mogli wziąć udziału w tak uroczystych przedsięwzięciach.

Ołtarz Matki Bożej Królowej Polski, obok kościoła pw. Najświętszej Maryi Panny Różańcowej, miejsce znaku pamięci

Urna z syberyjską ziemią przed ołtarzem

W kościele pw. Najświętszej Marii Panny Różańcowej. Od lewej w pierwszym rzędzie: prezes Zarządu Oddziału we Wrocławiu Eugeniusz Kuszka, wiceprezes Ryszard Janosz, Stanisław Błoński – prezes Związku Sybiraków III RP

Wiceprezes Zarządu Oddziału Roman Janik wraz z asystą – Zofii Daniszewską (z lewej) i Stanisławą Szarycz z urną z ziemią z Sybiru

Roman Janik wstawia urnę z ziemia syberyjską do Kolumbarium

Płyta pamiątkowa umieszczona na „Ścieżce Historii”

Prezes Zarządu Oddziału we Wrocławiu Eugeniusz Kuszka w towarzystwie wiceprezesa Ryszarda Janosza i Stanisławy Szarycz dziękuje zebranym za udział w tak ważnym wydarzeniu