![\"\"](\"https:\/\/sybiracyzg.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/1.-Cmentarz-w-2018-roku-po-oczyszczeniu-go-przez-misj\u0119-ZHR-i-CDZWiP-UP.-fot.-Mariusz-Solarz.-660x440.jpg\")
<\/p>\nCmentarz polskich uchod\u017ac\u00f3w \u2013 Sybirak\u00f3w w Rusape w Zimbabwe zosta\u0142 odbudowany! Stan, w jakim zosta\u0142a po kilkudziesi\u0119ciu latach odnaleziona nekropolia… to tylko busz, po\u0142amane krzy\u017ce i zniszczony g\u0142\u00f3wny pomnik z napisem: \u201ePami\u0119ci uchod\u017ac\u00f3w polskich zmar\u0142ych w Rusape\u201d.<\/p>\n
Kiedy\u015b, w latach 1942\u20131946 mieszka\u0142o tutaj w polskim osiedlu oko\u0142o 800 Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy wyszli z ZSRS wraz Polsk\u0105 Armi\u0105 dowodzon\u0105 przez gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa i aby przetrwa\u0107 wojn\u0119, dzieci, kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani niezdolni do s\u0142u\u017cby wojskowej trafili do Afryki Wschodniej i Po\u0142udniowej. Na tym terenie zorganizowano 22 polskie osiedla uchod\u017acze, w kt\u00f3rych \u017cy\u0142o oko\u0142o 20 tys. Polak\u00f3w. Do dzi\u015b pozosta\u0142y po nich cmentarze…<\/p>\n
Od 2009 r. ekspedycje pracownik\u00f3w i student\u00f3w Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie dokumentuj\u0105, poddaj\u0105 renowacji i odbudowuj\u0105 polskie nekropolie na Czarnym L\u0105dzie. Obecnie w druku znajduje si\u0119 ksi\u0105\u017cka po\u015bwi\u0119cona polskim nekropoliom i wykonanym na nich pracom, autorstwa Huberta Chudzio i Mariusza Solarza. Jest to podsumowanie 10 lat bada\u0144.<\/p>\n
Gdy w 2015 r. trwa\u0142a ekspedycja Uniwersytetu Pedagogicznego i Ambasady RP w Pretorii do Abercorn (Mbala) w Zambii (w sk\u0142adzie: attach\u00e9 Witold Majewski, dr Adrian Szopa, Mariusz Solarz i pisz\u0105cy te s\u0142owa), w planach mieli\u015bmy, opr\u00f3cz odbudowy polskiego cmentarza i pomnika Or\u0142a Bia\u0142ego w Abercorn, wykonanie dokumentacji nekropolii w Bwana K\u2019ubwa i w Lusace, ale tak\u017ce odnalezienie cmentarzy w Marandellas (Marodera) i w Rusape w Zimbabwe.<\/p>\n
Po odbudowie polskiego cmentarza w Abercorn nad jeziorem Tanganika, dotarli\u015bmy na poszukiwania do Marandellas (z po\u0142owicznym sukcesem, bowiem odnalezione groby nie maj\u0105 jeszcze stuprocentowego potwierdzenia w dokumentach, \u017ce s\u0105 polskie, jednak miejscowi \u015bwiadkowie potwierdzaj\u0105, \u017ce tak jest), na Rusape zabrak\u0142o ju\u017c czasu. W Johannesburgu czekali przecie\u017c \u015bwiadkowie historii (dzieci sybirackie z Oudtshoorn), aby podzieli\u0107 si\u0119 swoimi wspomnieniami…<\/p>\n
Po naszym wyje\u017adzie z Afryki, Witold Majewski kontynuowa\u0142 poszukiwania w Zimbabwe. W ko\u0144cu trafi\u0142 na polsk\u0105 nekropoli\u0119, o czym z satysfakcj\u0105 informowa\u0142 nas w kraju! Nast\u0119pnie na cmentarz w Rusape dotar\u0142 hm. Micha\u0142 Synowiec. Potem, wsp\u00f3lnie z naszym Centrum Dokumentacji Zsy\u0142ek, Wyp\u0119dze\u0144 i Przesiedle\u0144 UP, w 2018 r. wyruszy\u0142a do Rusape misja Zwi\u0105zku Harcerstwa Rzeczypospolitej i CDZWiP UP. Wtedy to cmentarz zosta\u0142 oczyszczony z niszcz\u0105cej go ro\u015blinno\u015bci. Jednak, aby odbudowa\u0107 nekropoli\u0119, trzeba by\u0142o znale\u017a\u0107 na to \u015brodki i przygotowa\u0107 nast\u0119pn\u0105 ekspedycj\u0119. Taka mia\u0142a miejsce w listopadzie 2019 r.<\/p>\n
Na jej czele stan\u0119li prof. Hubert Chudzio i hm. Micha\u0142 Synowiec. Dzi\u0119ki wsparciu Instytutu Pami\u0119ci Narodowej mo\u017cna by\u0142o zacz\u0105\u0107 prace.<\/p>\n
Grupa kilku miejscowych robotnik\u00f3w zaj\u0119\u0142a si\u0119 wzniesieniem ogrodzenia, kt\u00f3re mia\u0142o zabezpieczy\u0107 nekropoli\u0119.<\/p>\n
Po zbudowaniu muru rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prace przy odbudowie nagrobk\u00f3w i pomnika g\u0142\u00f3wnego. Tutaj ju\u017c robotnicy z Zimbabwe byli tylko pomocnikami. Sprawdzili si\u0119 jednak \u015bwietnie! Wszystkie krzy\u017ce zosta\u0142y oczyszczone i poklejone oraz wykonane zosta\u0142y cementowe uzupe\u0142nienia brak\u00f3w. Nast\u0119pnie ca\u0142o\u015b\u0107 pomalowano i poprawiono napisy z nazwiskami zmar\u0142ych. Najwi\u0119kszy problem by\u0142 z pomnikiem, bowiem tutaj trzeba by\u0142o podda\u0107 renowacji polskie god\u0142o oraz przywr\u00f3ci\u0107 napisy w j\u0119zyku polskim i angielskim. Niestety nie mo\u017cna by\u0142o zachowa\u0107 oryginalnych inskrypcji. Mimo obaw, wszystko si\u0119 wy\u015bmienicie uda\u0142o! Jednak stres by\u0142 du\u017cy… Ufff…<\/p>\n
Prawdziwy cud, z niebytu wy\u0142oni\u0142a si\u0119 pi\u0119kna polska nekropolia, \u015bwiadek tu\u0142aczych wojennych los\u00f3w polskich Sybirak\u00f3w. To teraz wa\u017cne miejsce na mapie dziej\u00f3w Polski, o kt\u00f3re powinny dba\u0107 w\u0142adze Rzeczypospolitej Polskiej. Teraz nale\u017cy zabezpieczy\u0107 ochron\u0119 nekropolii. By\u0107 mo\u017ce wykupi\u0107 te\u017c ziemi\u0119, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 cmentarz… W ka\u017cdym razie, meldujemy wykonanie zadania, kt\u00f3rego fina\u0142 by\u0142 dok\u0142adnie w dniu \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci! Ekspedycja Uniwersytetu Pedagogicznego i ZHR \u2013 zako\u0144czona!<\/p>\n
Na murze zosta\u0142y zamieszczone mosi\u0119\u017cne tabliczki z napisem:<\/p>\n
\u201eW 80-t\u0105 rocznic\u0119 rozpocz\u0119cia tragicznej dla ludzko\u015bci II wojny \u015bwiatowej sk\u0142adamy ho\u0142d Polakom, kt\u00f3rych los po okropie\u0144stwach Syberii, przywi\u00f3d\u0142 na go\u015bcinn\u0105 ziemi\u0119 Afryki.<\/p>\n
PAMI\u0118TAMY!<\/p>\n
Uczestnicy wyprawy Centrum Dokumentacji Zsy\u0142ek, Wyp\u0119dze\u0144 i Przesiedle\u0144 Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie i Zwi\u0105zku Harcerstwa Rzeczypospolitej organizowanej pod has\u0142em: \u00bbPami\u0119tamy, Polskie nekropolie w Afryce Po\u0142udniowej\u00ab\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Stan cmentarza polskich uchod\u017ac\u00f3w w Rusape w 2018 r. po oczyszczeniu go przez misj\u0119 ZHR i CDZWiP UP<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/sybiracyzg.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/2.-cmentarz-Rusape-2019-r.-z-prawej-prof.-Hubert-Chudzio-z-lewej-hm.-Micha\u0142-Synowiec.-660x390.jpg\")
<\/p>\n
Odrestaurowany cmentarz. Na zdj\u0119ciu: hm. Micha\u0142 Synowiec (z lewej) i prof. Hubert Chudzio, stoj\u0105cy na czele misji odnowienia nekropolii<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/sybiracyzg.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/2-1-496x660.jpg\")
<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/sybiracyzg.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/4.-fot.-Hubert-Chudzio.-cmentarz-Rusape-2019-efekt-ko\u0144cowy.-660x371.jpg\")
<\/p>\n
Pomnik z polskim god\u0142em i napisem w j\u0119zyku polskim i angielskim upami\u0119tniaj\u0105cym polskich zes\u0142a\u0144c\u00f3w zmar\u0142ych na afryka\u0144skiej ziemi<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/sybiracyzg.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3.-cmentarz-Rusape-2019-r.-po-renowacji-fot.-Hubert-Chudzio.-660x371.jpg\")
<\/p>\n
Cmentarz w Rusape po renowacji<\/p>\n
Autor: prof. dr hab. Hubert Chudzio<\/strong>, przedruk za: \u201eWiadomo\u015bci Polonijne\u201d nr 648, grudzie\u0144 2019\/ stycze\u0144\/luty 2020, zdj\u0119cia Hubert Chudzio, Mariusz Solarz,<\/p>\n Cmentarz polskich uchod\u017ac\u00f3w \u2013 Sybirak\u00f3w w Rusape w Zimbabwe zosta\u0142 odbudowany! Stan, w jakim zosta\u0142a po kilkudziesi\u0119ciu latach odnaleziona nekropolia… to tylko busz, po\u0142amane krzy\u017ce i zniszczony g\u0142\u00f3wny pomnik z napisem: \u201ePami\u0119ci uchod\u017ac\u00f3w polskich zmar\u0142ych w Rusape\u201d. Kiedy\u015b, w latach 1942\u20131946 mieszka\u0142o tutaj w polskim osiedlu oko\u0142o 800 Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy wyszli z ZSRS wraz Polsk\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-13224","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wydarzenia"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13224"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13618,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13224\/revisions\/13618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sybiracyzg.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"