12 lutego 2017 r. Bydgoszcz uczci\u0142a 77. rocznic\u0119 pierwszej masowej deportacji Polak\u00f3w w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Radzieckiego msz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 w ko\u015bciele pw. \u015awi\u0119tych Polskich Braci M\u0119czennik\u00f3w i zgromadzeniem pod pomnikiem Zes\u0142a\u0144c\u00f3w na Sybir.<\/p>\n
Msza rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 od\u015bpiewaniem Hymnu Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w przez ch\u00f3r Exultate Deo pod dyrekcj\u0105 prof. Romualda Rajsa, nast\u0119pnie do ko\u015bcio\u0142a wesz\u0142y poczty ze sztandarami: Oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w w Bydgoszczy, Miasta Bydgoszczy, Zwi\u0105zku Zawodowego \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, Policji, Zwi\u0105zku Represjonowanych Politycznie \u017bo\u0142nierzy G\u00f3rnik\u00f3w, Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Centrum Kszta\u0142cenia Rolniczego Technikum im. Sybirak\u00f3w, Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 im. H.Ch. Andersena, Rodziny Katy\u0144skiej i Stronnictwa Pracy. Mszy przewodniczy\u0142 ks. pra\u0142at p\u0142k J\u00f3zef Kubalewski.<\/p>\n
Okoliczno\u015bciow\u0105 homili\u0119 wyg\u0142osi\u0142 ks. kanonik Kazimierz Drapa\u0142a. Czytania i modlitw\u0119 wiernych czyta\u0142a Sybiraczka Regina Kr\u00f3l. Dary o\u0142tarza wnie\u015bli Wac\u0142aw Zamojcin, Teresa Kosi\u0142o i Stanis\u0142awa J\u0119drzejczyk. Na zako\u0144czenie mszy ch\u00f3r wykona\u0142 utw\u00f3r z opery \u201eNabucco\u201d (Ch\u00f3r Niewolnik\u00f3w) Giuseppe Verdiego.<\/p>\n
Po mszy uczestnicy udali si\u0119 pod pomnik Zes\u0142a\u0144c\u00f3w na Sybir na zgromadzenie patriotyczno-religijne. Prezes Zarz\u0105du Oddzia\u0142u Miros\u0142aw My\u015bli\u0144ski, otwieraj\u0105c zgromadzenie, powita\u0142: pos\u0142ank\u0119 na Sejm RP Ew\u0119 Kozaneck\u0105, proboszcza parafii pw. \u015awi\u0119tych Polskich Braci M\u0119czennik\u00f3w ks. p\u0142k. J\u00f3zefa Kubalewskiego, wicewojewod\u0119 kujawsko-pomorskiego J\u00f3zefa Ramlaua, wicemarsza\u0142ka wojew\u00f3dztwa kujawsko-pomorskiego Zbigniewa Ostrowskiego, zast\u0119pc\u0119 prezydenta miasta Bydgoszczy Miros\u0142awa Koz\u0142owicza, kuratora wojew\u00f3dztwa kujawsko-pomorskiego Marka Gralika, radn\u0105 miasta Bydgoszczy Gra\u017cyn\u0119 Szabelsk\u0105, oficer\u00f3w Wojska Polskiego, Policji, Stra\u017cy Miejskiej, dyrektor\u00f3w szk\u00f3\u0142: im. Sybirak\u00f3w Andrzeja Wiosn\u0119, im. H.Ch. Andersena Eugeniusza Sobieraja, poczty sztandarowe, przedstawicieli organizacji zwi\u0105zkowych, kombatanckich i os\u00f3b represjonowanych oraz wszystkich uczestnik\u00f3w zgromadzenia.<\/p>\n
W przem\u00f3wieniu prezes Zarz\u0105du Oddzia\u0142u Miros\u0142aw My\u015bli\u0144ski powiedzia\u0142:<\/p>\n
\u201eSprzymierzony z hitlerowskimi Niemcami Zwi\u0105zek Radziecki 17 wrze\u015bnia 1939 r. przekracza granice Polski, zajmuj\u0105c ponad po\u0142ow\u0119 jej terytorium i ponad 13 mln ludno\u015bci. Okupacyjne w\u0142adze rozpocz\u0119\u0142y sowietyzacj\u0119 zagarni\u0119tych ziem przez tzw. rozwi\u0105zanie kwestii ludno\u015bci polskiej.<\/p>\n
5 grudnia1939 r. Rada Komisarzy Ludowych ZSRR postanawia przeprowadzi\u0107 pierwsz\u0105 masow\u0105 deportacj\u0119 Polak\u00f3w w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Radzieckiego. Z rozkazu \u0141awrientija Berii, szefa NKWD, przyst\u0105piono do usuwania os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0142y potencjalnie nawo\u0142ywa\u0107 do sprzeciwu przeciwko radzieckiemu re\u017cimowi, nast\u0119pnie przyst\u0105piono do spisu rodzin podlegaj\u0105cych deportacji.<\/p>\n
Do lutego 1940 r. przygotowywano transport oraz docelowe miejsca deportacji. Na listach NKWD znalaz\u0142y si\u0119 rodziny osadnik\u00f3w, wojskowych, pracownik\u00f3w le\u015bnych, pracownik\u00f3w PKP i urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych. Docelowym miejscem deportacji by\u0142y p\u00f3\u0142nocne i wschodnie tereny Zwi\u0105zku Radzieckiego, m.in. obwody archangielski, irkucki, nowosybirski, omski i inne. Wsz\u0119dzie tam panowa\u0142y bardzo z\u0142e warunki atmosferyczne.<\/p>\n
Przeprowadzenie deportacji by\u0142o dokonywane w spos\u00f3b brutalny, z regu\u0142y w nocy. \u0141omotanie do drzwi i okien, przeszukiwanie mieszkania, kr\u00f3tki czas na zabranie niezb\u0119dnych rzeczy, pokrzykiwanie, ponaglanie, brak informacji o miejscu wywiezienia powodowa\u0142y, \u017ce wyrwani ze snu i zastraszeni ludzie cz\u0119sto zabierali rzeczy ma\u0142o przydatne w warunkach syberyjskiej zimy.<\/p>\n
Do transportu u\u017cyto wagon\u00f3w towarowych, kt\u00f3re wyposa\u017cono w prycze, piecyk \u017celazny, tzw. koz\u0119, do kt\u00f3rego najcz\u0119\u015bciej brakowa\u0142o opa\u0142u, kube\u0142 do za\u0142atwiania potrzeb fizjologicznych, a zwykle tylko dziura w pod\u0142odze, ryglowane drzwi i okratowane otwory okienne.<\/p>\n
W wagonach umieszczano do 50 os\u00f3b. Panuj\u0105cy w tym czasie mr\u00f3z dochodz\u0105cy do -40 stopni, brak ogrzewania, ciep\u0142ej strawy, z\u0142e warunki higieniczne powodowa\u0142y du\u017c\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d dzieci i os\u00f3b starszych. Na postojach zw\u0142oki pozostawiano na poboczach tor\u00f3w.<\/p>\n
Miejscami docelowymi by\u0142y tzw. specposio\u0142ki, gdzie na wywiezionych czeka\u0142y budynki przypominaj\u0105ce obozowe baraki. Zes\u0142a\u0144com nadano status \u00bbspecpieresielency\u00ab, tj. przesiedleni o zaostrzonym rygorze, pod bezpo\u015brednim nadzorem NKWD. W ekstremalnych warunkach musieli pracowa\u0107 przy wyr\u0119bie las\u00f3w. Przydzia\u0142 chleba uzale\u017cniony by\u0142 od wypracowania wy\u015brubowanej normy. Warunki mieszkaniowe \u2013 w zarobaczonych barakach, brak w\u0142a\u015bciwej odzie\u017cy, niedo\u017cywienie na granicy g\u0142odu, wyniszczaj\u0105cy klimat, a przede wszystkim brak dostosowania do ci\u0119\u017ckiej pracy powodowa\u0142y du\u017c\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107. Wed\u0142ug danych IPN i O\u015brodka \u00bbKarta\u00ab w pierwszej deportacji wywieziono nie mniej ni\u017c 170 tys. os\u00f3b. Od lutego 1939 r. do amnestii w sierpniu 1941 r. zmar\u0142o nie mniej ni\u017c 10% zes\u0142anych.<\/p>\n
Nadzoruj\u0105cy zes\u0142a\u0144c\u00f3w funkcjonariusze NKWD starali si\u0119 zabi\u0107 w zes\u0142a\u0144cach jak\u0105kolwiek nadziej\u0119 na zmian\u0119 warunk\u00f3w, a tym bardziej na powr\u00f3t do Polski. Polski nie ma i nie b\u0119dzie \u2013 stale powtarzano zes\u0142a\u0144com. Pozbawionym wszelkich praw, osamotnionym \u0142atwiej by\u0142o przetrwa\u0107, je\u017celi z domu rodzinnego wynie\u015bli wiar\u0119 w zbawcz\u0105 si\u0142\u0119 modlitwy do Boga i mi\u0142o\u015b\u0107 do ojczyzny. Wierzyli, \u017ce doznane cierpienia zostan\u0105 wynagrodzone powrotem do rodzinnego domu.<\/p>\n
Dzi\u015b, po 77 latach od tych wydarze\u0144 i 72 latach od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, powinni\u015bmy ostrzega\u0107, by czas pokoju, do kt\u00f3rego zd\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 przyzwyczai\u0107, nie os\u0142abi\u0142 naszej czujno\u015bci w obronie wolno\u015bci, suwerenno\u015bci, to\u017csamo\u015bci narodowej i warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, na kt\u00f3rych przez wieki kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 nasza pa\u0144stwowo\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n
Kolejnymi m\u00f3wcami byli wicewojewoda J\u00f3zef Ramlau i wicemarsza\u0142ek Zbigniew Ostrowski. Zast\u0119pca prezydenta miasta Bydgoszczy odczyta\u0142 list od prezydenta miasta Rafa\u0142a Bruskiego.<\/p>\n
Po przem\u00f3wieniach, pod przewodnictwem ks. J\u00f3zefa Kubalewskiego zgromadzeni odm\u00f3wili modlitw\u0119 za tych, co pozostali na \u201enieludzkiej ziemi\u201d, po czym z\u0142o\u017cono wi\u0105zanki kwiat\u00f3w pod pomnikiem. Uroczysto\u015b\u0107 odnotowa\u0142y media bydgoskie, TVP Bydgoszcz, \u201eGazeta Pomorska\u201d.<\/p>\n
Uroczysto\u015b\u0107 pod pomnikiem Zes\u0142a\u0144c\u00f3w na Sybir. Przemawia prezes Miros\u0142aw My\u015bli\u0144ski<\/p>\n Przyby\u0142y bardzo licznie poczty sztandarowe organizacji kombatanckich, w\u0142adz, wojska i szk\u00f3\u0142<\/p>\n Modlitwa przy pomniku Zes\u0142a\u0144c\u00f3w na Sybir<\/p>\n![\"Uroczysto\u015b\u0107](\"https:\/\/sybiracyzg.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/1_SDC18342_kopia_2.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n