17 września to dzień wyjątkowy – Dzień Sybiraka. Dzień, który upamiętnia tysiące Polaków zesłanych na Syberię oraz do innych obszarów Związku Radzieckiego. Polaków, którzy tam zginęli oraz Tych, którym udało się przeżyć zesłanie na „nieludzką ziemię” i powrócić do Ojczyzny.

Przez wiele lat podejmowano starania, aby w Nowym Sączu, Matki – Sybiraczki miały swoje szczególne miejsce, które upamiętniałoby ich nadludzkie bohaterstwo w opiece nad dziećmi. To one, pracując ponad siły, w koszmarnych warunkach, miały jeszcze tę wewnętrzną moc, by uczyć dzieci języka polskiego, pacierza i historii ojczystego Kraju. Dostawały głodowe porcje chleba, którymi dzieliły się z dziećmi, często odejmując sobie od ust, by tylko dzieci przeżyły kolejny dzień. Wiele z nich zapłaciło najwyższą cenę! Cenę życia!

18 września 2023 roku w Zespole Szkół nr 2 im. Sybiraków w Nowym Sączu, odbyła się uroczystość związana z obchodami Dnia Sybiraka, w czasie, której nastąpiło uroczyste odsłonięcie muralu Matki Sybiraczki. Ogromny obraz, znajdujący się na ścianie budynku szkoły, przedstawiający Matkę Sybiraczkę, jest hołdem dla wszystkich Matek na zesłaniu.

W prace nad projektem w sposób szczególny zaangażowani byli: dyrektor szkoły – Pan Sławomir Szczerkowski, Prezes Związku Sybiraków w Nowym Sączu – Pan Kazimierz Korczyński oraz sądecki artysta Pan Mariusz Brodowski, znany pod pseudonimem Mgr Mors. Wspólne rozmowy oraz wspomnienia Pana Kazimierza Korczyńskiego z zesłań na Sybir, stały się fundamentem do opracowania projektu muralu: „(…) byliśmy dziećmi na Syberii, zesłanymi tam w wieku kilku tygodni, bądź tam już urodzonymi. Dzięki matkom, które dały nam drugie życie, byliśmy w stanie przeżyć. Pracowały fizycznie w nieludzkich warunkach, aby otrzymać 40 deko chleba dla osoby dorosłej i 20 deko dla dziecka. Odejmowały sobie od ust okruchy chleba i przekazywały je dzieciom, aby mogły przeżyć kolejny dzień. Wiele z tych kobiet przypłaciło to życiem”.

W uroczystym odsłonięciu muralu wzięła udział cała społeczność szkolna Zespołu Szkół nr 2 im. Sybiraków, Sybiracy, członkowie Stowarzyszenia Pamięci Zesłanych na Sybir, władze miasta, oświaty, kuratorium, poczty sztandarowe, Sądeczanie.

Pani Maria Sowa odczytała wzruszający wiersz Mariana Jonkajtysa „To o Was bezimienne”.

Pan Mariusz Brodowski w przemówieniu nie ukrywał swojego wzruszenia, które momentami odbierało mu mowę – „(…) o tym muralu rozmawialiśmy już w 2019 rok, ale przez wzgląd na pandemię, zamiar ten przedłużył się. Jednak udało się i mural powstał. Moje pierwotne założenie było trochę inne, ale spotkanie z Kazimierzem Korczyńskim, przybliżyło mi zarówno temat jak i to, co chcemy, a czego nie chcemy pokazywać. Chodziło o to, aby nie pokazywać dosłownie jak na Syberii było. Dlatego głównym motywem tego muralu jest chleb. To był jeden z najtrudniejszych projektów. Ciężko jest ująć ciężkie czasy, gdy nam samym dobrze się powodzi. Jestem emocjonalnie związany z tym projektem”.

Pan Kazimierz Korczyński podczas uroczystości odsłonięcia muralu podzielił się również swoją myślą i interpretacją przedstawionego dzieła:

 „(…) Ja wyobrażam go sobie tak: matka wraca po ciężkim dniu w tajdze, słaniając się już na nogach. Wybiegają do niej dzieci, które cały dzień są zamknięte w baraku, z myślą, że może mama ma kawałek chleba. Matka zmęczona siada, przytuliła dzieci. Wokoło jest beznadzieja i groza, ale jej twarz przedstawia nie rozpacz, a pokazuje miłość do dzieci i nadzieję na przeżycie, na powrót do Ojczyzny”.

„(…)Mam nadzieję, że Mural Matki Sybiraczki, będzie również miejscem zadumy i refleksji dla młodego pokolenia, które doceni czasy i warunki, w jakich obecnie żyje – czas pokoju. Będzie również przestrogą przed wydarzeniami, w których dzieci cierpią w wyniku poczynań dorosłych. Kilkaset tysięcy Polaków wywieziono na Sybir. Co trzeci został tam na zawsze. Niech ten mural skłania ku refleksji, że nie chcemy, aby kiedykolwiek jeszcze powtórzył się scenariusz, w którym dzieci cierpią za poczynania dorosłych”.

Na zakończenie ceremonii złożono kwiaty i znicze pod pomnikiem poświęconym Sybirakom, na przyszkolnym Skwerze Sybiraków.

 

 

Click to listen highlighted text!