Kalendarium Lubelskiego Oddziału Związku Sybiraków

Od kilku lat w pierwszych dniach listopada uroczyście obchodzimy Zaduszki Kresowe, organizowane przez Towarzystwo Przyjaciół Lwowa, Towarzystwo Grodna i Wilna, Stowarzyszenie Rodzina Katyńska, Towarzystwo Przyjaciół Krzemieńca i Ziemi Wołyńsko-Podolskiej oraz Związek Sybiraków. W 2012 r. Zaduszki Kresowe rozpoczęliśmy mszą świętą w kościele oo. Dominikanów na Starym Mieście w intencji rodaków poległych w obronie Kresów Wschodnich, zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Ponarach, na terenie województw: lwowskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego, zmarłych w sowieckich łagrach, na Syberii, w Kazachstanie. Po mszy w nawie kościoła przy pamiątkowej tablicy ponarskiej złożyliśmy kwiaty i zapaliliśmy znicze. Dalsze uroczystości odbyły się w Ratuszu, w sali Rady Miasta. Salę wypełniła znaczna liczba młodzieży, dla której była to kolejna lekcja historii. Wysłuchaliśmy koncertu muzyki polskiej w wykonaniu młodzieży Szkoły Muzycznej im. Tadeusza Szeligowskiego. Następnie dr Leon Popek wygłosił wykład pt. „Ostrówki Wołyńskie – ludobójstwo”, a mgr Jacek Bury na temat „Akcji ratowania polskich cmentarzy na Wołyniu”.

Spotkanie opłatkowe Sybiraków odbyło się 19 stycznia 2013 r. w Bursie Szkolnej nr 3. Po wysłuchaniu Hymnu Sybiraków prezes Zarządu Oddziału Janusz Pawłowski przywitał naszych gości: przedstawiciela marszałka województwa Krzysztofa Trybułę, dyrektor biura senatora Stanisława Gogacza – Marię Tyszkiewicz, przedstawiciela wojewody – dyrektora Andrzeja Borysa, proboszcza parafii cywilno-wojskowej płk. ks. prałata Sławomira Niewęgłowskiego, kapelana Sybiraków ks. Zdzisława Niedbałę, przedstawiciela Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Kraju Bogdana Walasa, prezesów Stowarzyszenia Rodzina Katyńska – Danutę Malon, Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego – Mieczysława Smalca, Lubelskiego Stowarzyszenia Koła Dzieci Zamojszczyzny – Antoniego Holca, Związku Narodowych Sił Zbrojnych – Rafała Dobrowolskiego, Towarzystwa Przyjaciół Krzemieńca i Ziemi Wołyńsko-Podolskiej – Leona Popka, Fundacji Pomocy Polskim Szkołom na Wschodzie – Józefa Adamskiego, Środowiska Borowiczan – Dorotę Adach, współzałożyciela lubelskiego Oddziału Związku Sybiraków Zbigniewa Muszyńskiego, dyrektor Bursy Szkolnej nr 2 Renatę Bielecką, dyrektora Bursy Szkolnej nr 3 Jerzego Kursę i jego zastępcę Annę Hostyńską oraz licznie przybyłych Sybiraków. Bursa Szkolna nr 3 przygotowała okolicznościowy program słowno-muzyczny.

Obchody 73. rocznicy masowych wywózek Polaków na Sybir, organizowane pod patronatem prezydenta miasta Krzysztofa Żuka, rozpoczęła 8 lutego 2013 r. msza święta w intencji Polaków zmarłych i zamordowanych na zesłaniu w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny Zwycięskiej. Po mszy orkiestra wojskowa, poczty sztandarowe i uczestnicy przemaszerowali przed ratusz na pl. Króla Władysława Łokietka, gdzie zostały odegrane hymn państwowy i hymn Sybiraków. Prezes Zarządu Oddziału Janusz Pawłowski przypomniał historię zesłań Polaków od czasów carskich po lata 40. XX w. i dalsze. Złożył podziękowania prezydentowi miasta za organizację obchodów rocznicowych i udział w nich, za udział – parlamentarzystom, organizacjom kombatanckim, przedstawicielom marszałka województwa, wojewody lubelskiego, władzom samorządowym, pocztom sztandarowym, dyrektorom szkół, młodzieży, Komendzie Miasta – za udział orkiestry wojskowej i wystawienie wart honorowych policji, wojska, straży miejskiej. Na zakończenie delegacje złożyły wieńce pod tablicą z Odznaką Honorową Sybiraka.

Jesteśmy zapraszani do szkół na spotkania z młodzieżą, która przygotowuje wystawy tematyczne. I tak np. Liceum Ogólnokształcące im. Orląt Lwowskich przygotowało wystawę „Sybiracy” i „Katyń”, Bursa Szkolna nr 3 – „Pamiątki rodzinne”, na której były prezentowane dokumenty, fotografie z czasów zesłania na Sybir i która była pokazana w kilku szkołach.

Od sześciu lat Zespół Szkół Elektronicznych w Lublinie we współpracy z Muzeum Lubelskim – Oddział Martyrologii „Pod zegarem” organizuje konkurs „Rodzinna historia”. Lubelski Oddział Związku Sybiraków ma w nim swój udział, ponieważ młodzież zdobywająca laury i wyróżnienia niejednokrotnie sięgała w swoich pracach po nasze wspomnienia. I tak w drugiej edycji konkursu pierwsze miejsce zdobył Łukasz Kuzioła, w nagrodę został przyjęty na wybrany kierunek studiów. W czwartej edycji, z taką samą nagrodą, drugie miejsce zdobyła Małgorzata Waluda. W piątej edycji wyróżnienia otrzymali Kacper Szymanik i Paweł Pawlak. W szóstej edycji pierwsze miejsce zdobył Artur Opoka – fundatorem nagrody był Lech Sprawka, poseł na Sejm RP. Wszyscy wymienieni są uczniami XX Liceum Ogólnokształcącego im. Orląt Lwowskich w Lublinie, a opiekę nad ich pracami konkursowymi sprawował nauczyciel historii mgr Wojciech Tesarczyk. Uroczystość podsumowania oraz rozdania nagród w szóstej edycji konkursu „Rodzinna historia” odbyła się 25 marca 2013 r. w Galerii Malarstwa Polskiego XVII–XIX w. na Zamku Lubelskim pod honorowym patronatem prezydenta Lublina Krzysztofa Żuka, posła Lecha Sprawki, Lubelskiego Kuratora Oświaty, Dyrektora Lubelskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, Dziekana Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Patronat medialny sprawował „Kurier Lubelski”.

W ciągu wszystkich lat działalności Oddziału ZS w Lublinie wielu z nas spotykało się i spotyka z młodzieżą. Wśród poruszanych tematów są: deportacje Polaków, warunki bytowe, praca, przeżycia osobiste dzieci i młodzieży na wygnaniu. Niejednokrotnie młodzież przychodzi na wywiady do naszych domów.

Mamy przykłady zbierania materiałów do prac magisterskich – m.in. Sybiraczka pani Halina Górska z naszego oddziału przekazywała naszą zesłańczą historię studentce Wyższej Szkoły Ekonomii w Kielcach zbierającej materiały do swojej pracy magisterskiej oraz studentom z Tomaszowa Lubelskiego. W dniach 14 lutego, 21 lutego i 28 lutego br. pani Halina Górska odbyła cykl spotkań z grupą studentów Wydziału Humanistycznego UMCS m.in. na temat Kresów Wschodnich i dziejów Polaków na Syberii.

Lubelski Oddział ZS otrzymał zaproszenie Bursy Szkolnej nr 2 na spotkanie z młodzieżą oraz do wzięcia udziału w realizacji projektu „Matka Sybiraczka” w ramach programu edukacyjnego „Opowiem Ci o wolnej Polsce”. Podmiotami prowadzącymi i realizującymi program są: Centrum Edukacji Obywatelskiej, Instytut Pamięci Narodowej, Muzeum Powstania Warszawskiego. Wzięło w nim udział 3 Sybiraków naszego Oddziału – pani Łucja Leszczyńska, pan Andrzej Wiejak i pani Krystyna Mateuszuk. Program realizowali wychowankowie Bursy Szkolnej nr 2: Joanna Chomińska, Adrian Ciołek, Tomasz Drożdżowski, Żaneta Piędzia, Marek Szmit. Opiekunem pracy młodzieży była dyrektor Bursy pani Renata Bielecka.

Uroczyste podsumowanie projektu edukacyjnego „Matka Sybiraczka” odbyło się 23 maja 2013 r. w gmachu Bursy Szkolnej nr 2 w Lublinie. Spotkanie było wzruszające nie tylko dla nas, Sybiraków, ale także dla młodzieży i nauczycieli zaproszonych z innych Burs, którzy usłyszeli życiorysy naszych Matek toczących walkę o przetrwanie na Syberii. W wystąpieniu dyrektor Renaty Bieleckiej i w wypowiedziach uczniów w każdym zdaniu widoczne było zrozumienie tego trudnego tematu. Oto wypowiedź uczennicy II klasy Liceum Ogólnokształcącego Joasi Chomińskiej: „Poznaliśmy te niezwykłe kobiety, odważne, silne i mądre, które poradziły sobie z Syberią. Matki Sybiraczki – kobiety niezłomne, których miłość i siła pozwoliły przetrwać ich dzieciom. Walczyły o godne traktowanie, o dzieci, o życie i to w warunkach, w jakich wielu by się poddało. Dzień w dzień toczyły bój z przeciwnościami losu i bezwzględnymi ludźmi. Stawiając opór warunkom straszliwej Syberii, sprawiły, że ich historia jest częścią historii naszego narodu. Ich walka – naszym fundamentem wolności. Ich postawa – wzorem dającym siłę kolejnym pokoleniom. Matki, Polki, Sybiraczki, najdoskonalsze na świecie wzory pokonywania trudności, odnajdywania w sobie siły oraz umiejętności dostrzegania w życiu rzeczy naprawdę ważnych”.

W podziękowaniu dla nas czytamy: „Jesteśmy zaszczyceni, że mamy swój wkład w programie historii tak ważnej dla Polski oraz że mogliśmy w ten sposób uczcić pamięć Matek Sybiraczek”. Podpisy: Renata Bielecka, Marek Szmit, Tomasz Drożdżowski, Żaneta Piędzia, Joanna Chomińska. Otrzymaliśmy komplety pięknie przygotowanych zapisów realizowanego projektu, bukiety kwiatów. Kwiaty i podziękowanie na ręce dyrektor Renaty Bieleckiej złożył prezes Lubelskiego Oddziału ZS Janusz Pawłowski. Jest w nim napisane: „Wybrany przez Was temat »Matka Sybiraczka« jest dla nas wyjątkowo cenny i dotyka naszych najgłębszych uczuć. Heroicznymi Bohaterkami były nasze Matki, serca ich krwawiły z rozpaczy i bezsilności, patrząc na nas głodnych, obdartych, umierających. Jesteśmy głęboko wdzięczni i głęboko wzruszeni za wybór tematu »Matka Sybiraczka«, nieprzytaczanego w żadnym podręczniku historii Polski. Życzę Wam, Droga Młodzieży, najlepszych wyników w nauce i dalszej drodze życia. Prezes Lubelskiego Oddziału Związku Sybiraków Janusz Pawłowski”. Ponadto prezes przekazał do Biblioteki Bursy Szkolnej nr 2 album filmów edukacyjnych o tematyce historycznej wydany przez Zarząd Główny Związku Sybiraków i Oddział Warszawski oraz wydawnictwo Muzeum Wojska w Białymstoku „Jesteśmy, by pamiętać”.

Na zakończenie zostaliśmy podjęci herbatą i słodyczami.

Oprac.: Krystyna Świrniak-Mateuszuk, rzecnik Oddziału ZS w Lublinie