{"id":19825,"date":"2023-12-11T19:32:50","date_gmt":"2023-12-11T18:32:50","guid":{"rendered":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/?p=19825"},"modified":"2023-12-20T19:35:03","modified_gmt":"2023-12-20T18:35:03","slug":"reparacje-i-pamiec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/?p=19825","title":{"rendered":"Reparacje i pami\u0119\u0107"},"content":{"rendered":"

Strata jest czym\u015b, co ka\u017cdy z nas pami\u0119ta. Pami\u0119tamy utrat\u0119 bliskich nam os\u00f3b. Je\u017celi ulegnie zniszczeniu jaka\u015b wa\u017cna pami\u0105tka, to bolejmy nad ni\u0105 szczeg\u00f3lnie, bo nie chodzi nam jedynie o jej warto\u015b\u0107 materialn\u0105, ale tak\u017ce o pami\u0119\u0107, kt\u00f3ra jest w niej w pewien szczeg\u00f3lny spos\u00f3b \u201ezawarta\u201d. Jednak\u017ce w pami\u0119ci o stratach wa\u017cne jest nie tylko to, \u017ce co\u015b utracili\u015bmy, ale tak\u017ce w\u0142a\u015bnie to, co zagin\u0119\u0142o oraz to, czego przez strat\u0119 nie zyskamy.<\/p>\n

Warto tak\u017ce od tej strony spojrze\u0107 na prace jakie w Polsce zosta\u0142y podj\u0119te przy opracowaniu \u201eRaportu o stratach poniesionych przez Polsk\u0119 w wyniku agresji i okupacji niemieckiej w czasie II wojny \u015bwiatowej\u201d oraz przy rozpocz\u0119tych staraniach o uzyskanie odszkodowa\u0144. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce owe prace, kt\u00f3rych podstawowym celem jest niew\u0105tpliwie oszacowanie strat w celu wyst\u0105pienia z roszczeniami przez Pa\u0144stwo Polskie, mo\u017ce wszystkim nam da\u0107 wiele kolejnych korzy\u015bci. Nawet, je\u017celi we\u017amiemy pod uwag\u0119 krytyczny stosunek do samej idei wyst\u0119powania o odszkodowania.<\/p>\n

Namys\u0142 nad naszymi stratami, przede wszystkim ludzkimi, pozwala nam na namys\u0142 nad tym, na jakim etapie rozwoju by\u0142a nasza Ojczyzna w momencie wybuchu wojny. Wtedy nikt takich pyta\u0144 nie zadawa\u0142, tak samo jak nie zawsze mamy czas i ochot\u0119 zastanawia\u0107 si\u0119 nad takimi pytaniami obecnie.<\/p>\n

Jednak\u017ce w\u0142a\u015bnie pr\u00f3ba podsumowania polskich strat pokazuje nam to, o czym zapomnieli\u015bmy. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 informacje na temat polskiego systemu edukacji i nauki. Przez dwadzie\u015bcia lat odbudowywali\u015bmy system edukacji, tak aby nie tylko zapewni\u0107 podstawowe wykszta\u0142cenie jak najwi\u0119kszej liczbie obywateli, ale tak\u017ce by wykszta\u0142ci\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy swoj\u0105 specjalistyczn\u0105 wiedz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami b\u0119d\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 ca\u0142emu spo\u0142ecze\u0144stwu.<\/p>\n

Suche dane jakie podaj\u0105 autorzy raportu w pewien spos\u00f3b skrywaj\u0105 fakty \u2013 zgin\u0119\u0142o 75%\u00a0 stomatolog\u00f3w, 55% prawnik\u00f3w, 40% lekarzy. Nie chodzi jedynie o to, \u017ce za tymi procentami i liczbami skrywaj\u0105 si\u0119 indywidualne tragedie. Warto pami\u0119ta\u0107 tak\u017ce, \u017ce Polska przez dwadzie\u015bcia lat niepodleg\u0142o\u015bci potrafi\u0142a zbudowa\u0107 w\u0142asne, niezale\u017cne od innych kraj\u00f3w i innych centr\u00f3w kszta\u0142cenia grupy zawodowe, kt\u00f3re okupanci z za\u0142o\u017cenia uznali za niebezpieczne dla ich w\u0142adzy. Naszej zbiorowej pami\u0119ci cz\u0119sto umyka fakt, \u017ce ka\u017cdy z zamordowanych do swego statusu spo\u0142ecznego, swojej wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci dochodzi\u0142 dzi\u0119ki pracy i wyrzeczeniom. Ich \u015bmier\u0107 by\u0142a zmarnowaniem tego wysi\u0142ku.<\/p>\n

A z drugiej strony, obecnie \u2013 na pocz\u0105tku XXI wieku \u2013 bardzo trudno nam sobie u\u015bwiadomi\u0107 jakie by\u0142y skutki owej antyinteligenckiej akcji. Brak lekarzy, stomatolog\u00f3w i personelu medycznego powodowa\u0142, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa po wojnie pozbawiona by\u0142a najbardziej podstawowej pomocy w przypadkach choroby. Czy pami\u0119tamy, \u017ce ten skutek nosili na swoim ciele nasi rodzice i dziadkowie. By\u0107 mo\u017ce gdyby nie te straty \u017cyliby z nami d\u0142u\u017cej?<\/p>\n

Innym przyk\u0142adem jest podkre\u015blany przez autor\u00f3w raportu fakt przemilczenia przez stron\u0119 niemieck\u0105 nie sp\u0142acenia nale\u017cytych odszkodowa\u0144. I nie chodzi jedynie o to, \u017ce dzi\u0119ki temu by\u0107 mo\u017ce owych p\u0142atno\u015bci w og\u00f3le unikn\u0105. By\u0142oby to zrozumia\u0142e, zapewne trudno tak\u0105 postaw\u0119 okre\u015bli\u0107 mianem etycznej, ale jest jednak zrozumia\u0142e. K\u0142opot w tym, na co wskazuj\u0105 autorzy raportu, \u017ce mamy do czynienia z sytuacj\u0105, \u017ce to Polska jako kraj i Polacy, jako nar\u00f3d s\u0105 wykluczeni z grona spo\u0142ecze\u0144stw godnych wyp\u0142aty takich odszkodowa\u0144. I znowu, nie oceniaj\u0105c godziwo\u015bci takiej postawy trudno zaprzeczy\u0107 racjonalno\u015bci tego sposobu unikania nale\u017cnych p\u0142atno\u015bci. Trudno jednak zrozumie\u0107 nasz\u0105 postaw\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas, jak si\u0119 wydaje, przez d\u0142u\u017cszy czas nie pami\u0119ta\u0142a o tym, \u017ce jeste\u015bmy wierzycielami, \u017ce nasze oczekiwania s\u0105 uzasadnione. Nie tyczy si\u0119 to wszystkich, s\u0105 tacy co pami\u0119tali, i s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w uznali, \u017ce z tych roszcze\u0144 nale\u017cy zrezygnowa\u0107, jednak\u017ce nie uznawali ich za nies\u0142uszne i niestosowne. Nawet \u2013 tak krytykowane przez oczekuj\u0105cych odszkodowa\u0144 \u2013 przedawnienie roszcze\u0144 jest uzasadnione. Jednak\u017ce nigdy nie nale\u017cy zaakceptowa\u0107 postawy, \u017ce \u201ejako gorszym\u201d nic nam si\u0119 nie nale\u017cy. Jestem przekonany, \u017ce \u015bwiadomie nikt takiej postawy nie prze\u017cywa. Ale zapomnienie jest jej specyficzn\u0105 form\u0105, nie pami\u0119tamy \u201ebo nie ma o czym\u201d.<\/p>\n

Pami\u0119\u0107 nie jest zwyk\u0142ym trzymaniem w \u015bwiadomo\u015bci wiedzy o minionych wydarzeniach. Taka pami\u0119\u0107 jest martwa i nie ma najmniejszej potrzeby jej piel\u0119gnowa\u0107. Owszem, jest ona w swej podstawowej warstwie gromadzeniem i odtwarzaniem informacji. Jednak\u017ce psychologowie wskazuj\u0105, \u017ce do zwyk\u0142ego biologicznego trwania wystarczy\u0142yby nam instynktowne odruchy. Pami\u0119\u0107 jest narz\u0119dziem koniecznym dla zar\u00f3wno indywidulanego, jak i spo\u0142ecznego rozwoju. I jak ka\u017cde narz\u0119dzie wymaga nieustanego doskonalenia oraz ci\u0105g\u0142ego poprawiania umiej\u0119tno\u015bci korzystania z niego. Zdaje si\u0119, \u017ce debata, jaka toczy\u0142a si\u0119 (i toczy si\u0119 nadal) w Polsce na temat reparacji jest w\u0142a\u015bnie wspania\u0142ym \u0107wiczeniem naszej spo\u0142ecznej pami\u0119ci. Oby\u015bmy umieli z niego skorzysta\u0107, tak aby opis strat nie by\u0142 dla nas tylko zbiorem liczb i aby\u015bmy patrz\u0105c na nie umieli tak\u017ce dostrzec nie tylko indywidualne losy, ale tak\u017ce histori\u0119 ca\u0142ego narodu.<\/p>\n

Autor: Juliusz Ga\u0142kowski \u2013 historyk sztuki, publicysta, autor szeregu artyku\u0142\u00f3w popularnych i naukowych z zakresu historii sztuki i filozofii.<\/p>\n

Tekst powsta\u0142 w ramach kampanii informacyjnej skierowanej do Polonii i Polak\u00f3w za granic\u0105 nt. odszkodowa\u0144 za straty poniesione przez Polsk\u0119 podczas II wojny \u015bwiatowej, realizowanej przez Fundacj\u0119 \u201ePomoc Polakom na Wschodzie\u201d im. Jana Olszewskiego. Publikacja wyra\u017ca jedynie pogl\u0105dy autora\/\u00f3w i nie mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w.<\/p>\n

Projekt finansowany ze \u015brodk\u00f3w Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granic\u0105 2023.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Strata jest czym\u015b, co ka\u017cdy z nas pami\u0119ta. Pami\u0119tamy utrat\u0119 bliskich nam os\u00f3b. Je\u017celi ulegnie zniszczeniu jaka\u015b wa\u017cna pami\u0105tka, to bolejmy nad ni\u0105 szczeg\u00f3lnie, bo nie chodzi nam jedynie o jej warto\u015b\u0107 materialn\u0105, ale tak\u017ce o pami\u0119\u0107, kt\u00f3ra jest w niej w pewien szczeg\u00f3lny spos\u00f3b \u201ezawarta\u201d. Jednak\u017ce w pami\u0119ci o stratach wa\u017cne jest nie tylko […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-19825","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ogloszenia"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19825","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19825"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19825\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19826,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19825\/revisions\/19826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}