Obchody Międzynarodowego Dnia Sybiraka we Wrocławiu

Ze względu na szczególny rok, pełny ważnych rocznic państwowych i naszych sybirackich, postanowiliśmy Międzynarodowy Dzień Sybiraka obchodzić we Wrocławiu w sposób wyjątkowo uroczysty.

Przygotowania do święta rozpoczęliśmy od starań o dotację finansową. Ponieważ spotkaliśmy się z życzliwością prezydenta Wrocławia Rafała Dutkiewicza, mogliśmy przystąpić do opracowania planu uroczystości, a następnie, krok po kroku, do realizacji konkretnych przedsięwzięć organizacyjnych.

Już w lipcu prezes Zarządu Oddziału Eugeniusz Kuszka zlecił specjalistycznej firmie opracowanie (przy jego współudziale) projektu medalu „30-lecie reaktywacji Związku Sybiraków na Dolnym Śląsku”, a następnie jego wykonanie. W kolejne dni i miesiące załatwiliśmy udostępnienie Sali Koncertowej w Polskim Radiu i występ Orkiestry Komendy Wojewódzkiej Policji Dolnośląskiej. Spotkaliśmy się z wielką życzliwością prezes Polskiego Radia Jolanty Piątek i komendanta wojewódzkiego Policji nadinsp. Tomasza Trawińskiego. Prośby nasze (oczywiście bezpłatnie) zostały spełnione.

Obchody naszego święta trwały dwa dni – 17 i 18 września. W pierwszym dniu, w sali koncertowej Polskiego Radia, uroczystość rozpoczęła się od wprowadzenia sztandaru Oddziału i towarzyszących mu sztandarów szkół. Następnie prezes Zarządu Oddziału (jednocześnie sekretarz generalny Zarządu Głównego ZS) Eugeniusz Kuszka przywitał serdecznie gości i przemówił do zebranych, podkreślając znaczenie obchodów święta Sybiraków, a przede wszystkim rolę Związku w utrwalaniu w społeczeństwie wiedzy o okrutnej zbrodni na narodzie polskim, jakiej dopuścił się Związek Radziecki w latach 1939–1956. Wtedy to bolszewicy wywieźli na Sybir około 1,3 mln Polaków i tam głodem, zimnem i morderczą pracą dążyli do ich likwidacji. W wyniku tych działań życie straciła prawie jedna trzecia zesłańców.

Honorowym gościem spotkania Sybiraków była redaktor Urszula Lubecka, organizatorka spotkania przed 30 laty, które zapoczątkowało odrodzenie się Związku Sybiraków na Dolnym Śląsku. Jej wspomnienia o organizacji i przebiegu zjazdu, który zgromadził ponad 2 tys. Sybiraków, spotkały się z wielkim aplauzem zgromadzonych. Następnie wyświetlone zostało nagranie telewizyjne – udostępnione nam przez TFP Wrocław – na którym zobaczyliśmy nieżyjących już naszych przyjaciół i znajomych, a także samym siebie. Mogliśmy raz jeszcze przeżyć te wzruszające chwile spotkań ludzi widzących się po raz pierwszy od czasu pobytu na zesłaniu. Film ten poruszył do łez zarówno Sybiraków, jak i pozostałych uczestników spotkania.

Po tej części uroczystości głos zabrali nasi dostojni goście. Przemawiali: poseł na Sejm Kornel Morawiecki, wiceprezydent Wrocławia Wojciech Adamski, członek Zarządu Urzędu Marszałkowskiego Jerzy Michalak i dolnośląski kurator oświaty Roman Kowalczyk. Wszyscy podkreślali patriotyzm zesłańców, który pozwolił im przetrwać, zachować polskość i wrócić do kraju. Poza wymienionymi na sali znajdowali się dowódca Garnizonu Wrocław płk Dariusz Krzywdziński, przedstawiciel Akademii Wojsk Lądowych, prorektor ds. studenckich ppłk Wojciech Czerechowski i dowódcy jednostek wojskowych Garnizonu Wrocław. Osobną grupę naszych gości stanowili uczniowie ze szkół Dolnego Śląska wraz z nauczycielami, którzy uczestniczyli w całorocznym konkursie „Losy Polaków na Wschodzie w latach 1939–1956” i właśnie w tym dniu mieli otrzymać nagrodę za swoją pracę. Wyróżnionym gratulacje składali i wręczali nagrody dolnośląski kurator oświaty Roman Kowalczyk i prezes Eugeniusz Kuszka.

Z okazji 30-lecia reaktywacji działań Związku Sybiraków na Dolnym Śląsku, dzięki hojności prezydenta Wrocławia, Oddział nasz wykonał medal pamiątkowy „30-lecie reaktywacji Związku Sybiraków na Dolnym Śląsku”, a święto Sybiraków stało się doskonałą okazją do jego wręczenia zasłużonym działaczom Związku, jak również osobom, które na co dzień pomagają nam w działalności związkowej. Medale otrzymali m.in. poseł na Sejm Kornel Morawiecki, wojewoda dolnośląski Paweł Hreniak, marszałek województwa dolnośląskiego Cezary Przybylski, prezydent Wrocławia Rafał Dutkiewicz, abp Józef Kupny, komendant AWL gen. Dariusz Skorupka. Sybiracy: Bolesław Filak, Włodzimierz Kowalczyk, Marian Gajda, Lucjan Tać, Lucyna Zgłobicka-Węcławska, Genowefa Suwała, Felicja Kuczewska i wielu innych Sybiraków i Sybiraczek. Spotkanie przebiegające w atmosferze głębokiej zadumy zakończył występ Orkiestry Reprezentacyjnej Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, która wykonała wiązankę pieśni i utworów patriotycznych. Na koniec odśpiewała Hymnu Sybiraków.

Kolejnym przedsięwzięciem tego dnia było spotkanie pod pomnikiem Zesłańcom Sybiru z okazji rocznicy napaści Sowietów na Polskę 17 września 1939 r. Uroczystość, zorganizowana przez Oddział przy udziale dowódcy Garnizonu, wojewody dolnośląskiego i prezydenta Wrocławia, zgromadziła pod naszym pomnikiem mieszkańców Wrocławia. Były przemówienia, apel poległych, salwa honorowa i składanie wieńców i kwiatów. Orkiestra odegrała hymn państwowy.

Drugi dzień obchodów naszego święta rozpoczął się od uroczystej mszy w ceremoniale wojskowym, odprawionej przez bp. Jacka Kicińskiego, który wygłosił do Sybiraków wzruszającą homilię. Ten dzień charakteryzował się masowym udziałem młodzieży szkolnej, która wypełniła kościół i plac przed pomnikiem. Uroczystość pod pomnikiem rozpoczęła się od odśpiewania naszego hymnu. Następnie było powitanie uczestników przez prezesa Eugeniusza Kuszkę, przemówienia wojewody i wiceprezydenta, apel pamięci poświęcony głównie Sybirakom i składanie wieńców. Dwukrotne składanie kwiatów (w dniu 17 i 18 września) spowodowało, że pod pomnikiem znalazło się ich tak dużo, jak nigdy dotąd.

Cel został osiągnięty – w 30. rocznicę reaktywowania Związku Sybiraków na Dolnym Śląsku i 90. rocznicę powstania Związku Sybiraków obchody naszego święta zaznaczyły się mocno w świadomości społeczeństwa Dolnego Śląska, przypominając o tragicznych losach zesłańców Sybiru.

Autorzy: Edward Drużyłowski, Ryszard Janosz