Dzień Sybiraka w Przemyślu

17 września 2018 r. w Przemyślu odbyły się obchody 79. rocznicy agresji sowieckiej na Polskę i Dnia Sybiraka. Dzień 17 września został ustanowiony Dniem Sybiraka uchwałą Sejmu RP z 2013 r.

Uroczystość rozpoczęła się mszą świętą w kościele Ojców Karmelitów, z udziałem pocztów sztandarowych, Salezjańskiej Orkiestry Dętej „Augustino”, Sybiraków, kombatantów i mieszkańców miasta w intencji ofiar sowieckiej agresji oraz zmarłych i żyjących Sybiraków. Mszy świętej koncelebrowanej przewodniczył ks. prałat Stanisław Czenczek, a homilię wygłosił ks. prałat Jan Mazurek, duszpasterz przemyskiego Oddziału Związku Sybiraków. W homilii powiedział: „Dzisiaj po tylu latach, kiedy gromadzą się tutaj młodzi ludzie ze sztandarami szkół, jest orkiestra, są politycy, wojsko, poczty sztandarowe różnych organizacji i z taką wielką pompą modlimy się, wspominając dzień, który jest dniem hańby, zdrady, ale pochylamy się nad prawdą historyczną, to rzeczywiście trzeba powiedzieć, że czasy się zmieniły. Prawda o Katyniu czy Sybirze przebiła się do świadomości Polaków. Dzisiaj tę prawdę możemy poznawać i o niej mówić, ale też spłacać należny hołd tym, którzy tę historię tworzyli jako bohaterowie walczący i jako ci, którzy zostali pohańbieni przez zdradę (…)”.

Po nabożeństwie odbył się przemarsz ulicami miasta pod pomnik Zesłańcom Sybiru i Ofiarom Katynia, gdzie rozpoczęła się druga część uroczystości.

Odegrano hymn państwowy i Hymn Sybiraków. Modlitwę za zmarłych odmówili duszpasterz przemyskiego Oddziału Związku Sybiraków ks. prałat Jan Mazurek i prawosławny kapelan ordynariatu polowego ks. prot. płk Jerzy Mokrauz.

Głos zabrali poseł na Sejm RP Anna Schmidt-Rodziewicz, Wojciech Bakun i Andrzej Matusiewicz. Prezydent miasta Przemyśla Robert Choma powiedział: „Dzisiaj, gdy 17 września oficjalnie uznany jest Dniem Sybiraka i dniem ofiar Katynia, szczególnie serdecznie witam i pozdrawiam państwa, rodziny Sybiraków, rodziny ofiar katyńskich. Czcimy dzisiaj tych, którzy wrócili i jeszcze żyją, a także tych, którzy tam pozostali i w kolejnych pokoleniach, jak mogą, pielęgnują to, co bliskie naszej tradycji, historii i religii. Jak mogą i jak im pozwalają tamtejszy ustrój i ustawodawstwo. Szczególny hołd i wdzięczność jesteśmy winni wam, żyjącym, ale też pamiętamy o tych, których nie ma, których pamięć powoduje, że jesteśmy dzisiaj tutaj. (…) Przez te wszystkie lata byliśmy, zaświadczamy, że Przemyśl pamięta i pamiętał będzie (…)”.

W imieniu prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Przemyślu głos zabrała Krystyna Zwierkowska, członek Prezydium Zarządu Oddziału. W wystąpieniu podkreśliła: „(…) Przypominanie o ważnych dziejowych faktach z historii naszej ojczyzny jest naszym obowiązkiem i koniecznością! Tak o tym mówił marszałek Józef Piłsudski:»Naród, który traci pamięć o swojej przeszłości, przestaje być narodem! Staje się zbiorem ludzi czasowo zajmujących dane terytorium«. Pomni słów marszałka, przypominamy każdego roku los zesłańców i ofiar Katynia. Dla upamiętnienia ich losu powstał ten pomnik i nie przypadkowo są w nim zjednoczone ofiary Sybiru i Katynia. W Katyniu zginęli nasi ojcowie i bracia wzięci do niewoli po klęsce wrześniowej. Na Sybir »powędrowały« ich rodziny! Zesłani w pierwszej masowej deportacji 10 lutego 1940 r. i późniejszych zsyłkach aż do 1956 r. A więc połączył ich ten sam wróg – totalitaryzm sowiecki (…)”.

Aktor Teatru Fredreum Tadeusz Szczerbaty odczytał wiersze przemyskiej poetki Teresy Paryny: „Sybiracy” – wiersz dedykowany Sybirakom przemyskim, oraz „Kateńska ballada” i „Syberia tylko kwiaty”.

Podczas uroczystości członkowie przemyskiego Oddziału Związku Sybiraków otrzymali wyróżnienia. Odznakę Honorową Sybiraka odebrali: Elżbieta Maniecka, Eugeniusz Egierd, Jan Kozioł i Józef Wilk. Srebrną Odznakę Honorową za Zasługi dla Związku Sybiraków otrzymała Jadwiga Maszczak, a Złotą Odznakę – Krystyna Zwierkowska i Stanisław Lula.

Tadeusz Szczerbaty odczytał apel Sybiraków, a ppor. Konrad Kozłowski z 5. Brygady Strzelców Podhalańskich odczytał apel pamięci, po którym oddano salwę honorową.

Na zakończenie uroczystości przy pomniku złożono kwiaty i zapalono znicze.

Salezjańska Orkiestra Dęta „Augustino” uświetniła całą uroczystość.

Autor: Marian Boczar, sekretarz Zarządu Oddziału ZS w Przemyślu

„Sybiracy”

Sybirakom przemyskim

Choć wrócili,

już nie uciekną –

tamten pejzaż wrogo dziki

będzie ich ścigał.

Będzie za nimi się wlókł

smak głodu,

świst bicza,