Pamiętne rocznice kwietniowe w Białymstoku w 2017 r.

Od 2010 r. w kwietniu w Białymstoku, podobnie jak w całej Polsce, obchodzimy trzy bolesne rocznice.

Pierwsza to katastrofa smoleńska z 10 kwietnia 2010 r. Wówczas straciliśmy wielu wspaniałych rodaków, elitę naszego narodu, w tym dwóch prezydentów RP i sekretarza generalnego Zarządu Głównego Związku Sybiraków Edwarda Duchnowskiego. 10 kwietnia 2017 r. w intencji tych osób została odprawiona msza święta w kościele pw. św. Rocha, a po nabożeństwie przy tablicy upamiętniającej ofiary tragicznego lotu złożono kwiaty i zapalono znicze.

Druga rocznica to wydarzenia z 13 kwietnia 1940 r. – druga masowa deportacja Polaków na Sybir. Z tej okazji 13 kwietnia 2017 r. białostoczanie licznie zgromadzili się przy pomniku Grobie Nieznanego Sybiraka. Uroczystość prowadziła sekretarz Zarządu Oddziału ZS Jolanta Hryniewicka. Przypomniała wywózkę tysięcy obywateli polskich na Sybir, szczególnie skupiła się na drugiej deportacji. Pamięć zesłańców uczciliśmy krótką modlitwą i minutą ciszy. Przedstawiciele władz lokalnych, służb mundurowych, Muzeum Pamięci Sybiru, Podlaskiego Stowarzyszenia Pamięci Sybiru, Wspólnoty Wnuków Sybiraków oraz Sybiraków z poszczególnych Kół Związku Sybiraków złożyli wieńce i zapalili znicze. Rangę tej rocznicy podkreśliły warta honorowa wystawiona przez żołnierzy 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego, biało-czerwone flagi łopoczące na wietrze i duży płonący znicz.

Trzecia rocznica to mord katyński z 13 kwietnia 1940 r. Rosjanie wówczas wymordowali tysiące naszych oficerów, kwiat polskiej inteligencji. Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej został uchwalony 14 listopada 2007 r. przez aklamację Sejmu RP w celu oddania hołdu ofiarom zbrodni katyńskiej. W tym roku obchody tej tragicznej rocznicy były uświetnione odsłonięciem Krzyża Katyńskiego – lokalizacja przy Pomniku Katyńskim (park Zwierzyniecki w Białymstoku). Odsłonięcia monumentu dokonali: prezydent miasta Białegostoku Tadeusz Truskolaski oraz Małgorzata Markiewicz (Stowarzyszenie Rodzin Katyńskich) – inicjatorka utworzenia tego znaku pamięci. Liczna obecność przedstawicieli władz samorządowych, mieszkańców miasta, organizacji kombatanckich, służb mundurowych oraz wielu pocztów sztandarowych dowiodła, że pamięć o tej zbrodni nie zostanie zapomniana i na zawsze pozostanie w naszej wiernej pamięci.

Uczczenie tych tragicznych rocznic miało również miejsce w Szkole Podstawowej im. Sybiraków w Rafałówce w dniu 20 kwietnia 2017 r. W spotkaniu wzięli udział prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Białymstoku Tadeusz Chwiedź, przedstawiciele Miejskiego Ośrodka Kultury, społeczność szkolna oraz licznie przybyli mieszkańcy tej miejscowości i Sybiracy. Po serdecznym powitaniu przez dyrektor szkoły Edytę Szóstko-Łapińską i wysłuchaniu Marsza Sybiraków, po krótkiej prezentacji na temat drugiej masowej deportacji na Sybir w kwietniu 1940 r., głos zabrał prezes Tadeusz Chwiedź. W szerokim aspekcie nakreślił przyczyny i skutki paktu Ribbentrop–Mołotow, jak również wynikające z tego porozumienia represje wobec obywateli polskich.

Specyficzną formę obchodów rocznic kwietniowych przygotowało Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku w dniu 20 kwietnia 2017 r. Prowadząca Anna Kietlińska wraz z Adamem Radziszewskim na podstawie wspomnień syna, Piotra Sawickiego, przedstawiła zesłańczą drogę jego ojca, też Piotra, przez aresztowanie w Tarnopolu Lwowskim w 1939 r., osadzenie w Kotłasie nad Dźwiną Północną, następnie w Workucie i Krzywym Rogu. Po amnestii w 1941 r. wyszedł on z „sowieckiego raju” z gen. Andersem i w randze sierżanta przeszedł cały szlak bojowy II Korpusu. Namalowany w 1941 r. w Tatiszczewie (ZSRR) obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej towarzyszył mu aż do powrotu do Białegostoku w 1947 r. Przeżyte doświadczenia nie załamały go, jego życiową pasją stał się Białostocki Teatr Lalek, którego był założycielem – działalność lalkarską prowadził do końca życia.

Zachowanie wspomnień o tak tragicznych losach najbliższych, o Sybirakach i przekazanie ich potomnym, budzi nadzieję, że Polska Golgota Wschodu pozostanie jedynie tragicznym doświadczeniem i ostrzeżeniem, by podobna tragedia nigdy więcej się nie powtórzyła.

Oprac.: Heronima Dzierma, Jolanta Hryniewicka