{"id":3565,"date":"2013-07-26T16:28:14","date_gmt":"2013-07-26T16:28:14","guid":{"rendered":"http:\/\/sybiracyzg.pl\/?p=3565"},"modified":"2014-11-12T13:10:06","modified_gmt":"2014-11-12T13:10:06","slug":"wspomnienia-wzruszenia-refleksje-sybiraka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/?p=3565","title":{"rendered":"Wspomnienia, wzruszenia, refleksje Sybiraka"},"content":{"rendered":"

Podr\u00f3\u017c w przesz\u0142o\u015b\u0107 (28 czerwca\u20131 lipca 2013 r.)<\/strong><\/p>\n

Od d\u0142u\u017cszego czasu my\u015bla\u0142em o podr\u00f3\u017cy do rodzinnego miasta Ryzi\u0144skich \u2013 S\u0105dowej Wiszni, miasta moich lat dzieci\u0119cych. Jednak na wyjazd nie mog\u0142em si\u0119 zdecydowa\u0107, chyba zabrak\u0142o mi odwagi, by zmierzy\u0107 si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105. Do podj\u0119cia m\u0119skiej decyzji zmobilizowa\u0142 mnie m\u00f3j syn Boles\u0142aw, zamieszka\u0142y na sta\u0142e w Nowym Jorku.<\/p>\n

S\u0105dowa Wisznia kojarzy mi si\u0119 z miejscem, gdzie od lat sp\u0119dzali\u015bmy wakacje u babci Emilii Ryzi\u0144skiej, oraz z tragicznym wydarzeniem, gdy 13 kwietnia 1940 r. z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 zostali\u015bmy wywiezieni na Sybir.<\/p>\n

Wsp\u00f3lnie postanowili\u015bmy, \u017ce do Lwowa polecimy samolotem. Poniewa\u017c mojego syna \u2013 architekta \u2013 szczeg\u00f3lnie interesowa\u0142y zabytki Lwowa, zaplanowali\u015bmy, \u017ce w pierwszej kolejno\u015bci zwiedzimy miasto i Cmentarz \u0141yczakowski. Nast\u0119pnie pojedziemy do S\u0105dowej Wiszni.<\/p>\n

Lot do Lwowa przebieg\u0142 bez problem\u00f3w. Zamieszkali\u015bmy w szwajcarskim hotelu po\u0142o\u017conym w centrum miasta, co u\u0142atwi\u0142o nam zwiedzanie wspania\u0142ych zabytk\u00f3w Lwowa. Miasto powoli wraca do swojej \u015bwietno\u015bci, jak twierdz\u0105 mieszka\u0144cy, w ostatnich latach wiele zabytk\u00f3w odrestaurowano, przynajmniej w centrum.<\/p>\n

Trudno wymieni\u0107 to wszystko, co uda\u0142o nam si\u0119 w ci\u0105gu 2 dni zwiedzi\u0107, ale nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 o takich wspania\u0142ych cudach architektury jak katedra \u015bw. Jura, Narodowy Teatr Opery i Baletu, pomnik Adama Mickiewicza, ko\u015bci\u00f3\u0142 Bo\u017cego Cia\u0142a, budynek \u201ePory roku\u201d. W czasie rozmowy z jednym z turyst\u00f3w ukrai\u0144skich powiedzia\u0142em: \u201eJednak te wszystkie cuda architektury zbudowali Polacy\u201d, zaduma\u0142 si\u0119 i nic nie odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Na Cmentarzu \u0141yczakowskim wynaj\u0119tym meleksem odwiedzili\u015bmy z przewodnikiem prawie wszystkie wa\u017cniejsze historycznie grobowce. Wspomn\u0119 tylko o kilku, kt\u00f3re zrobi\u0142y na nas szczeg\u00f3lne wra\u017cenie: nagrobek Artura Grottgera, Juliana Ordona, Marii Konopnickiej, sarkofag \u201e\u017belaznej Kompanii\u201d. Ciekawostk\u0105 by\u0142 grobowiec zmar\u0142ego pana z 2 le\u017c\u0105cymi pieskami. Na Cmentarzu Orl\u0105t Lwowskich zobaczyli\u015bmy Pomnik Chwa\u0142y, Kaplic\u0119 Orl\u0105t oraz wiele indywidualnych grob\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy jest cz\u0119\u015bci\u0105 historii obrony Lwowa.<\/p>\n

Wieczorem przy lampce wina opowiedzia\u0142em synowi histori\u0119 sprzed 73 lat, kt\u00f3ra ma zwi\u0105zek z Lwowem w czasie wyw\u00f3zki na Sybir. Nie wiem, dlaczego nasz transport zatrzymano na lwowskim dworcu g\u0142\u00f3wnym. Mo\u017ce do\u0142\u0105czano wagony z lud\u017ami takimi jak my z innych miejscowo\u015bci. Mieszka\u0144cy Lwowa zgotowali nam wspania\u0142\u0105, spontaniczn\u0105 manifestacj\u0119 serca, jakiej nigdy potem nie widzia\u0142em. Przez zakratowane drutem okna wagon\u00f3w podawali nam chleb, cukier i inne produkty \u017cywno\u015bciowe. Mimo zakaz\u00f3w konwojent\u00f3w wiele \u017cywno\u015bci dosta\u0142o si\u0119 do naszych r\u0105k. Gdy poci\u0105g ruszy\u0142, zgromadzony t\u0142um zaintonowa\u0142 \u201eMazurka D\u0105browskiego\u201d. \u017begnano nas p\u0142aczem i \u015bpiewem. My te\u017c p\u0142akali\u015bmy, zagubieni i przera\u017ceni. To by\u0142 ostatni przystanek na terenie Polski. Ruszyli\u015bmy w dalek\u0105 drog\u0119, kt\u00f3ra dla tysi\u0119cy Polak\u00f3w by\u0142a ostatni\u0105. Moja mama i babcia nigdy do Polski nie wr\u00f3ci\u0142y. Uwa\u017cam, \u017ce to by\u0142 wyj\u0105tkowy moment, by w\u0142a\u015bnie w tym miejscu t\u0119 histori\u0119 synowi opowiedzie\u0107.<\/p>\n

S\u0105dowa Wisznia<\/strong><\/p>\n

Miasteczko S\u0105dowa Wisznia le\u017cy nad prawym dop\u0142ywem Sanu, rzek\u0105 Wiszni\u0105, Wisze\u0144k\u0105 i Rak\u00f3wk\u0105. Z dala wida\u0107 kopu\u0142y cerkwi greckokatolickiej i prawos\u0142awnej. Dalej na wzg\u00f3rzu znajduje si\u0119 pi\u0119knie po\u0142o\u017cony klasztor ojc\u00f3w reformat\u00f3w. Mieszka\u0144cy nale\u017celi do kilku grup narodowo\u015bciowych, ale \u017cyli ze sob\u0105 w zgodzie.<\/p>\n

Pami\u0119tam pi\u0119kny park, a w nim pa\u0142ac. Niedaleko stadnina ogier\u00f3w, m\u0142yn, s\u0105d i Kasa Stefczyka. By\u0142y restauracje, kawiarnie, klub sportowy, szko\u0142y i szpitale. Jednym s\u0142owem pami\u0119tam miasto pe\u0142ne gwaru, \u017cyj\u0105ce swoim \u017cyciem.<\/p>\n

Podr\u00f3\u017c samochodem zaj\u0119\u0142a nam nieca\u0142\u0105 godzin\u0119. Przed tablic\u0105 z napisem \u201eSudowa Wysznia\u201d zrobili\u015bmy sobie wsp\u00f3lne zdj\u0119cie. Nie wiem, jak opisa\u0107 swoje pierwsze wra\u017cenie. Serce mi bi\u0142o, w oczach mia\u0142em \u0142zy. Po tylu latach zobaczy\u0107 swoje rodzinne miasto to niesamowite prze\u017cycie. Wszystko takie ma\u0142e, g\u0142\u00f3wna ulica, kt\u00f3r\u0105 wolno jechali\u015bmy, prawie pusta. Nie wida\u0107 sklep\u00f3w, dopiero na rynku by\u0142y sklep i restauracja.<\/p>\n

Nasza wizyta by\u0142a zapowiedziana, przywita\u0142 nas pan Roman W\u00f3jcicki z \u017con\u0105 Halin\u0105, kt\u00f3ra prowadzi ch\u00f3r dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowy \u201eLilia\u201d. By\u0142em ogromnie zaskoczony, gdy po wej\u015bciu do \u015bwietlicy 2 dziewczynki przywita\u0142y mnie chlebem i sol\u0105 przy akompaniamencie ch\u00f3ru \u201eLilia\u201d. Wszyscy byli\u015bmy wzruszeni, syn mia\u0142 \u0142zy w oczach. Ch\u00f3r wyst\u0105pi\u0142 z p\u00f3\u0142godzinnym koncertem na nasz\u0105 cze\u015b\u0107.<\/p>\n

Po wyst\u0119pie by\u0142 wsp\u00f3lny obiad, w czasie kt\u00f3rego pani Halina du\u017co nam opowiedzia\u0142a o dzia\u0142alno\u015bci ch\u00f3ru, jego sukcesach i trudno\u015bciach, z jakimi si\u0119 borykaj\u0105. Mnie jednak ciekawi\u0142o, jak wygl\u0105da nasz dom, z kt\u00f3rego nas wywieziono. Pami\u0119tam pi\u0119kny ogr\u00f3d pe\u0142en kwiat\u00f3w, dom jeden z \u0142adniejszych w mie\u015bcie. Pami\u0119tam strych, na kt\u00f3rym by\u0142y \u201eskarby ca\u0142ego \u015bwiata\u201d, kt\u00f3re dziadek J\u00f3zef przez lata sk\u0142ada\u0142.<\/p>\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 okrutna, ruina domu, zamiast ogrodu i pi\u0119knych r\u00f3\u017c \u2013 chwasty i dziwne zaro\u015bla. Poprosi\u0142em w\u0142a\u015bcicieli, abym m\u00f3g\u0142 wej\u015b\u0107 do \u015brodka. Powiedzia\u0142em, \u017ce z tego domu by\u0142em wywieziony na Sybir. Nie bardzo to ich obchodzi\u0142o, byli to Ukrai\u0144cy.<\/p>\n

W S\u0105dowej Wiszni mieszka wielu Polak\u00f3w, a Ukrai\u0144cy znaj\u0105 j\u0119zyk polski. W czasie spaceru po miasteczku spotkani Polacy odnajdywali dalekie pokrewie\u0144stwo z Ryzi\u0144skimi.<\/p>\n

Przedwojenny ko\u015bci\u00f3\u0142 jest \u0142adnie odnowiony. W \u015brodku znajduje si\u0119 tablica z list\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w S\u0105dowej Wiszni, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w Katyniu. W\u015br\u00f3d nich jest nazwisko mojego taty kpt. Boles\u0142awa Ryzi\u0144skiego.<\/p>\n

Powr\u00f3t do Lwowa przebieg\u0142 w zmiennych nastrojach, wszystko by\u0142o inne od moich dzieci\u0119cych wyobra\u017ce\u0144. Z drugiej strony zadowolenie, \u017ce zobaczy\u0142em swoje miasto i \u017ce towarzyszy\u0142 mi m\u00f3j syn, kt\u00f3ry w czasie tej kr\u00f3tkiej podr\u00f3\u017cy wiele prze\u017cy\u0142 i zobaczy\u0142 dom rodu Ryzi\u0144skich. Po powrocie do Lwowa, do p\u00f3\u017anego wieczoru rozmawiali\u015bmy o wra\u017ceniach z pobytu w S\u0105dowej Wiszni. Syn zadawa\u0142 du\u017co pyta\u0144, na kt\u00f3re stara\u0142em si\u0119 odpowiedzie\u0107.<\/p>\n

Na drugi dzie\u0144 lot do Polski, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 bez przeszk\u00f3d. Polska, pomimo codziennych trosk, jest bardziej kolorowa, weselsza, nasza.<\/p>\n

Moja pielgrzymka do przesz\u0142o\u015bci spe\u0142ni\u0142a 2 wa\u017cne cele. Zaspokoi\u0142a moj\u0105 ciekawo\u015b\u0107, pokaza\u0142em mojemu synowi Bolusiowi (tak go nazywam do dzisiaj) miasto mojego dzieci\u0144stwa. Udowodni\u0142em, \u017ce nie wzi\u0105\u0142em si\u0119 znik\u0105d, mia\u0142em wspania\u0142\u0105 patriotyczn\u0105 rodzin\u0119, sw\u00f3j dom, \u017ce z S\u0105dowej Wiszni, przez Sybir, przyw\u0119drowa\u0142em do Gdyni.<\/p>\n

Uwa\u017cam, \u017ce by\u0142a to bardzo ciekawa lekcja pogl\u0105dowa dla pokolenia, kt\u00f3re po nas przejmie pa\u0142eczk\u0119. Oni b\u0119d\u0105 opowiada\u0107 swoim dzieciom i wnukom o tragicznych losach \u201eDzieci Sybiru\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Z synem Boles\u0142awem Ryzi\u0144skim przed gmachem Narodowego Teatru Opery i Baletu we Lwowie<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Grobowiec Marii Konopnickiej na Cmentarzu \u0141yczakowskim<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Kwatera Orl\u0105t Lwowskich<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tablica z napisem \u201eSudowa Wysznia\u201d przed wjazdem do miasta<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ch\u00f3r dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowy \u201eLilia\u201d pod dyrekcj\u0105 pani Haliny W\u00f3jcickiej<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nasz dom rodzinny, z kt\u00f3rego 73 lata temu wywieziono nas na Sybir \u2013 bez komentarza!<\/p>\n

Oprac.: Aleksander Ryzi\u0144ski<\/strong><\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podr\u00f3\u017c w przesz\u0142o\u015b\u0107 (28 czerwca\u20131 lipca 2013 r.) Od d\u0142u\u017cszego czasu my\u015bla\u0142em o podr\u00f3\u017cy do rodzinnego miasta Ryzi\u0144skich \u2013 S\u0105dowej Wiszni, miasta moich lat dzieci\u0119cych. Jednak na wyjazd nie mog\u0142em si\u0119 zdecydowa\u0107, chyba zabrak\u0142o mi odwagi, by zmierzy\u0107 si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105. Do podj\u0119cia m\u0119skiej decyzji zmobilizowa\u0142 mnie m\u00f3j syn Boles\u0142aw, zamieszka\u0142y na sta\u0142e w Nowym […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-3565","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wspomnienia"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3565","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3565"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5821,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3565\/revisions\/5821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}