Kwiecień – miesiąc Golgoty Wschodu w Białymstoku

Obchody tych tragicznych rocznic, w których uczestniczyli Sybiracy, rozpoczęły się w Białymstoku 11 kwietnia 2018 r. spotkaniem w Szkole Podstawowej nr 34. Wiodącym mottem było hasło – „Ojczyznę ma ten, kto ją w sercu nosi” i cały program słowno-muzyczny był temu podporządkowany. Młodzi wykonawcy rozpoczęli swoje wystąpienie odśpiewaniem Hymnu Sybiraków, a następnie dyrektor szkoły Jerzy Bołtuć w krótkich słowach przekazał istotę patriotyzmu i umiłowania ojczyzny w dzisiejszych czasach.

Minutą ciszy uczciliśmy tych, którzy ponieśli ofiarę życia – zesłańców z okresu kwietniowej deportacji, ofiary Katynia i katastrofy smoleńskiej z 2010 r. Prezes Zarządu Oddziału ZS w Białymstoku Tadeusz Chwiedź w swoim wystąpieniu przekazał, jak ważną rolę odgrywa znajomość historii swego narodu i jak to określa tożsamość każdego jej obywatela. Złożenie kwiatów na dziedzińcu szkolnym pod głazem – pomnikiem poświęconym ofiarom Katynia zakończyło tę podniosłą uroczystość.

Kolejna uroczystość zorganizowana przez Urząd Miasta Białegostoku i Związek Sybiraków miała miejsce 12 kwietnia br. przy dworcu PKP Białystok Fabryczny, skąd w latach 1940–1941 wywożono tysiące obywateli polskich na Syberię i do Kazachstanu. Na odsłanianym w tym dniu obelisku oprócz ww. informacji znajduje się również druga tablica o treści: „W latach 1940–1941 władze Związku Sowieckiego przeprowadziły cztery masowe akcje deportacyjne z Kresów Wschodnich II RP; w lutym, kwietniu i czerwcu 1940 r. oraz w maju i czerwcu 1941 r. Wywózki trwały do 1956 r.”. Poniżej obu tablic godło Związku Sybiraków wieńczy całość tego znaku pamięci.

Punktualnie o godz. 12 w południe, przy biciu dzwonów z pobliskiego kościoła, nastąpiło poświęcenie obelisku i wspólna modlitwa ekumeniczna kapelanów wojskowych.

W przemówieniu prezes Zarządu białostockiego Oddziału Związku Sybiraków Tadeusz Chwiedź nakreślił przyczyny i skutki gehenny Polaków, które dotknęły zesłańców na „nieludzkiej ziemi”. Przypomniał, że dworzec był tym miejscem, na którym deportowani po raz ostatni postawili stopy na ojczystej ziemi, nie znając swojej dalszej przyszłości.

Bardzo znamiennym faktem było uroczyste przekazanie „Aktu powierzenia” – przekazanie pod opiekę nowo wybudowanego monumentu i jego otoczenia społeczności szkolnej – Szkole Podstawowej nr 8 im. Kazimierza Królewicza w Białymstoku. Akt ten zawierał również nasze obowiązki jako Sybiraków – uczestnictwo w uroczystościach patriotycznych organizowanych przez szkołę, jak również przekazywanie wiedzy historycznej na temat zesłań XX w.

Obelisk wybudowany został własnym sumptem przez Związek Sybiraków i dzięki pomocy życzliwych ludzi, którym prezes Zarządu białostockiego Oddziału Związku Sybiraków serdecznie podziękował.

Na zakończenie tej wspaniałej patriotycznej uroczystości nastąpiło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy. Wspaniała pogoda, liczne poczty sztandarowe, duża liczba uczestników, a szczególnie młodzieży, w niczym nie przypominały tego tragicznego dnia z 1940 r.

Kolejne obchody pamiętnej rocznicy kwietniowej deportacji miały miejsce przy pomniku Grobie Nieznanego Sybiraka w Białymstoku w dniu 13 kwietnia. Modlitwa kapelana ks. Józefa Wiśniewskiego oraz krótkie wystąpienie prezesa Zarządu Oddziału Związku Sybiraków Tadeusza Chwiedzia przywołały w naszej pamięci obraz tych tragicznych wydarzeń sprzed 78 lat. Obecność władz samorządowych, przedstawicieli służb mundurowych, IPN, Muzeum Pamięci Sybiru, warty honorowe przy pomniku, zapalony duży znicz oraz poczty sztandarowe podniosły rangę tej uroczystości.

Tego samego dnia miało miejsce uczczenie ofiar zbrodni katyńskiej przy Pomniku Katyńskim. Została odczytana uchwała Sejmu o ustanowieniu dnia 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, a następnie minutą ciszy oddaliśmy hołd ofiarom ludobójstwa. Obecność wielu pocztów sztandarowych, szczególnie szkolnych, pozwala mieć nadzieję, że ofiara poniesiona na ołtarzu ojczyzny nie będzie zapomniana. Ceremoniał złożenia kwiatów i wieńców zakończył tę patriotyczną uroczystość.

Największe wzruszenie wywołała uroczystość upamiętnienia rocznicy drugiej deportacji i stulecia odzyskania niepodległości w Szkole Podstawowej im. Sybiraków w Rafałówce. Ta mała, podbiałostocka szkoła przedstawiła program pod hasłem „Bo wolność krzyżami się mierzy”, w którym w znakomity sposób przeplatały się wszystkie wątki patriotyczne i wyzwoleńcze, a młodzi artyści z klas II i III zadziwiali swoim perfekcjonizmem. Montaż słowno-muzyczny dał cały przekrój naszych zmagań o odzyskanie niepodległości i walki o przetrwanie zesłańców na wygnaniu. Zabierając głos, prezes Tadeusz Chwiedź przybliżył los dzieci na zesłaniu i współczesne pojęcie patriotyzmu i miłości do ojczyzny, przytaczając wiersze sybiraka Mariana Jonkajtysa i wiersz o Synu Pułku.

Wszystkie te spotkania o charakterze patriotycznym zapadły głęboko w pamięć zarówno starszego pokolenia, jak i biorącej w nich udział młodzieży.