Pomnik Matki Sybiraczki Koła ZS w Lubaniu

W pomniku Sybiraków,
w tym zimnym Kamieniu
jest wpisana smutna prawda
o ludzkim cierpieniu.
O Polaków poniewierce
na sowieckim wschodzie,
ciężkiej pracy niewolniczej
I o strasznym głodzie. […]
Bronisława Urgacz „Kamień Sybiraka”

Z inicjatywy prezesa Zarządu Koła Związku Sybiraków w Lubaniu Romualda Karczewskiego w czerwcu 2015 r. Zarząd Koła podjął decyzję o wzniesieniu nowego znaku pamięci Polskiej Golgoty Wschodu poświęconego Matkom Sybiraczkom. Zarząd wówczas ustalił, że będzie to płaskorzeźba Matki Sybiraczki z dwojgiem dzieci, połączona z tablicą, której treść będzie wyrażać hołd żyjących dzieci – Sybiraków za opiekę i wychowanie na zesłaniu oraz szczęśliwy powrót do ojczyzny.

Wybór lokalizacji był oczywisty, ponieważ na terenie gminy wiejskiej Lubań, we wsi Pisarzowice znajduje się kościół pw. Macierzyństwa Najświętszej Marii Panny. Po uzyskaniu zgody proboszcza parafii ks. Kazimierza Gębarowskiego Zarząd przystąpił do działania. Początkowo znak pamięci miał być umieszczony w kościele, ze względów obiektywnych zmieniono plany na wykonanie pomnika i wzniesienie go na terenie przykościelnym.

Po uzyskaniu zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków wyszukanie odpowiedniego kamienia w strzegomskich kamieniołomach powierzono rzeźbiarzowi Jerzemu Zyskowi, któremu zlecono wykonanie i zainstalowanie pomnika. Wspólnie z proboszczem ustalono datę odsłonięcia i poświęcenia na dzień 22 maja 2016 r., biorąc pod uwagę zbliżający się Dzień Matki.

Pomnik powstał w granitowym kamieniu o wysokości 200 cm i szerokości 113 cm i został posadowiony na 30-centymetrowym cokole, na którym złotymi literami wygrawerowano treść: „»Jeśli zapomnę o nich, to Ty, Boże na niebie, zapomnij o mnie« Adam Mickiewicz”. Na kamieniu umieszczono napis: „W hołdzie Matkom Polkom Sybiraczkom za opiekę i wychowanie w miłości do Boga i ojczyzny w latach zesłania 1940–1956 na Sybir i do Kazachstanu i powrót do ojczyzny wdzięczne ocalałe dzieci z Koła Związku Sybiraków Lubań 2016 rok”.

Koszt pomnika został pokryty z darowizn Sybiraków i dotacji Oddziału Związku Sybiraków w Jeleniej Górze oraz datków parafian w Pisarzowicach. Natomiast urządzeniem terenu pod pomnik i wokół pomnika zajęła się Rada Parafialna i rodzice dzieci komunijnych.

Uroczystość odsłonięcia i poświęcenia została przygotowana przez Zarząd Koła przy wsparciu finansowym i rzeczowym wójta gminy wiejskiej Lubań oraz wydatnej pomocy proboszcza ks. Kazimierza Gębarowskiego i dyrektora Gimnazjum Publicznego im. Aleksandra Fredry w Pisarzowicach Ryszarda Leszczyńskiego. Wartę honorową przy pomniku pełnili strażacy z Ochotniczej Straży Pożarnej w Pisarzowicach.

Na uroczystość przybyli: starosta powiatu lubańskiego Walery Czarnecki, wójt gminy Lubań Zbigniew Hercuń, posłanka na Sejm RP Zofia Czernow oraz Ewa Wołczyk w imieniu posłanki na Sejm RP Marzeny Machałek, przewodnicząca Rady Powiatu Lubańskiego Teresa Dudkiewicz-Kozań, przewodnicząca Rady Gminy Lubań Teresa Trefler, dyrektor Zespołu Szkół Zawodowych nr 2 w Lubaniu Wiktor Zdunek z delegacją uczniów, nauczycielka Zespołu Szkół Zawodowych im. Kombatantów Ziemi Lubańskiej w Lubaniu Monika Łyp, wiceprezesi Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Jeleniej Górze Irena Pop, Jarosław Trościanko i Mieczysław Martusewicz, prezes Zarządu Koła ZS w Zgorzelcu Mieczysław Starykow. Licznie przybyli Sybiracy i mieszkańcy Pisarzowic.

W uroczystości wzięło udział siedem pocztów sztandarowych: Oddziału Związku Sybiraków w Jeleniej Górze, Kół Związku Sybiraków w Lubaniu i Zgorzelcu, Polskiego Stronnictwa Ludowego w Lubaniu, Ochotniczej Straży Pożarnej w Pisarzowicach, Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Kombatantów Ziemi Lubańskiej w Lubaniu, Gimnazjum Publicznego w Pisarzowicach.

Uroczystość rozpoczęto odegraniem Hymnu Sybiraków. Po przywitaniu gości odsłonięcia pomnika dokonał prezes Zarządu Koła Romuald Karczewski w asyście Walerego Czarneckiego, Zbigniewa Hercunia i Jarosława Trościanki.

Poświęcenia dokonał ks. dziekan Andrzej Fila z udziałem proboszcza ks. Kazimierza Gębarowskiego i ks. Artura Węgla. Wiersz „Dla Matki Sybiraczki” odczytał Sybirak Wacław Lesiak. Przybyłe delegacje złożyły przy pomniku wiązanki kwiatów.

Następnie wszyscy udali się do kościoła, gdzie przed rozpoczęciem mszy świętej młodzież z Gimnazjum Publicznego im. Aleksandra Fredry w Pisarzowicach przedstawiła pierwszą część poezji sybirackiej, tematycznie związaną z odsłoniętym pomnikiem Matki Sybiraczki. Scenariusz opracowała Beata Halczuk przy udziale honorowej Sybiraczki Reginy Karczewskiej.

Mszę świętą celebrowało trzech księży. Wzruszającą homilię wygłosił ks. Artur Węgiel, który w oparciu o liczne wspomnienia Sybiraków przypomniał o tragicznych wydarzeniach, jakie dotknęły naród polski z rąk komunistów w latach 1940–1956. Podkreślił szczególnie wieloletni trud polskich Matek Sybiraczek – największych bohaterek niedoli. Sybiracy wzięli udział w czytaniu Pisma Świętego oraz zawołań wiernych. Przed udzieleniem błogosławieństwa ks. Kazimierz Gębarowski wyraził wdzięczność Sybirakom za pomnik Matki Sybiraczki i zaapelował do władz samorządowych, aby od przyszłego roku corocznie w parafii odbywały się gminne obchody Dnia Matki.

Następnie głos zabrali zaproszeni goście: Jarosław Trościanko, Zofia Czernow, Zbigniew Hercuń, Ewa Wołczyk. Wszyscy oddali hołd polskim bezimiennym Matkom Sybiraczkom, podkreślali ich determinację, głęboki patriotyzm, wiarę w Boga, walkę o przetrwanie swoich dzieci. Podziękowanie za mszę i udział w uroczystościach złożył Romuald Karczewski. Wszyscy mówcy poparli inicjatywę proboszcza obchodzenia w parafii gminnych uroczystości z okazji Dnia Matki i przyłączyli się do życzeń składanych przez Radę Parafialną proboszczowi ks. Kazimierzowi w związku z 33. rocznicą święceń kapłańskich. Msza zakończyła się pieśnią „Boże, coś Polskę”.

Zaproszeni goście udali się na poczęstunek do świetlicy wiejskiej w Pisarzowicach. Po obiedzie młodzież z gimnazjum przedstawiła drugą część poezji sybirackiej, a Sybirak Aleksander Hreczecha zaśpiewał pieśni dla Matek Sybiraczek.

Uroczystość zakończyła się rozmowami Sybiraków przy kawie i cieście.