W dniu 31 października 2014 r. w południe na skwerze Dobrego Maharadży w Warszawie odbyła się uroczystość odsłonięcia pomnika poświęconego Jamowi Sahebowi Digvijayowi Sinhjiowi Rinjitsinhjiowi Jadei zwanemu Dobrym Maharadżą. Ten niezwykły człowiek od lipca 1942 do listopada 1946 r. udzielił schronienia około tysiącowi polskich dzieci, głównie sierot, ewakuowanych ze Związku Radzieckiego. Wybudował dla nich specjalne osiedle w pobliżu swojej rezydencji w Balachadi w księstwie Nawanagar. Przekonał także 25 innych maharadżów do udzielenia wsparcia finansowego i budowy kolejnych osiedli. W sumie w Indiach do marca 1948 r. pomoc znalazło około 5 tys. dzieci. Pomnik stanowi wyraz wdzięczności za okazaną przez Jam Saheba pomoc i gościnę.

Na uroczystość przybyli ambasador Indii w Polsce i na Litwie Monika Kapil Mohta z pierwszym sekretarzem ambasady Meeną, sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej K. Kunert, zastępca dyrektora Departamentu Uroczystości Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Anna Janiszewska-Nietubyć, burmistrz dzielnicy Warszawa-Ochota Maurycy Wojciech Komorowski, prezes Koła Polaków z Indii z lat 1942–1948 Andrzej Chendyński, przedstawiciele Centrum Studiów Polska–Azja, reprezentanci Związku Sybiraków – Zarządu Głównego, Oddziału Warszawskiego i Koła Ochota, Koła Ochota Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, radni dzielnicy Warszawa-Ochota, dyrektor Zespołu Społecznych Szkół Ogólnokształcących im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji „Bednarska” wraz z młodzieżą, a także liczne grono Sybiraków i mieszkańców. Obecne były poczty: sztandaru Zarządu Głównego Związku Sybiraków, proporca Koła ZS Ochota oraz sztandarów XXI Liceum Ogólnokształcącego im. H. Kołłątaja i Zespołu Szkół im. inż. Stanisława Wysockiego d. „Kolejówki”.

Ceremonię rozpoczęło odegranie hymnów Republiki Indii i Rzeczypospolitej Polskiej. Przybyłych powitał burmistrz dzielnicy Warszawa-Ochota Maurycy Wojciech Komorowski i przedstawił ideę powstania pomnika.

Sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej K. Kunert przypomniał historię ewakuacji polskich sierot ze Związku Radzieckiego oraz postać Dobrego Maharadży i jego działania na rzecz pomocy polskim dzieciom. W 2011 r. prezydent Bronisław Komorowski nadał Jamowi Sahebowi pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. W 2012 r. skwer przy ul. Opaczewskiej otrzymał imię Dobrego Maharadży. Jego imię nosi także Zespół Społecznych Szkół Ogólnokształcących „Bednarska”.

W uroczystości wzięło udział czworo dawnych dzieci, które trafiły pod opiekę maharadży – Jadwiga Tomaszek, Zbigniew Bartosz, Roman Gutowski i Wiesław Stypuła. W ich imieniu wdzięczność za stworzenie „małej Polski w Indiach” i podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do powstania pomnika, przekazał Zbigniew Bartosz.

Aktu odsłonięcia pomnika dokonali ambasador Monika Kapil Mohta, burmistrz Maurycy Wojciech Komorowski, sekretarz ROPWiM Andrzej K. Kunert i Zbigniew Bartosz.

Uroczystość zakończyło złożenie wieńców i wiązanek kwiatów przez delegacje. W imieniu Związku Sybiraków uczynili to prezes Zarządu Oddziału Warszawskiego ZS Mieczysław Pogodziński, wiceprezes Zarządu Oddziału Warszawskiego Maria Stankiewicz oraz prezes Zarządu Koła Ochota Maria Markiewicz.

Pierwszym inicjatorem powstania pomnika poświęconego Dobremu Maharadży był Krzysztof Iwanko z Centrum Studiów Polska–Azja. Zaprojektował go Marek Moderau. Pomnik zwieńczony rzeźbą przedstawiającą kwiat lotosu (roślinę otoczoną szczególnym kultem w Indiach) zawiera informacje na temat pomocy udzielonej Polakom przez Jam Saheba w trzech językach – polskim, angielskim i hindi.

W uroczystości udział wzięli (od lewej): sekretarz ROPWiM Andrzej K. Kunert, ambasador Indii Monika Kapil Mohta, Anna Janiszewska-Nietubyć z UdsKiOR, pierwszy sekretarz ambasady Indii Meena, prezes Koła Polaków z Indii z lat 1942–1948 Andrzej Chendyński

Przemawia sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej K. Kunert, z jego lewej strony burmistrz dzielnicy Ochota Maurycy Wojciech Komorowski

Odsłonięcia pomnika dokonali (od lewej): burmistrz Maurycy Wojciech Komorowski, Zbigniew Bartosz, ambasador Monika Kapil Mohta i sekretarz Andrzej K. Kunert

Kwiaty pod pomnikiem jako pierwsi złożyli ambasador Monika Kapil Mohta i pierwszy sekretarz ambasady Meena

Przedstawiciele Związku Sybiraków (od prawej): wiceprezes Zarządu Oddziału Warszawskiego Maria Stankiewicz, prezes Zarządu Oddziału Mieczysław Pogodziński i prezes Zarządu Koła Ochota Maria Markiewicz

Poczty sztandaru Zarządu Głównego i proporca Koła Ochota

Oprac.: Beata Żyłkowska

Click to listen highlighted text!