XVI Międzynarodowy Marsz Żywej Pamięci Polskiego Sybiru w Białymstoku

W dniach 8–9 września 2016 r. już po raz szesnasty w Białymstoku odbył się Międzynarodowy Marsz Żywej Pamięci Polskiego Sybiru.

Obchody zapoczątkowało otwarcie w dniu 8 września wystawy „Polacy w Kazachstanie (1936–1956)”, zorganizowanej przez Muzeum Pamięci Sybiru (Oddział Muzeum Wojska w Białymstoku) w nowo otwartym Centrum Edukacyjno-Wystawienniczym. Na ekspozycję złożyły się pamiątki, fotografie oraz wspomnienia osób zesłanych do Kazachstanu ze zbiorów Muzeum Pamięci Sybiru.

Uroczystościom towarzyszyła także wystawa plenerowa „Ich przeżycia – nasza pamięć” przygotowana przez Wspólnotę Wnuków Sybiraków w Białymstoku. Czternaścioro wnuków i wnuczek Sybiraków przedstawiło losy swoich dziadków zesłanych w różne rejony Związku Radzieckiego, a także ich wpływ na kształtowanie postaw i charakterów kolejnych pokoleń w swoich rodzinach. Prezentacja jest wyrazem pamięci najbliższych o ich tragicznych przeżyciach na Sybirze i wdzięczności za przekazane im wartości.

W otwarciu obu wystaw uczestniczyli m.in. córka gen. Władysława Andersa senator Anna Maria Anders i dyrektor Muzeum Wojska w Białymstoku Robert Sadowski.

Na zakończenie pierwszego dnia Sybiracy mieli okazję wysłuchania recitalu brytyjskiej artystki o polskich korzeniach Katy Carr, która swoimi utworami poświęconymi polskim bohaterom z okresu II wojny światowej stara się upamiętniać i upowszechniać historię naszego kraju.

9 września chętni uczestniczyli w liturgii w Katedralnej Cerkwi pw. św. Mikołaja Cudotwórcy, celebrowanej przez ordynariusza diecezji białostocko-gdańskiej abp. Jakuba.

Główne uroczystości XVI Międzynarodowego Marszu Żywej Pamięci Polskiego Sybiru rozpoczęły się przy Pomniku Katyńskim. Wartę honorową pełnili żołnierze 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego, harcerze Związku Harcerstwa Polskiego oraz uczniowie Technikum w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 20 im. marsz. J. Piłsudskiego w Łodzi. Przybyli licznie jak zawsze Sybiracy, młodzież szkolna, harcerze, mieszkańcy Białegostoku oraz Polacy z Litwy, Łotwy, Estonii, Białorusi, Ukrainy, Stanów Zjednoczonych, Kanady, Australii i Wielkiej Brytanii. Wśród zaproszonych gości byli m.in. sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Andrzej Dera, przedstawiciel prezesa Rady Ministrów, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Jarosław Zieliński, senator, sekretarz stanu i pełnomocnik prezesa Rady Ministrów ds. dialogu międzynarodowego Anna Maria Anders, przedstawiciel ministra kultury i dziedzictwa narodowego Adam Pietrucha, parlamentarzyści, p.o. szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk, prezes Instytutu Pamięci Narodowej Jarosław Szarek, prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski, wojewoda białostocki Bohdan Paszkowski, wicemarszałek województwa podlaskiego Maciej Żywno, prezes Związku Inwalidów Wojennych RP Marian Kazubski, przedstawiciele duchowieństwa – metropolita białostocki abp Edward Ozorowski, ks. prałat Józef Wiśniewski, prawosławny ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej abp Jakub, kapelani Wojska Polskiego, reprezentanci wojska oraz konsulatów.

Po wysłuchaniu hymnu państwowego przybyłych uroczyście powitał przewodniczący Podlaskiej Rady Wojewódzkiej Związku Sybiraków i prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Białymstoku Tadeusz Chwiedź. We wprowadzeniu do tematu tegorocznego marszu „Nauczyciele polscy – zesłańcy Sybiru” dyrektor Muzeum Wojska w Białymstoku Robert Sadowski przedstawił losy nauczycieli walczących w szeregach polskiego wojska oraz zesłanych na Syberię, a także wartość i znaczenie edukacji młodzieży na zesłaniu. Prezydent Białegostoku, a zarazem przewodniczący Komitetu Organizacyjnego XVI Marszu Tadeusz Truskolaski, prezes Tadeusz Chwiedź i prezes stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Białymstoku Agnieszka Markiewicz-Cybulska złożyli pod pomnikiem wspólny wieniec. Duchowni obrządków katolickiego, prawosławnego i ewangelicko-augsburskiego udzielili błogosławieństwa uczestnikom uroczystości.

Następnie Marsz, w którym udział wzięło około 13,5 tys. osób, w tym 300 osób z zagranicy i 278 pocztów sztandarowych, prowadzony przez Miejską Orkiestrę Dętą pod batutą Franciszka Mocarskiego przeszedł spod Pomnika Katyńskiego ulicami Świętojańską, Branickiego i Piastowską do kościoła pw. Ducha Świętego przy ul. Sybiraków. Tam mszę świętą odprawił abp Edward Ozorowski, a homilię wygłosił ks. Tadeusz Krahel. Na zakończenie został odczytany list kapelana krajowego Związku Sybiraków ks. Zdzisława Banasia. Oprawę muzyczną zapewnił chór Czerwone Maki z Mińska na Białorusi pod kierownictwem Reginy Parchejczuk.

Przy pomniku Grobie Nieznanego Sybiraka, pod który zgromadzeni udali się po mszy świętej, wysłuchane zostały hymn państwowy i Hymn Sybiraków. Przemówienia okolicznościowe rozpoczął prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski. Sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Andrzej Dera odczytał list prezydenta RP Andrzeja Dudy, sekretarz stanu w MSWiA Jarosław Zieliński list premier Beaty Szydło, a Adam Pietrucha list wiceministra kultury i dziedzictwa narodowego Jarosława Sellina. Głos zabrali także: prezes IPN Jarosław Szarek, p.o. szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk, senator Anna Maria Anders, wojewoda Bohdan Paszkowski, prezes Zarządu Głównego Związku Sybiraków Kordian Borejko i wicemarszałek Maciej Żywno.

Za nauczycieli – zesłańców zostały odmówione modlitwy w trzech obrządkach – katolickim, prawosławnym i ewangelicko-augsburskim. Odczytano apel pamięci, a następnie żołnierze 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego oddali salwę honorową.

Uroczystości zakończyło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy przed Grobem Nieznanego Sybiraka. W imieniu Zarządu Głównego Związku Sybiraków wieniec złożyli: prezes ZG Kordian Borejko, wiceprezes Mieczysław Pogodziński, członkowie Zarządu Wacław Mandryk i Tadeusz Chwiedź.

W otwarciu wystawy „Polacy w Kazachstanie 1936–1956” uczestniczyli (od prawej): sekretarz miasta Białegostoku Krzysztof Marek Karpieszuk, dyrektor Muzeum Wojska w Białymstoku Robert Sadowski, senator Anna Maria Anders, prezes Zarządu Oddziału ZS w Białymstoku Tadeusz Chwiedź, prezes Podlaskiego Stowarzyszenia Pamięci Zesłańców Sybiru Jerzy Bołtuć i autorka wystawy Monika Kościukiewicz

Sybiracy z ogromnym zainteresowaniem obejrzeli wystawę Muzeum Pamięci Sybiru poświęconą zesłaniom do Kazachstanu

Otwarcie wystawy przygotowanej przez Wspólnotę Wnuków Sybiraków. Od prawej dyrektor Robert Sadowski i senator Anna Maria Anders

Na wystawę „Ich przeżycia – nasza pamięć” złożyły się wspomnienia wnuków Sybiraków o ich dziadkach – zesłańcach Sybiru i ich trudnych tułaczych losach

Uroczystość przy Pomniku Katyńskim zgromadziła przedstawicieli władz miejskich, samorządowych, wojewódzkich i państwowych, duchowieństwa oraz organizacji kombatanckich

Uczestników Marszu powitał prezes Zarządu Oddziału ZS w Białymstoku Tadeusz Chwiedź

Wspólny wieniec złożyli pod Pomnikiem Katyńskim (od lewej) prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski, prezes stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Białymstoku Agnieszka Markiewicz-Cybulska i prezes Tadeusz Chwiedź

Błogosławieństwa zebranym udzielił abp Edward Ozorowski

Na czele kolumny marszowej szły poczty sztandarowe Zarządu Głównego Związku Sybiraków i Oddziału Związku Sybiraków w Białymstoku

Ulicami miasta wraz z Sybirakami przeszli zaproszeni goście

Jak co roku bardzo licznie w Marszu uczestniczyli młodzież szkolna i harcerze

Sekretarz stanu Andrzej Dera odczytał list prezydenta RP Andrzeja Dudy skierowany do organizatorów i uczestników Marszu

Słowo do zebranych skierował m.in. p.o. szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk

Duchowni trzech obrządków odmówili modlitwy za nauczycieli – zesłańców

W imieniu Zarządu Głównego ZS wieniec przy Grobie Nieznanego Sybiraka złożyli (od lewej): Kordian Borejko, Tadeusz Chwiedź, Mieczysław Pogodziński i Wacław Mandryk

Oprac.: Beata Żyłkowska, zdjęcia: Jerzy Hungendorfer/Muzeum Wojska w Białymstoku, Szczepan Skibicki, Dawid Gromadzki/Urząd Miejski w Białymstoku