Posiedzenie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w dniu 19 lutego 2015 r.

W dniu 19 lutego 2015 r. odbyło się w sejmie posiedzenie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Wzięli w nim udział, poza członkami komisji, zastępca szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Bożena Żelazowska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Marek Bucior, dyrektor Departamentu Orzecznictwa Lekarskiego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Ewa Nurzyńska, specjalista w Departamencie Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia Marta Fijołek, a w imieniu Zarządu Głównego Związku Sybiraków wiceprezes Grzegorz Lipowski (przewodniczący Komisji Obrony Praw Socjalnych), sekretarz generalny Kordian Borejko i członek Komisji Obrony Praw Socjalnych Wacław Mandryk z Zielonej Góry. Posiedzenie poświęcone było odpowiedzi ministra pracy i polityki społecznej na dezyderat nr 2 Komisji Polityki Społecznej i Rodziny skierowany do prezes Rady Ministrów w sprawie pomocy państwa dla sybiraków, w którym zwróciła się ona o analizę sytuacji zdrowotnej i socjalnej osób zesłanych w latach 1939–1956 do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, ocenę skuteczności aktualnych rozwiązań prawnych, ocenę realizacji uprawnień w systemie ochrony zdrowia i zakresie środowiskowej opieki socjalnej, a także analizę prawidłowości systemu orzecznictwa względem sybiraków ubiegających się o rentę inwalidy wojennego i stosowania takich samych standardów na terenie całego kraju.

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Marek Bucior w odpowiedzi na dezyderat przedstawił uprawnienia przysługujące sybirakom oraz po ich śmierci ich współmałżonkom wynikające z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, identyczne z tymi, jakie przysługują pozostałym grupom kombatantów i ofiar represji. Przypomniał, że ponadto sybiracy mogą ubiegać się o pomoc finansową w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz przejście na emeryturę w drodze wyjątku. Mają zwiększony wymiar urlopu wypoczynkowego i w podwójnym wymiarze zalicza im się okres represji do okresu, od którego zależy prawo do emerytury i renty. UdsKiOR prowadzi działania informacyjne wśród placówek zdrowia w kwestii uprawnień i wprowadzonych zmian w przepisach dotyczących pierwszeństwa dostępu do opieki zdrowotnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zapewnia o jednolitym postępowaniu orzeczniczym zgodnie z opracowanymi specjalnie standardami w kwestii metod prawidłowej oceny stanu zdrowia, stopnia naruszenia sprawności organizmu i zdolności do wykonywania pracy. Szczególnie wnikliwie badana była sprawa przyznawania prawa do renty związanej z pobytem na zesłaniu na terenie oddziału ZUS w Zielonej Górze, jednak nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w tym zakresie. Na prośbę Oddziału Związku Sybiraków w Zielonej Górze tryb orzekania w tamtejszym oddziale ZUS poddany został bezpośredniej kontroli naczelnego lekarza ZUS. Przyznanie ustawowo uprawnień osoby represjonowanej wszystkich sybirakom wykraczałoby poza rozwiązania systemowe.

Przedstawiciele Związku Sybiraków biorący udział w posiedzeniu przedstawili swoje zastrzeżenia co do stanowiska Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz zapewnień prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wnioskowali o skierowanie projektu ustawy na debatę plenarną sejmu. Przypomnieli istotny błąd, jaki pojawił się w uzasadnieniu Rady Ministrów negatywnie opiniującym projekty ustaw o przyznaniu świadczenia pieniężnego i renty inwalidzkiej sybirakom-kombatantom, a także stanowisko profesorów nauk medycznych z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, w tym przewodniczącego Międzynarodowej Komisji ds. Inwalidztwa Wojennego.

Odpowiadając na zarzut niedostatecznego przygotowania lekarzy orzeczników do wydawania decyzji w sprawach osób, które przebywały na zesłaniu, dyrektor Departamentu Orzecznictwa Lekarskiego ZUS Ewa Nurzyńska zapewniła, że orzecznikami są specjaliści o najwyższych kwalifikacjach zawodowych. W razie jakichkolwiek wątpliwości, gdy dokumentacja dostarczona przez osobę starającą się o świadczenia jest niewystarczająca, korzystają z opinii lekarzy konsultantów, mogą także zlecić obserwacje szpitalne. Proces orzekania jest dwuinstancyjny i pozwala na odwołanie się od pierwszej negatywnej decyzji orzecznika. W związku z zastrzeżeniami Oddziału Związku Sybiraków w Zielonej Górze co do decyzji orzeczników istnieje możliwość kierowania spraw o przyznanie świadczeń z tytułu deportacji do innych oddziałów ZUS – we Wrocławiu i Szczecinie, ponadto każda sprawa jest analizowana w Departamencie Orzecznictwa Lekarskiego ZUS. Dotychczas potwierdzono zasadność wszystkich decyzji podjętych w badanych przypadkach.

Po wysłuchaniu tych wyjaśnień członkowie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny przy 14 głosach za i 5 przeciwnych przyjęli odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej na dezyderat.