20 wrze\u015bnia 2025 r. w D\u0119bicy w ramach obchod\u00f3w Dnia Sybiraka odby\u0142a si\u0119 podnios\u0142a uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia \u0142aweczki \u2013 pomnika Matki Sybiraczki. Pomnik przy ul.\u00a0Kolejowej \u2013 obok dworca PKP – ma\u00a0przypomina\u0107 tragiczne losy rodzin zes\u0142anych przez\u00a0w\u0142adze sowieckie na\u00a0Syberi\u0119 i\u00a0do\u00a0Kazachstanu w\u00a0czasie II\u00a0wojny \u015bwiatowej, a szczeg\u00f3lnie losy polskich kobiet – matek.<\/p>\n
Inicjatorem powstania pomnika s\u0105 cz\u0142onkowie ko\u0142a Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w w D\u0119bicy.\u00a0Po rozmowach z w\u0142adzami miasta 17 pa\u017adziernika 2024 roku podj\u0119ta zosta\u0142a uchwa\u0142a Rady Miasta D\u0119bica nr 8\/76\/2024\u00a0w sprawie podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 zmierzaj\u0105cych do budowy pomnika w formie symbolicznej \u0142aweczki z odlewem obrazuj\u0105cym kobiet\u0119 zes\u0142a\u0144ca. Autorem projektu jest pan Ryszard Kucab, a odlew zosta\u0142 wykonany przez Zak\u0142ad Odlewnictwa Artystycznego Formax w Zaczerniu.\u00a0Umiejscowienie rze\u017aby koreluje z bezpo\u015brednim s\u0105siedztwem Ronda Sybirak\u00f3w oraz Placu Sybirak\u00f3w, co stanowi\u0107 b\u0119dzie kompleksowe miejsce zwi\u0105zane z pami\u0119ci\u0105 o Sybirakach.<\/p>\n
Obchody rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 na Cmentarzu Wojskowym przy symbolicznym Grobie Sybiraka, gdzie z\u0142o\u017cono kwiaty i zapalone znicze. Nast\u0119pnie uczestnicy zgromadzili si\u0119 na ulicy Kolejowej, aby uroczy\u015bcie ods\u0142oni\u0107 \u0142aweczk\u0119 \u2013 pomnik Maki Sybiraczki. Ta cz\u0119\u015b\u0107 uroczysto\u015bci rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 od odegrania Hymnu Pa\u0144stwowego i kr\u00f3tkiej refleksji o Golgocie Wschodu w wykonaniu Julii Sikory z grupy artystycznej SAFO dzia\u0142aj\u0105cej przy Miejskim O\u015brodku Kultury w D\u0119bicy, po kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142 akt ods\u0142oni\u0119cia pomnika przez Pani\u0105 Mari\u0119 Aktyl, Barbar\u0119 No\u017cy\u0144sk\u0105, Mari\u0119 Nykiel oraz Pana Jana Kudyb\u0119.<\/p>\n
G\u0142os zabra\u0142 przewodnicz\u0105cy spo\u0142ecznego komitetu budowy pomnika Pan Janusz Jamrogowicz<\/strong>, kt\u00f3ry powiedzia\u0142: \u201e\u2026dzisiejszy dzie\u0144 to radosny dzie\u0144 dla d\u0119bickich Sybirak\u00f3w, spe\u0142ni\u0142y si\u0119 bowiem nasze plany, zamierzenia by utrwali\u0107 pami\u0119\u0107 o naszych rodakach, a w szczeg\u00f3lno\u015bci pami\u0119\u0107 o trudzie polskich matek, kt\u00f3re w \u015bniegach Syberii i stepach Kazachstanu codziennie dba\u0107 musia\u0142y o \u017cycie i zdrowie swoich dzieci. (\u2026) Niech ten monolit kobiety z dzieckiem s\u0142u\u017cy pami\u0119ci o losach wywiezionych zes\u0142a\u0144c\u00f3w\u201d. <\/em><\/p>\n Po wyst\u0105pieniu nast\u0105pi\u0142 akt przekazania pomnika pod opiek\u0119 Burmistrza Miasta D\u0119bicy, kt\u00f3ry zadeklarowa\u0142 opiek\u0119 nad tym miejscem.<\/p>\n Do uczestnik\u00f3w uroczysto\u015bci list okoliczno\u015bciowy skierowa\u0142 Dyrektor Muzeum Pami\u0119ci Sybiru w Bia\u0142ymstoku Pan prof. Wojciech \u015aleszy\u0144ski<\/strong>, kt\u00f3ry odczyta\u0142a Pani El\u017cbieta Pop\u0142awska z Muzeum. W skierowanym s\u0142owie podkre\u015bli\u0142 znaczenie Matki Sybiraczki na zes\u0142aniu jak i uhonorowaniem los\u00f3w kobiet matek, kt\u00f3re w niezwykle trudnych warunkach zas\u0142ania dawa\u0142y swoim dzieciom oparcie, si\u0142\u0119 i nadziej\u0119.<\/p>\n Po wyst\u0105pieniach zosta\u0142a om\u00f3wiona modlitwa, po kt\u00f3rej uczestnicy udali si\u0119 do Domu Kultury \u015anie\u017cka. Tu odby\u0142a si\u0119 gala wyr\u00f3\u017cnie\u0144 i podzi\u0119kowa\u0144 osobom, kt\u00f3re wspieraj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w oraz okoliczno\u015bciowe wyst\u0105pienia zaproszonych Go\u015bci.<\/p>\n S\u0142owo do zgromadzonych skierowa\u0142 Prezes Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w w Warszawie Pan Kordian Borejko<\/strong>, kt\u00f3ry m.in. powiedzia\u0142: \u201eSpotkamy si\u0119 dzisiaj na sybirackim spotkaniu pokole\u0144.\u00a0W dniu, kt\u00f3ry na zawsze wpisze si\u0119 w histori\u0119 Waszego miasta i w serca nas wszystkich.\u00a0 Byli\u015bmy \u015bwiadkami chwili niezwyk\u0142ej ods\u0142oni\u0119cia i przekazania spo\u0142ecze\u0144stwu D\u0119bicy \u0141aweczki, pomnika Matki Sybirackiej. To nie jest zwyk\u0142y pomnik.\u00a0To symbol, kt\u00f3ry od dzi\u015b b\u0119dzie bi\u0142 sercem naszej pami\u0119ci.\u00a0 Ta symboliczna \u0142aweczka umiejscowiona w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Ronda i Placu Sybirak\u00f3w dope\u0142nia to miejsce, tworz\u0105c kompleksowy namacalny \u015blad naszej syberyjskiej historii.<\/em><\/p>\n Jednak ta \u0142aweczka nie powsta\u0142aby, gdyby nie ogromne serca i zrozumienie wielu ludzi. Opowiada\u0142 mi Jurek Godzisz, niestrudzony motor ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia, o wielkiej przychylno\u015bci z jak\u0105 spotka\u0142 si\u0119 u przedsi\u0119biorc\u00f3w, d\u0119bickich przedsi\u0119biorc\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie ich wsparcie, obok kluczowej pomocy pana Ministra Lecha Parella, szefa Urz\u0119du ds. Kombatant\u00f3w i Os\u00f3b Represjonowanych, sta\u0142o si\u0119 fundamentem tego dzie\u0142a.\u00a0 Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce w ostatnich etapach do\u0142\u0105czy\u0142 do wsparcia z pe\u0142nym zaanga\u017cowaniem pan Burmistrz Mateusz Kutrzeba wraz z swym zast\u0119pc\u0105 panem Maciejem Ma\u0142ozi\u0119ciem, kt\u00f3rym r\u00f3wnie\u017c bardzo serdecznie dzi\u0119kuj\u0119. <\/em><\/p>\n Dzisiaj w tym szczeg\u00f3lnym dniu pragniemy odda\u0107 ho\u0142d tym, kt\u00f3re by\u0142y cichymi bohaterkami syberyjskiego piek\u0142a, polskim kobietom, naszym matkom. To one w bydl\u0119cych wagonach syberyjskiej tajdze, w kazachsta\u0144skich stepach stawa\u0142y si\u0119 twierdz\u0105 niez\u0142omno\u015bci.\u00a0Ich serca, cho\u0107 pe\u0142ne b\u00f3lu i strachu, by\u0142y przepe\u0142nione mi\u0142o\u015bci\u0105 silniejsz\u0105 ni\u017c mr\u00f3z i g\u0142\u00f3d<\/em>.<\/p>\n Drodzy m\u0142odzi przyjaciele, niech ta \u0142aweczka b\u0119dzie dla Was \u017cyw\u0105 lekcj\u0105 historii. Usi\u0105d\u017acie na niej, pomy\u015blcie o tych kobietach, o ich sile i po\u015bwi\u0119ceniu.\u00a0 Niech pami\u0119\u0107 o nich kszta\u0142tuje Wasze serca, uczy jak wielk\u0105 warto\u015bci\u0105 jest spok\u00f3j, wolno\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107. Jak m\u00f3wi\u0105, koniec wie\u0144czy dzie\u0142o, ale to nie jest koniec.\u00a0 Dzie\u0142o potrzebuje pami\u0119ci o sybirackiej niedoli. B\u0119dzie trwa\u0107, p\u00f3ki si\u0142 nam nie braknie, a potem przeka\u017cemy je Wam, m\u0142odzi przyjaciele.<\/em><\/p>\n Cze\u015b\u0107 i chwa\u0142a bohaterkom, matkom Sybiraczkom<\/em>\u201d.<\/p>\n W skierowanym przez Wojewod\u0119 Podkarpack\u0105 Teres\u0119 Kubas-Hul<\/strong> li\u015bcie mo\u017cna przeczyta\u0107: \u201eWydarzenie to jest wyrazem ho\u0142du wobec wszystkich ofiar sowieckich represji oraz symbolem pami\u0119ci o niez\u0142omnych matkach, kt\u00f3re d\u017awiga\u0142y ci\u0119\u017car tragedii i zes\u0142ania, troszcz\u0105c si\u0119 o \u017cycie i nadziej\u0119 swoich bliskich. Upami\u0119tnienie Sybirak\u00f3w i ich rodzin to nasz moralny obowi\u0105zek.\u00a0 Ich dramatyczne losy ucz\u0105 nas, czym jest cierpienie, zadane niewinnym, ale tak\u017ce pokazuj\u0105 si\u0142\u0119 ducha, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 mimo nieludzkich warunk\u00f3w i do\u015bwiadcze\u0144. \u00a0\u0141aweczka Pomnik Matki Sybiraczki to pi\u0119kny, symboliczny gest przypominaj\u0105cy, \u017ce pami\u0119\u0107 o tamtych wydarzeniach nie mo\u017ce znikn\u0105\u0107, lecz powinna trwa\u0107 jako ostrze\u017cenie i zobowi\u0105zanie wobec przysz\u0142ych pokole\u0144.<\/p>\n Sk\u0142adam wyrazy wdzi\u0119czno\u015bci organizatorom za podtrzymanie pami\u0119ci o Sybirakach i ich rodzinach, a wszystkim uczestnikom \u017cycz\u0119, \u017ceby spotkanie to by\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142em refleksji, umocnienia wsp\u00f3lnoty oraz \u015bwiadectwem naszej nieprzerwanej troski o prawd\u0119 historyczn\u0105\u201d.<\/p>\n Prezes Ko\u0142a Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w w D\u0119bicy Pani Maria Aktyl<\/strong> powiedzia\u0142a: \u201eKa\u017cdy z nas, Sybirak\u00f3w, nosi w sercu pami\u0119\u0107 o tamtych dniach, o g\u0142odzie, o ci\u0119\u017ckiej pracy, o t\u0119sknocie za najbli\u017cszymi, za Polsk\u0105, ale te\u017c i o sile, kt\u00f3ra pozwala\u0142a przetrwa\u0107 t\u0119 wiar\u0119, t\u0119 nadziej\u0119 i mi\u0142o\u015b\u0107 i niez\u0142omno\u015b\u0107 naszych Matek.\u00a0 Dzi\u015b ods\u0142onili\u015bmy i przekazali\u015bmy D\u0119bickiej spo\u0142eczno\u015bci \u0142aweczk\u0119 Matki Sybiraczki, pomnik szczeg\u00f3lny.<\/p>\n Je\u015bli my ze Zes\u0142a\u0144cy mieli\u015bmy odwag\u0119 prze\u017cy\u0107 i zachowa\u0107 polsko\u015b\u0107, to tylko dzi\u0119ki naszym matkom.\u00a0 To one mimo cierpienia tuli\u0142y swoje dzieci, dzieli\u0142y si\u0119 ka\u017cdym kawa\u0142kiem chleba.\u00a0 Uczy\u0142y nas modlitwy i ojczystego j\u0119zyka. One by\u0142y ostoj\u0105 \u017cycia tam, gdzie panowa\u0142a \u015bmier\u0107.\u00a0 Ta \u0142aweczka niech b\u0119dzie miejscem zadumy, ale te\u017c ciep\u0142a.\u00a0 Miejscem, gdzie m\u0142odzi usi\u0105d\u0105 i zapytaj\u0105, jak to by\u0142o (\u2026)\u201d.<\/p>\n Na zako\u0144czenie uroczysto\u015bci wyst\u0105pi\u0142 zesp\u00f3\u0142 \u201eChawira<\/strong>\u201d z Krakowa prezentuj\u0105c pi\u0119kne melodie kresowe, lwowskie.<\/p>\n Tekst i zdj\u0119cia: Marian Boczar
\nOddzia\u0142 Przemy\u015bl<\/strong><\/p>\n