{"id":316,"date":"2011-03-18T12:11:25","date_gmt":"2011-03-18T12:11:25","guid":{"rendered":"http:\/\/kozlowski.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/?p=316"},"modified":"2014-12-11T14:40:42","modified_gmt":"2014-12-11T14:40:42","slug":"zofia-wezyk-machowska-retrospekcja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/?p=316","title":{"rendered":"Zofia W\u0119\u017cyk-Machowska – \u201eRetrospekcja\u201d"},"content":{"rendered":"

\"Ok\u0142adka<\/a><\/p>\n

Informujemy, \u017ce w\u00a0czerwcu 2010 r. na rynku ksi\u0119garskim pojawi\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka pt. \u201eRetrospekcja. Z\u00a0Baranowicz przez Syberi\u0119 do\u00a0Gda\u0144ska\u201d.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka ma nadany numer ISBN, wyda\u0142o j\u0105 Wydawnictwo ASKON Sp. z o.o. w\u00a0Warszawie.<\/p>\n

Autorka ksi\u0105\u017cki \u2013 pani Zofia W\u0119\u017cyk-Machowska \u2013 jest cz\u0142onkini\u0105 naszego Oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w.<\/p>\n

Polecamy t\u0119 lektur\u0119 czytelnikom, gdy\u017c opisane koleje losu autorki, kt\u00f3ra wraz z\u00a0matk\u0105 przebywa\u0142a na zes\u0142aniu 5 lat, zas\u0142uguj\u0105 naszym zdaniem na zainteresowanie.<\/p>\n

Poni\u017cej przedstawiamy wybrane fragmenty ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n

Z\u00a0prologu:<\/strong><\/p>\n

\u201eNikt nie m\u00f3g\u0142 w\u00f3wczas przypuszcza\u0107, \u017ce p\u00f3\u017aniejsze dramatyczne losy naszej rodziny b\u0119d\u0105 przes\u0105dzone wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce byli\u015bmy Polakami zamieszka\u0142ymi na Kresach, (…) \u017ce 18 maja 1940 roku m\u00f3j brat zostanie aresztowany przez NKWD i\u00a0…stanie si\u0119 ofiar\u0105 mordu s\u0105dowego, \u017ce wreszcie w\u00a0nocy z\u00a019 na 20 czerwca 1941 roku NKWD aresztuje r\u00f3wnie\u017c mojego ojca, a\u00a0mama wraz ze mn\u0105 b\u0119dzie deportowana na Syberi\u0119 (…).<\/p>\n

Przez wiele lat pami\u0119\u0107 o\u00a0tamtych wydarzeniach by\u0142a na tyle bolesna, \u017ce chocia\u017c wraca\u0142am do nich w\u00a0rodzinnych opowie\u015bciach, to przecie\u017c w\u00a0g\u0142\u0119bi serca robi\u0142am to niech\u0119tnie i\u00a0dopiero teraz, u\u00a0schy\u0142ku \u017cycia, prze\u0142amuj\u0119 budowan\u0105 pod\u015bwiadomie barier\u0119 (…)\u201d<\/p>\n

W\u00a0Baranowiczach:<\/strong><\/p>\n

\u201eSwoiste represje i\u00a0dyskryminacj\u0119 odczuwali polscy uczniowie. I\u00a0tak: moja Szko\u0142a Powszechna im. Marii Konopnickiej (…) teraz by\u0142a ju\u017c szko\u0142\u0105 rosyjsk\u0105, a\u00a0my, wierni ojczystemu j\u0119zykowi polskiemu, musieli\u015bmy si\u0119 przenie\u015b\u0107 do prowizorycznego baraku na peryferiach miasta (\u2026). Nauka bia\u0142oruskiego i\u00a0niemieckiego by\u0142a obowi\u0105zkowa (…). Od samego pocz\u0105tku znienawidzi\u0142am t\u0119 szko\u0142\u0119 wraz z\u00a0 jej nowym programem nauczania, (…) w\u00a0szczeg\u00f3lno\u015bci za\u00a0nachaln\u0105 propagand\u0119 rzekomo \u00bbjedynego sprawiedliwego ustroju spo\u0142ecznego na \u015bwiecie\u00ab oraz bezczelnie narzucanego nam kultu \u00bbojca wszystkich narod\u00f3w\u00ab \u2013 generalissimusa J\u00f3zefa Stalina. (…) Obok gigantycznych portret\u00f3w, na\u00a0kt\u00f3rych dobrotliwie u\u015bmiechni\u0119ty Stalin przedstawiany by\u0142 w\u00a0otoczeniu dzieci i\u00a0kwiat\u00f3w, powieszono portrety wodza rewolucji \u2013 Lenina, oraz teoretyk\u00f3w komunizmu \u2013 Marksa i\u00a0Engelsa. Rozdano nam okr\u0105g\u0142e, metalowe znaczki z\u00a0czterema profilami tych postaci, ale nie\u00a0zha\u0144bi\u0142am si\u0119 przypi\u0119ciem go\u00a0do\u00a0szkolnego mundurka\u201d.<\/p>\n

\u201eTym razem nie mamy czasu na pogaw\u0119dki, dzi\u0119kuj\u0119 wi\u0119c i\u00a0\u017cegnam go jak zawsze s\u0142owami: \u00bbdobranoc Tatusiu\u00ab. Ale ta noc nie b\u0119dzie dobra, oka\u017ce si\u0119 okrutna i\u00a0straszna, a\u00a0nasze \u017cyczenia dobrej nocy b\u0119d\u0105 ostatnimi przed pi\u0119cioletni\u0105 roz\u0142\u0105k\u0105 ojca i\u00a0c\u00f3rki (…). Ze snu budzi mnie nagle ujadanie ps\u00f3w, kt\u00f3remu wt\u00f3ruj\u0105 d\u017awi\u0119ki niecierpliwego dzwonka przy bramie i\u00a0m\u0119skie g\u0142osy: \u201eotkrywajtie bystrieje!\u201d.<\/p>\n

\u201eNocny mrok ju\u017c si\u0119 rozprasza na tyle, \u017ce dostrzegam na przeciwleg\u0142ym skraju skweru sylwetki ojca i\u00a0jego konwojenta. Przyspieszam kroku, biegn\u0119, krzycz\u0105c z\u00a0ca\u0142ej si\u0142y: \u00bbTatuuusiu, wywo\u017c\u0105 nas na Sybeeeri\u0119!\u00ab. Widz\u0119, jak ojciec zatrzymuje si\u0119 i\u00a0odwraca, a\u00a0wi\u0119c us\u0142ysza\u0142 m\u00f3j g\u0142os, ale czy zrozumia\u0142 s\u0142owa? Czy ju\u017c na pewno wie, co nas czeka? Konwojent musia\u0142 go ponagli\u0107, bo po kr\u00f3tkiej chwili obie postaci oddalaj\u0105 si\u0119 coraz bardziej, a\u017c\u00a0stopi\u0105 si\u0119 w\u00a0jeden znikaj\u0105cy punkt\u201d.<\/p>\n

Na Syberii:<\/strong><\/p>\n

\u201eUzbrojony konwojent staje w\u00a0drzwiach wagonu. Rozgl\u0105da si\u0119 badawczo, po czym wyczytuje z\u00a0listy nasze imiona i\u00a0nazwiska. Upewniwszy si\u0119, \u017ce s\u0105 wszyscy, zasuwa ci\u0119\u017ckie, okute \u017celaznymi sztabami drzwi. S\u0142ycha\u0107 szcz\u0119k i\u00a0\u0142omot zamykanych kolejno wagon\u00f3w. Jeste\u015bmy autentycznymi wi\u0119\u017aniami, traktuj\u0105 nas jak przest\u0119pc\u00f3w, zbrodniarzy. Za co? Dlaczego?!\u201d”O godzinie 9.45 przeje\u017cd\u017camy niedawn\u0105 jeszcze granic\u0119 polsko-sowieck\u0105. Og\u00f3lne wzruszenie, \u0142zy bezsilnej bezradno\u015bci i\u00a0wewn\u0119trznego rozdarcia z\u00a0powodu podw\u00f3jnej roz\u0142\u0105ki: z\u00a0najbli\u017cszymi nam osobami i\u00a0z\u00a0Ojczyzn\u0105. \u017begnajcie Baranowicze! \u017begnaj polska ziemio!\u201d<\/p>\n

\u201e(…) nie potrafi\u0119 sobie wyobrazi\u0107, na czym mo\u017ce polega\u0107 moja praca. Jest nas gromadka dzieci w\u00a0wieku 7\u201312 lat. Ustawiaj\u0105 nas na skraju rozleg\u0142ego pola, poro\u015bni\u0119tego niskim, s\u0142abiutkim \u017cytem, kt\u00f3rego prawie nie wida\u0107 w\u015br\u00f3d zag\u0142uszaj\u0105cych go krzak\u00f3w ostu. Naszym zadaniem jest \u015bcinanie chwast\u00f3w przy samej ziemi i\u00a0pozostawianie w\u00a0bruzdach, aby wysch\u0142y na\u00a0s\u0142o\u0144cu. Id\u0119 ca\u0142y czas zgi\u0119ta w\u00a0p\u00f3\u0142. Bol\u0105 plecy, dokucza pragnienie, ma\u0142e r\u0119ce bez r\u0119kawiczek ochronnych s\u0105 pok\u0142ute, obola\u0142e, piek\u0105. Od czasu do czasu prostuj\u0119 si\u0119 i rozgl\u0105dam wok\u00f3\u0142 siebie: ziemia sucha, pop\u0119kana, zbo\u017ce rachityczne, gdzieniegdzie jaki\u015b nie\u015bmia\u0142y b\u0142awatek albo mak ubarwia sm\u0119tny krajobraz\u201d.<\/p>\n

\u201eOd pewnego czasu prowadz\u0119 pierwszy w\u00a0\u017cyciu pami\u0119tnik. Nigdy nie przypuszcza\u0142am, \u017ce b\u0119d\u0119 notowa\u0107 fakty i\u00a0wra\u017cenia w tak szczeg\u00f3lnych warunkach, w \u015bwiecie kra\u0144cowo r\u00f3\u017cnym od tego, w jakim mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie prze\u017cy\u0107 wczesne dzieci\u0144stwo. I\u00a0wprawdzie otaczaj\u0105ca nas rzeczywisto\u015b\u0107 bywa cz\u0119\u015bciej smutna ni\u017c weso\u0142a, to przecie\u017c chc\u0119 zachowa\u0107 jej wspomnienie, przede wszystkim dlatego, by\u00a0po\u00a0spotkaniu z\u00a0tatusiem m\u00f3c opowiedzie\u0107 ze\u00a0szczeg\u00f3\u0142ami o\u00a0naszym zes\u0142a\u0144czym losie\u201d.<\/p>\n

\u201eZebra\u0142a si\u0119 nas spora gromadka przy wigilijnym stole nakrytym bia\u0142ym obrusem. Zamiast \u015bwiecy \u2013 kopci\u0142ka, zamiast op\u0142atka \u2013 chleb. Przy dzieleniu si\u0119 nim niejedna \u0142za sp\u0142yn\u0119\u0142a z\u00a0oczu, za\u0142amywa\u0142y si\u0119 g\u0142osy przy \u015bpiewaniu kol\u0119d, my\u015bli ulatywa\u0142y ku naszym najbli\u017cszym, z\u00a0kt\u00f3rymi nas tak okrutnie rozdzielono (…)\u201d.<\/p>\n

\u201eAch, jak dobrze by\u0142oby m\u00f3c teraz zasn\u0105\u0107 mocnym, d\u0142ugim snem i\u00a0obudzi\u0107 si\u0119 dopiero po wojnie, w Baranowiczach, w naszym domu z cudownym ogrodem\u201d.<\/p>\n

\u201eW\u00a0tym dramatycznym momencie wchodzi profesor Mancerow \u2013 wysoki, przystojny szatyn o inteligentnych rysach i m\u0105drym spojrzeniu. \u017bona przedstawia mu spraw\u0119, a\u00a0on wita si\u0119, obrzuca nas uwa\u017cnym spojrzeniem, po czym zaprasza do eleganckiego gabinetu. Os\u0142uchuje serce, ogl\u0105da wyniki bada\u0144 i\u00a0stawia diagnoz\u0119: niedomykanie zastawki prawej komory. Wypisuje recept\u0119, udziela wskaz\u00f3wek i na zako\u0144czenie dodaje pocieszaj\u0105co, \u017ce jestem teraz w wieku dojrzewania i jest szansa, \u017ce z biegiem czasu wada serca sama si\u0119 wyr\u00f3wna, czego on mi serdecznie \u017cyczy, a\u00a0nam obu \u2013 szcz\u0119\u015bliwego powrotu do Polski i\u00a0spotkania z\u00a0m\u0119\u017cem i\u00a0ojcem. Kategorycznie odmawia przyj\u0119cia cho\u0107by symbolicznego honorarium\u201d.<\/p>\n

\u201eW\u00a0chwilach samotno\u015bci siadam nad brzegiem Jeniseju i wpatruj\u0119 si\u0119 w goni\u0105ce jedna za drug\u0105 burzliwe fale. Widok rzeki przypomina obrazy z przesz\u0142o\u015bci, aczkolwiek niepor\u00f3wnywalne s\u0105 Jenisej i male\u0144ka rzeczka Myszanka pod Baranowiczami, nad kt\u00f3r\u0105 ojciec wozi\u0142 mnie na rowerze (…)\u201d.<\/p>\n

Na Ukrainie:<\/strong><\/p>\n

\u201eW\u00a0odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 14 km od\u00a0miasta znajduje si\u0119 Pomocnicze Gospodarstwo Nr 1 \u00bbDnieprostroju\u00ab (przedsi\u0119biorstwa odbudowuj\u0105cego wielk\u0105 elektrowni\u0119 na Dnieprze), w kt\u00f3rym b\u0119dziemy mieszka\u0107 i\u00a0pracowa\u0107. Jak d\u0142ugo, nie wiemy i tego nie wie nikt. Ale jedno jest pewne, pokonali\u015bmy tysi\u0105ce kilometr\u00f3w, aby by\u0107 bli\u017cej Polski, i oto jeste\u015bmy. (…) Jest wczesne popo\u0142udnie, s\u0142o\u0144ce jeszcze stoi wysoko. Samochody wje\u017cd\u017caj\u0105 na teren osady po\u0142o\u017conej w p\u0142ytkiej kotlinie. Schludne domy ton\u0105 w zieleni sad\u00f3w, nie wida\u0107 zabudowa\u0144 gospodarczych, koni i\u00a0byd\u0142a, to nie wie\u015b syberyjska\u201d.<\/p>\n

\u201eNa dworze ciep\u0142o, chocia\u017c to ju\u017c koniec lata. W\u00a0sadach jab\u0142onie, grusze i \u015bliwy uginaj\u0105 si\u0119 pod ci\u0119\u017carem owoc\u00f3w, wok\u00f3\u0142 cisza i spok\u00f3j. Czujemy si\u0119 jak w raju. Nazajutrz wyruszam w pole na zbi\u00f3r kukurydzy. \u0141atwe i\u00a0mi\u0142e zaj\u0119cie, akurat na miar\u0119 moich fizycznych mo\u017cliwo\u015bci: \u015bcinam no\u017cykiem kolby kukurydzy wype\u0142nione z\u0142otym ziarnem, otulone kilkoma warstwami \u0142uski, zwie\u0144czone pi\u00f3ropuszami delikatnych, w\u0142oskowatych w\u0142\u00f3kien. Wrzucam kolby do wiklinowego kosza, kt\u00f3ry po nape\u0142nieniu zabieraj\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani i podstawiaj\u0105 pusty. Pole kukurydziane ci\u0105gnie si\u0119 a\u017c po horyzont (…)\u201d.<\/p>\n

\u201eKomunikat o zako\u0144czeniu wojny dotar\u0142 do\u00a0Zaporo\u017ca b\u0142yskawicznie. Nie do opisania jest tamta chwila. Ludzie z rado\u015bci rzucali si\u0119 sobie w obj\u0119cia, p\u0142akali i \u015bmiali si\u0119 na przemian. Nie by\u0142o Polak\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w czy Rosjan, podw\u0142adnych i prze\u0142o\u017conych \u2013 wszyscy byli\u015bmy bra\u0107mi we\u00a0wsp\u00f3lnej rado\u015bci i szcz\u0119\u015bciu, \u017ce zako\u0144czy\u0142 si\u0119 ten d\u0142ugi, okrutny koszmar, kt\u00f3ry ogarn\u0105\u0142 ca\u0142y \u015bwiat, a\u00a0nas, tutaj zgromadzonych, dotkn\u0105\u0142 osobi\u015bcie bardzo bole\u015bnie. Nikt nie podejmowa\u0142 przerwanej pracy, wszystko inne by\u0142o niewa\u017cne poza tymi dwoma s\u0142owami: \u00bbKONIEC WOJNY\u00ab.<\/p>\n

\u201eJest lipiec, lato w\u00a0pe\u0142ni, sady pe\u0142ne owoc\u00f3w. Stare drzewo morelowe za naszym oknem wyj\u0105tkowo obrodzi\u0142o. W\u015br\u00f3d g\u0119stego listowia pyszni\u0105 si\u0119 \u015bliczne, omsza\u0142e owoce o niepowtarzalnej pastelowej barwie i aromacie. Widok godny p\u0119dzla mistrza. Soko\u0142an prosi mnie o\u00a0pomoc w zbiorze moreli. Wchodz\u0119 po drabinie, a\u00a0gdy si\u0119 ko\u0144cz\u0105 szczeble, przechodz\u0119 na kolejne konary drzewa, by dosi\u0119gn\u0105\u0107 celu wspinaczki. Zrywam ostro\u017cnie delikatne owoce i\u00a0nape\u0142niam nimi koszyk, spuszczam na sznurku do r\u0105k gospodarza, a on przek\u0142ada je do skrzynek (…)\u201d.<\/p>\n

Powr\u00f3t do Polski:<\/strong><\/p>\n

\u201ePo raz pierwszy od pi\u0119ciu lat zanurzam si\u0119 po szyj\u0119 w\u00a0normalnej wannie, ogarnia mnie ciep\u0142o i\u00a0niewys\u0142owiony spok\u00f3j. (…) Czuj\u0119 si\u0119 jak \u017ceglarz, kt\u00f3ry dotar\u0142 do\u00a0bezpiecznego portu po d\u0142ugiej, niebezpiecznej podr\u00f3\u017cy, (\u2026) ze \u0142zami odp\u0142ywaj\u0105 ode mnie prze\u017cyte cierpienia, smutki i t\u0119sknoty z pi\u0119cioletniej roz\u0142\u0105ki, ust\u0119puj\u0105c miejsca bezbrze\u017cnej rado\u015bci z doczekania si\u0119 najszcz\u0119\u015bliwszego dnia w moim \u017cyciu. Dnia odzyskania ojca i\u00a0powrotu do Polski\u201d.<\/p>\n

Recenzja Anny Milewskiej-M\u0142ynik, zamieszczona w kwartalniku \u201eZes\u0142aniec\u201d nr 46, 2011 r.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Informujemy, \u017ce w\u00a0czerwcu 2010 r. na rynku ksi\u0119garskim pojawi\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka pt. \u201eRetrospekcja. Z\u00a0Baranowicz przez Syberi\u0119 do\u00a0Gda\u0144ska\u201d. Ksi\u0105\u017cka ma nadany numer ISBN, wyda\u0142o j\u0105 Wydawnictwo ASKON Sp. z o.o. w\u00a0Warszawie. Autorka ksi\u0105\u017cki \u2013 pani Zofia W\u0119\u017cyk-Machowska \u2013 jest cz\u0142onkini\u0105 naszego Oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w. Polecamy t\u0119 lektur\u0119 czytelnikom, gdy\u017c opisane koleje losu autorki, kt\u00f3ra wraz z\u00a0matk\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-316","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki_filmy"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=316"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":724,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/316\/revisions\/724"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}