Ma 74 lata, w\u0142osy w odcieniu siwego blondu, pogodn\u0105 twarz i takie ciep\u0142o w oczach, \u017ce mo\u017cna ogrza\u0107 w\u0142asne smutki w jej spojrzeniu. W 1950 r., kiedy mia\u0142a osiem lat, wywieziono ich z Trzcia\u0144ca (powiat Mo\u015bciska) na Syberi\u0119 \u2013 za ku\u0142actwo. Trafili tam ca\u0142\u0105 rodzin\u0105: rodzice, Genia z siostr\u0105 i babcia \u2013 staruszka. Ojciec uporczywie odmawia\u0142 wst\u0105pienia do ko\u0142chozu, tacy jak on byli reakcyjnymi wrogami panuj\u0105cego ustroju.<\/p>\n
\u201ePani Jagodo, mam przy sobie zdj\u0119cie nieznanego polskiego zes\u0142a\u0144ca, kt\u00f3re przywioz\u0142am z Syberii do Polski ponad 60 lat temu. Prosz\u0119 o tej historii napisa\u0107, prosz\u0119 napisa\u0107 o tym cz\u0142owieku! Obieca\u0142am mu pami\u0119\u0107!\u201d \u2013 zach\u0119ca mnie z nut\u0105 goryczy w g\u0142osie pani Genowefa.<\/p>\n
Dzieci\u0144stwo na zes\u0142aniu w Krasnojarskim Kraju jest dla niej rozdzieraj\u0105cym serce wspomnieniem. Lata tu\u0142aczki i g\u0142odu\u2026 Pami\u0119ta tamtego wychudzonego polskiego zes\u0142a\u0144ca niedaleko chakaskiego sowchozu i jego zaskakuj\u0105c\u0105 pro\u015bb\u0119: \u201eZabierz dziewczynko t\u0119 fotografi\u0119, nie wiem, czy dane mi b\u0119dzie wr\u00f3ci\u0107 do Polski. Zabierz przynajmniej moje zdj\u0119cie\u2026\u201d.<\/p>\n
By\u0142 upalny lipcowy dzie\u0144 1951 r., rodzice od rana ci\u0119\u017cko pracowali: mama w ogrodzonym drutami sadzie, a ojciec w sowchozie. Za sowchozem by\u0142a budowa, na kt\u00f3rej pracowali wi\u0119\u017aniowie pilnowani przez uzbrojonych \u017co\u0142nierzy. Jeden z wi\u0119\u017ani\u00f3w cichutko podszed\u0142 do ogrodzenia, my\u015bla\u0142a \u017ce poprosi j\u0105 o chleb. Nie mia\u0142a chleba, a on poprosi\u0142 \u2013 z udr\u0119k\u0105 w oczach \u2013 by przysz\u0142a w to samo miejsce na drugi dzie\u0144, o tej samej porze. Dziwna pro\u015bba, ale odwa\u017cy\u0142a si\u0119 j\u0105 spe\u0142ni\u0107. Wtedy da\u0142 jej swoje zdj\u0119cie. \u201eZabierz dziewczynko t\u0119 fotografi\u0119, nie wiem, czy dane mi b\u0119dzie wr\u00f3ci\u0107 do Polski. Zabierz przynajmniej moje zdj\u0119cie\u2026\u201d.<\/p>\n
Jak potoczy\u0142o si\u0119 jego \u017cycie, czy mia\u0142 tyle szcz\u0119\u015bcia, co jej bliscy i wr\u00f3ci\u0142 do kraju? Zastanawia\u0142a si\u0119 nad jego losem przez bez ma\u0142a 60 lat\u2026 Wiedzia\u0142a tylko, \u017ce nazywa\u0142 si\u0119 Bronis\u0142aw Schmidt. Zostawi\u0142 jej na odwrocie fotografii dedykacj\u0119: \u201eNa Pami\u0105tk\u0119 Ma\u0142ej Geni \u2013 Schmidt Bronis\u0142aw R\/1951\/7\/8 Prosz\u0119 zachowa\u0107\u201d.<\/p>\n
Tosia, c\u00f3rka Bronis\u0142awa<\/strong><\/p>\n Urodzi\u0142a si\u0119 w Czernogorsku. Jej ojciec po II wojnie \u015bwiatowej, pracownik Korpusu Ochrony Pogranicza, zosta\u0142 aresztowany w 1946 r. i na mocy wyroku z art. 54-10 \u201ea\u201d Kodeksu Karnego Ukrai\u0144skiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej skazany na pobyt w specjalnym obozie pracy na Syberii w rejonie Czernogorska. Jako wi\u0119zie\u0144 pracowa\u0142 m.in. przy budowie; tak jak ojciec Genowefy by\u0142 ofiar\u0105 totalitarnej ideologii, w kt\u00f3rej pojedyncze ludzkie \u017cycie by\u0142o epizodem. Postanowi\u0142, \u017ce \u2013 jak Opatrzno\u015b\u0107 pozwoli \u2013 zostawi po sobie przynajmniej zdj\u0119cie, kruchy \u015blad jego \u017cycia na dalekiej Syberii. My\u015bla\u0142 o \u015bmierci, ale zamiast niej przysz\u0142a\u2026 mi\u0142o\u015b\u0107 i nowe \u017cycie!<\/p>\n Mia\u0142 45 lat, kiedy w Czernogorsku urodzi\u0142a mu si\u0119 c\u00f3rka Antonina, nazywana Tosi\u0105. Jej matk\u0105 by\u0142a Eugenia Brendler \u2013 wi\u0119\u017aniarka polityczna r\u00f3wnie\u017c deportowana na Syberi\u0119. M\u0119\u017cem Eugenii i ojcem Tosi by\u0142 Bronis\u0142aw Schmidt (1907\u20131982).<\/p>\n Fotografia ojca \u2013 ta z Czernogorska \u2013 kt\u00f3r\u0105 przywi\u00f3z\u0142 ze sob\u0105 z zes\u0142ania, jest dla Antoniny jak relikwia, jak m\u0142odszy braciszek, kt\u00f3ry zmar\u0142 na Syberii, ale przecie\u017c \u017cyje w jej pami\u0119ci! Tosia \u2013 c\u00f3rka zes\u0142a\u0144c\u00f3w, to delikatna kobieta o m\u0142odzie\u0144czej duszy. Ma teraz 64 lata.<\/p>\n Dwie historie \u2013 jedno zdj\u0119cie<\/strong><\/p>\n Od lat 90. Antonina przychodzi na spotkania lokalnego Oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w w Bielsku-Bia\u0142ej. Przeczyta\u0142a prawie wszystkie ksi\u0105\u017cki na temat deportacji, nie pami\u0119ta chakaskiego sowchozu, ale odtwarza w pami\u0119ci dramatyczne wspomnienia rodzic\u00f3w. Jej ojciec nie \u017cyje od 34 lat. Genowefa \u2013 Sybiraczka o pogodnym spojrzeniu, to jej kole\u017canka. Bywa\u0142o, \u017ce siedzia\u0142y nawet obok siebie na zebraniach Sybirak\u00f3w. Tylko tyle; nie mia\u0142y poj\u0119cia o wsp\u00f3lnej przesz\u0142o\u015bci. Genia by\u0142a t\u0105 dziewczynk\u0105, kt\u00f3ra przywioz\u0142a do Polski zdj\u0119cie jej ojca. Rodziny mieszka\u0142y po powrocie do kraju w tym samym mie\u015bcie, mo\u017ce nawet Bronis\u0142aw mija\u0142 Geni\u0119 na jednej z ulic ich nowego \u017cycia… Ona nie kryje zdumienia, \u017ce c\u00f3rk\u0105 Bronis\u0142awa Schmidta jest w\u0142a\u015bnie Antonina!<\/p>\n Nie ma przypadk\u00f3w, Bronis\u0142aw Schmidt po 65 latach upomnia\u0142 si\u0119 o swoje zdj\u0119cie! Pisa\u0142 przecie\u017c w jednej ze swoich pie\u015bni staro\u017cytny poeta Horacy \u201eNon omnis moriar\u201d \u2013 nie wszystek umr\u0119\u2026<\/p>\n Szanowni Sybiracy! Ka\u017cde Wasze wspomnienie otwiera szerzej okno historii i kszta\u0142tuje pami\u0119\u0107 nast\u0119pnych pokole\u0144.<\/p>\n Pami\u0105tkowe zdj\u0119cia, z lewej fotografia Bronis\u0142awa Schmidta wr\u0119czona na Syberii<\/p>\n![\"Pami\u0105tkowe](\"https:\/\/sybiracyzg.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/2_zp_001.jpg\")
<\/a><\/p>\n