Dzień Sybiraka w Częstochowie

Data 17 września 1939 r. głęboko utkwiła w sercach Polaków. To początek naszych losów syberyjskich, to początek tysięcy ofiar. A już szczególnym okrucieństwem stały się cztery masowe deportacje na Syberię i do Kazachstanu.

To ważna data dla Sybiraków, którym dane było przeżyć katorgę sześciu lat zniewolenia, poniewierki, głodu, chorób, pracy ponad siły i wrócić do ojczyzny. To wywózka Polaków bydlęcymi wagonami przy 30-stopniowym mrozie, na bezkresne tereny ZSRR.

To jest także hołd składany wszystkim tym, którzy pozostali na tej „nieludzkiej ziemi” na zawsze.

Dzień 17 września stał się początkiem tragicznych wydarzeń, masowych wywózek całych rodzin na bezkresne tereny ZSRR. Utraciliśmy wtedy dorobek całego życia, wszystko przepadło bezpowrotnie.

My, jako dzieci, mimo minionych 78 lat – pamiętamy brutalny łomot do drzwi przed świtem, wielotygodniową podróż w bydlęcych wagonach, a następnie katorżniczą pracę naszych rodziców. A cierpienia, jakich doznaliśmy, mimo wielu lat odczuwamy po dziś dzień na naszym zdrowiu.

Tegoroczna uroczystość 78. rocznicy agresji ZSRR na Polskę i Dnia Sybiraka rozpoczęła się mszą świętą i miała charakter religijno-patriotyczny. Proboszcz parafii Matki Boskiej Zwycięskiej ks. dr Zdzisław Wójcik wraz z ks. dr. Zbigniewem Jacuńskim – Sybirakiem wprowadzili poczty sztandarowe straży miejskiej i coraz liczniej reprezentowane przez młodzież szkolną, która rokrocznie bierze udział w naszych uroczystościach.

W mszy świętej uczestniczyli przedstawiciele władz miasta Częstochowy, władz samorządowych, kombatanci Wojska Polskiego, organizacje polityczne, społeczne, mieszkańcy Częstochowy i okolic, Sybiracy, młodzież szkolna oraz harcerze, którzy jak co roku zaciągnęli wartę honorową przy tablicy poświęconej naszemu szczęśliwemu powrotowi z tułaczki.

Przez dziesięciolecia temat zsyłki na Sybir był tematem przemilczanym i przekazywanym wyłącznie w rodzinnych opowieściach. Dopiero zmiany, jakie zaszły w Polsce pod koniec lat 80., pozwoliły przywrócić pamięć tej tragicznej karty naszej historii.

Ks. dr Zbigniew Jacuński w swej homilii przypomniał, że to wiara i modlitwa pomagały przetrwać Sybir. Podczas czterech wielkich wywózek na Sybir w latach 1940–1941 modlitwa i wiara pomagały zesłańcom w przetrwaniu i były siłą podtrzymującą chęć życia i nadzieję powrotu do ojczyzny.

Po zakończeniu mszy świętej i wyprowadzeniu sztandarów, uczestnicy udali się przed fronton kościoła, gromadząc się pod naszą tablicą. Po odśpiewaniu hymnu państwowego jako pierwszy zabrał głos zastępca prezydenta miasta Częstochowy dr Ryszard Stefaniak: „Co roku gromadzimy się u stóp tej tablicy memorialnej, by oddać Sybirakom hołd pamięci i najwyższego szacunku, by podziękować w imieniu naszego miasta za to, że pielęgnowali swoją polskość i byli godni tej Polski. W imieniu władz miasta wyrażam najwyższe uszanowanie dla Sybiraków, że dla Polski poświęcili życie. Będziemy dbać zawsze o to, by pamięć o Sybirakach była wieczna i obyście państwo zawsze byli otaczani najwyższym szacunkiem. Dlatego zesłańcom Sybiru cześć i chwała. Dobrze zasłużyliście się ojczyźnie”.

Następnie głos zabrał prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Częstochowie senator Grzegorz Lipowski i wspomniał, że 78 lat minęło od II wojny światowej – największej zbrodni świata, w której zginęło 55 mln ludzi, w tym 15 mln żołnierzy, a 40 mln to osoby cywilne. Następstwem napaści Rosjan na Polskę były masowe wywózki z terenów ziem wschodnich.

Po tych wystąpieniach młodzież ze Szkoły Samochodowo-Budowlanej w Częstochowie przedstawiła przygotowany na tę uroczystość program artystyczny. Były to recytacje wierszy Sybiraka Mariana Jonkajtysa.

Podczas uroczystości cztery osoby z Zarządu Oddziału ZS w Częstochowie – postanowieniem prezesa Zarządu Głównego ZS w Warszawie zostały odznaczone Odznaką Honorową za Zasługi dla Związku Sybiraków. Złotą Odznakę otrzymali Adela Bryniak i Artur Woźniakowski, Srebrną Odznakę – Teresa Krętuś i Stanisław Panek.

Po ceremonii odznaczenia delegacje złożyły przepiękne wiązanki kwiatów pod naszą tablicą, wykonaną w 2007 r. przez artystę rzeźbiarza z Krakowa Jana Funka, a zaprojektowaną przez Helenę Kurzak – Sybiraczkę, w podzięce Matce Bożej Kozielskiej – Zwycięskiej za szczęśliwy powrót Sybiraków do ojczyzny.

Uroczystość zakończyła się odśpiewaniem Hymnu Sybiraków.

Tablica pamiątkowa w Częstochowie

Członkowie Zarządu Oddziału ZS: w pierwszym rzędzie Helena Kurzak, w drugim – pierwsza z lewej sekretarz Jolanta Twardowska, w trzecim – pierwszy z lewej prezes Zarządu Grzegorz Lipowski, obok wiceprezes Artur Woźniakowski

Szkolne poczty sztandarowe

Przedstawiciele Zarządu Oddziału prezes Grzegorz Lipowski, Wiktoria Krawczyk (z lewej) i sekretarz Jolanta Twardowska (z prawej) składają podziękowanie za odprawioną mszę świętą