18 kwietnia 2013 r. mija 61. rocznica ostatniej masowej deportacji Polak\u00f3w z\u00a0dawnych p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Kres\u00f3w, znajduj\u0105cych si\u0119 po II wojnie \u015bwiatowej pod administracj\u0105 Zwi\u0105zku Radzieckiego w Bia\u0142oruskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej.<\/p>\n
Akcj\u0105 t\u0105 obj\u0119to obwody: grodzie\u0144ski, baranowicki, brzeski, mo\u0142odecza\u0144ski i\u00a0po\u0142ocki (cz\u0119\u015b\u0107 dawnego wojew\u00f3dztwa wile\u0144skiego). Na mocy Rozporz\u0105dzenia Rady Ministr\u00f3w ZSRR z dnia 25 marca 1952 r., 18 kwietnia 1952 r. dokonano akcji deportacyjnej ludno\u015bci polskiej z tych teren\u00f3w. W\u00a05\u00a0du\u017cych transportach kolejowych, po jednym z ka\u017cdego obwodu, wywieziono ok. 2 tys. rodzin, to jest ok. 7 tys. os\u00f3b, kt\u00f3re osiedlono w\u00a0obwodzie po\u0142udniowokazachsta\u0144skim (ob. czymkencki), w rejonach: iliczewskim, pachtaralskim, kirowskim, kieleskim i d\u017cetysajskim. By\u0142y to niegdy\u015b pustynne tereny G\u0142odnego Stepu, zagospodarowane dopiero na pocz\u0105tku lat 30. ubieg\u0142ego wieku.<\/p>\n
Osiedlano tam pocz\u0105tkowo tubylcz\u0105, koczownicz\u0105 ludno\u015b\u0107, m.in. Kazach\u00f3w, a\u00a0w nast\u0119pnych latach sukcesywnie przywo\u017cono tysi\u0105ce rodzin z r\u00f3\u017cnych republik radzieckich jako deportowanych i osiedlano ich na prawach specposiele\u0144c\u00f3w. Byli to m.in. Rosjanie, Ukrai\u0144cy, Tatarzy z Krymu, ludno\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocnego Kaukazu, Gruzini i inni. Jako ostatnich osiedlono tam Polak\u00f3w deportowanych z Bia\u0142oruskiej Republiki Radzieckiej w kwietniu 1952 r. Nad wszystkimi specposiele\u0144cami nadz\u00f3r sprawowali funkcjonariusze MWD (dawne NKWD).<\/p>\n
Ci\u0119\u017cka praca fizyczna przy uprawie bawe\u0142ny, trudne warunki klimatyczne, brak wody zdatnej do picia, bardzo z\u0142e warunki socjalno-bytowe i brak odpowiednich podstawowych produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych \u2013 wszystko to powodowa\u0142o du\u017c\u0105 zachorowalno\u015b\u0107 ludno\u015bci i prowadzi\u0142o do zgon\u00f3w. Mimo to wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi z wielkim uporem i trudem jako\u015b przetrwa\u0142a te bardzo trudne czasy. Wszyscy starzy i chorzy, a szczeg\u00f3lnie ci, kt\u00f3rzy powracali z wi\u0119zie\u0144 i\u00a0\u0142agr\u00f3w, zmarli w pierwszych latach pobytu na zes\u0142aniu.<\/p>\n
Dopiero po \u015bmierci J\u00f3zefa Stalina w marcu 1953 r. nast\u0119powa\u0142y powolne zmiany rygoru specnadzoru MWD nad specposiele\u0144cami i nie tylko. Ju\u017c pod koniec 1954 r. Polacy b\u0119d\u0105cy na specposieleniu coraz cz\u0119\u015bciej, cho\u0107 z bardzo du\u017cymi trudno\u015bciami formalnymi, otrzymywali zezwolenia na wyjazd do Polski. Do po\u0142owy 1957 r. wszyscy Polacy mieszkaj\u0105cy tam, wyjechali do Polski. Pozostali tylko ci, kt\u00f3rzy zg\u0142aszali wcze\u015bniej, \u017ce s\u0105 narodowo\u015bci bia\u0142oruskiej, ukrai\u0144skiej b\u0105d\u017a litewskiej.<\/p>\n
Nale\u017cy tu jeszcze przypomnie\u0107, \u017ce rok wcze\u015bniej, 1 kwietnia 1951 r. te\u017c z tych teren\u00f3w w\u0142adze radzieckie dokona\u0142y pierwszej powojennej deportacji ok.\u00a01\u00a0tys. polskich rodzin (ok. 5 tys. os\u00f3b) \u2013 by\u0142ych \u017co\u0142nierzy Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie pod dow\u00f3dztwem gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa \u2013 do obwodu irkuckiego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich powr\u00f3ci\u0142a do kraju w latach 1955\u20131958.<\/p>\n
Czas najwy\u017cszy, aby polscy historycy i politycy przyj\u0119li do wiadomo\u015bci, \u017ce by\u0142y te\u017c i takie deportacje.<\/p>\n
Oprac.: Walenty Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n
<\/p>\n
18 kwietnia 2013 r. mija 61. rocznica ostatniej masowej deportacji Polak\u00f3w z\u00a0dawnych p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Kres\u00f3w, znajduj\u0105cych si\u0119 po II wojnie \u015bwiatowej pod administracj\u0105 Zwi\u0105zku Radzieckiego w Bia\u0142oruskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej. Akcj\u0105 t\u0105 obj\u0119to obwody: grodzie\u0144ski, baranowicki, brzeski, mo\u0142odecza\u0144ski i\u00a0po\u0142ocki (cz\u0119\u015b\u0107 dawnego wojew\u00f3dztwa wile\u0144skiego). Na mocy Rozporz\u0105dzenia Rady Ministr\u00f3w ZSRR z dnia 25 marca 1952 r., 18 […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-2696","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wydarzenia"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2696"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17211,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2696\/revisions\/17211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}