Z dniem 1 stycznia 2017 r. w Bia\u0142ymstoku powo\u0142ane zosta\u0142o do \u017cycia nowe muzeum \u2013 Muzeum Pami\u0119ci Sybiru. Misj\u0105 nowej plac\u00f3wki kulturalnej w Polsce jest gromadzenie, ochrona i udost\u0119pnianie zbior\u00f3w dokumentuj\u0105cych losy obywateli polskich zes\u0142anych i deportowanych na Sybir oraz osadnictwa Polak\u00f3w w Rosji i Zwi\u0105zku Sowieckim, a tak\u017ce prowadzenie bada\u0144 naukowych i upowszechnianie wiedzy zwi\u0105zanej z tematyk\u0105 zes\u0142a\u0144 i los\u00f3w Polak\u00f3w na Sybirze oraz na dawnych ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej. Dyrektorem muzeum zosta\u0142 dr hab. Wojciech \u015aleszy\u0144ski \u2013 profesor Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku, od lat zajmuj\u0105cy si\u0119 tematyk\u0105 wschodni\u0105.<\/p>\n
Pomimo i\u017c nowe muzeum istnieje zaledwie od kilku miesi\u0119cy, rozpocz\u0119ta zosta\u0142a ju\u017c budowa g\u0142\u00f3wnego gmachu, kt\u00f3ry stanowi\u0107 b\u0119dzie po\u0142\u0105czenie przedwojennego magazynu wojskowego z nowoczesn\u0105 bry\u0142\u0105 architektoniczn\u0105. Trwaj\u0105 tak\u017ce intensywne prace nad doprecyzowaniem ostatecznej wersji wystawy sta\u0142ej przygotowanej przez belgijsk\u0105 pracowni\u0119 artystyczn\u0105 Tempora.<\/p>\n
Nieprzypadkowo siedziba Muzeum Pami\u0119ci Sybiru zlokalizowana zosta\u0142a w Bia\u0142ymstoku w\u0142a\u015bnie w jednym z przedwojennych budynk\u00f3w magazynowych przy ulicy W\u0119glowej. Znajduje si\u0119 on bowiem w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Poleskiego (obecnie Towarowego) Dworca Kolejowego, z kt\u00f3rego odprawiane by\u0142y w latach 1940\u20131941 sk\u0142ady poci\u0105g\u00f3w z zes\u0142a\u0144cami wysy\u0142anymi na Wsch\u00f3d.<\/p>\n
Bia\u0142ystok i obecny region p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polski, podobnie jak pozosta\u0142e pozostaj\u0105ce poza granicami pa\u0144stwa dawne ziemie kresowe, tragicznie dotkni\u0119te zosta\u0142y skutkami lat okupacji sowieckiej. Na stepy Kazachstanu i do tajgi Syberii trafi\u0142y setki tysi\u0119cy naszych rodak\u00f3w. Dlatego te\u017c upami\u0119tnienie dziej\u00f3w Polak\u00f3w na Wschodzie jest naszym naturalnym obowi\u0105zkiem. Idea Muzeum Pami\u0119ci Sybiru jest swoistym ho\u0142dem oddanym wszystkim wywiezionym i pomordowanym przez zbrodniczy system komunistyczny.<\/p>\n
Bia\u0142ystok jako ostatnia, symboliczna namiastka dawnych ziem kresowych w naturalny spos\u00f3b predysponowany jest, aby upami\u0119tnia\u0107 i upowszechnia\u0107 wiedz\u0119 o losach polskich Sybirak\u00f3w. Niemal co pi\u0105ty mieszkaniec Bia\u0142egostoku w latach 1940\u20131941 zosta\u0142 zes\u0142any na Syberi\u0119 lub do Kazachstanu. Aresztowania os\u00f3b podejrzanych o wrog\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 trwa\u0142y nieprzerwanie od momentu rozpocz\u0119cia interwencji zbrojnej przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 17 wrze\u015bnia 1939 r. W pierwszym okresie w du\u017cej mierze odbywa\u0142y si\u0119 one w oparciu o wcze\u015bniej przygotowane spisy. Wraz z up\u0142ywem czasu przybiera\u0142y jednak na sile, obejmuj\u0105c coraz wi\u0119ksze rzesze ludno\u015bci. Nowym elementem w polityce represyjnej w\u0142adz sowieckich by\u0142o zastosowanie na ziemiach polskich II Rzeczypospolitej na pocz\u0105tku 1940 r., po raz pierwszy na tak\u0105 skal\u0119, odpowiedzialno\u015bci zbiorowej. Przymusowymi przesiedleniami obj\u0119te zosta\u0142y ca\u0142e rodziny i grupy spo\u0142eczne. Wyw\u00f3zki nie omin\u0119\u0142y \u017cadnej z narodowo\u015bci zamieszkuj\u0105cej ziemie kresowe II Rzeczypospolitej, jednak w najwi\u0119kszym stopniu dotkn\u0119\u0142y ludno\u015b\u0107 polsk\u0105. Cztery wielkie wyw\u00f3zki z ziem kresowych odby\u0142y si\u0119: 10 lutego 1940 r., 13 kwietnia 1940 r., 29 czerwca 1940 oraz 19\u201320 czerwca 1941 r. Do dzisiaj trwa sp\u00f3r o liczb\u0119 os\u00f3b deportowanych. Rozbie\u017cno\u015bci s\u0105 znaczne, od szacowanych 400 tys. podanych przez naukowc\u00f3w, opieraj\u0105cych si\u0119 na dost\u0119pnych materia\u0142ach z archiw\u00f3w postsowieckich, po ponad milion os\u00f3b wskazywanych przez \u015brodowiska sybirackie. Ostatecznie wszelkie rozbie\u017cno\u015bci rozwia\u0107 mog\u0105 tylko zakrojone, pe\u0142ne i nieskr\u0119powane badania w archiwach rosyjskich.<\/p>\n
Docelowo Muzeum Pami\u0119ci Sybiru sta\u0107 si\u0119 ma kluczow\u0105 nie tylko polsk\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c europejsk\u0105 instytucj\u0105 inicjuj\u0105c\u0105 i prowadz\u0105c\u0105 badania naukowe dotycz\u0105ce szeroko rozumianej tematyki syberyjskiej oraz zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z zes\u0142aniami i deportacjami, ze szczeg\u00f3lnym wyeksponowaniem los\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci polskiej.<\/p>\n
Wszystkich Pa\u0144stwa zach\u0119camy do wsp\u00f3\u0142tworzenia nowej instytucji muzealnej. Prosimy o przekazywanie eksponat\u00f3w, dzielenie si\u0119 relacjami. Razem tw\u00f3rzmy Muzeum Pami\u0119ci Sybiru \u2013 muzeum, ale i pomnik pami\u0119ci wszystkim wywiezionym i pomordowanym przez zbrodniczy system komunistyczny.<\/p>\n
Znajdziecie nas Pa\u0144stwo:<\/p>\n
Muzeum Pami\u0119ci Sybiru
\nHenryka Sienkiewicza 26
\n15-092 Bia\u0142ystok<\/p>\n